బంకిం చంద్ర చటర్జీ జయంతి 26 June | Bankim Chandra Chatterjee
బంకిం చంద్ర చటర్జీ జయంతి 26 June | Bankim Chandra Chatterjee Jayanthi Telugu
భారతదేశ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంలో కోట్లాది మందిలో అచంచలమైన దేశభక్తిని రగిలించిన అమర గీతం "వందేమాతరం" సృష్టికర్త, ప్రసిద్ధ నవలా చక్రవర్తి బంకిం చంద్ర చటర్జీ (బంకిం చంద్ర ఛట్టోపాధ్యాయ) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 26న దేశవ్యాప్తంగా ఎంతో ఘనంగా మరియు గౌరవప్రదంగా జరుపుకుంటారు. అద్భుతమైన తన సాహిత్యకృషితో భారతీయ నవలా రంగానికి సరికొత్త దిశానిర్దేశం చేసి, జాతీయతా భావజాలాన్ని పెంపొందించిన ఆయన జయంతి ఉత్సవాలు దేశ సాంస్కృతిక, సాహిత్య మరియు చారిత్రక వారసత్వంలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలుస్తాయి.
భారతదేశ సాహిత్య మరియు స్వాతంత్య్ర చరిత్రలో బంకిం చంద్ర చటర్జీ (Bankim Chandra Chatterjee) గారి స్థానం అనన్య సామాన్యమైనది. బ్రిటీష్ పాలకుల అణచివేత కాలంలో ఒక ఉన్నత సివిల్ సర్వెంట్ గా (డిప్యూటీ మేజిస్ట్రేట్) బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే, మరోవైపు తన కలం ద్వారా విప్లవాత్మక ఆలోచనలను సామాన్య సమాజంలోకి చొప్పించారు. ఆయన రాసిన చారిత్రాత్మక నవల 'ఆనందమఠ్' లోని "వందేమాతరం" శ్లోకం భారత స్వాతంత్య్ర సమరయోధులందరికీ ఒక పవిత్ర మంత్రంగా మారింది. జూన్ 26న వచ్చే ఆయన జయంతి వేడుకలు కేవలం ఒక రచయితను స్మరించుకునే రోజు మాత్రమే కాదు; అది దేశభక్తిని, జాతీయ ఆత్మగౌరవాన్ని మరియు భారతీయ అక్షర శౌర్యాన్ని పునఃసమీక్షించుకునే మహోన్నత సందర్భం. ఈ వ్యాసంలో ఆ మహనీయుడి సంపూర్ణ జీవిత ప్రస్థానాన్ని, చారిత్రక సత్యాలను సవివరంగా విశ్లేషించుకుందాం.
బంకిం చంద్ర చటర్జీ జననం, బాల్యం మరియు విద్యాభ్యాసం (Early Life, Birth and Family Roots)
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు 1838 జూన్ 26న పశ్చిమ బెంగాల్ లోని నార్త్ 24 పరగణాస్ జిల్లాలో ఉన్న నైహతి సమీపంలోని కంతల్పారా అనే గ్రామంలో ఒక సాంప్రదాయ, సంపన్న బెంగాలీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి యాదవ్ చంద్ర ఛట్టోపాధ్యాయ గారు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో ఒక ఉన్నత ప్రభుత్వ అధికారిగా (డిప్యూటీ కలెక్టర్) సేవలు అందించారు. తండ్రి క్రమశిక్షణ, ఇంట్లో ఉన్న విద్యా వాతావరణం చిన్న వయసులోనే బంకిం చంద్రునిపై తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపించాయి. ఆయన బాల్యం నుంచే అసాధారణమైన జ్ఞాపకశక్తిని కలిగి ఉండేవారు. కేవలం ఒకే ఒక్కసారి వినడం ద్వారా శ్లోకాలను అప్పగించే అద్భుత మేధస్సు ఆయన సొంతం.
ఆయన తన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని మిడ్నాపూర్ లో పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత హుగ్లీ మోహిసిన్ కాలేజీలో ఉన్నత చదువులు చదివారు. చిన్న వయసులోనే సంస్కృతం, బెంగాలీ మరియు ఇంగ్లీష్ భాషలపై అపారమైన పట్టు సాధించిన బంకిం చంద్ర, ఆ తర్వాత కలకత్తా ప్రెсиడెన్సీ కాలేజీలో చేరారు. క్రీస్తుశకం 1858 లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం (University of Calcutta) స్థాపించబడిన తర్వాత నిర్వహించిన మొట్టమొదటి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ (B.A.) పరీక్షలలో అత్యుత్తమ ప్రతిభతో ఉత్తీర్ణులైన మొదటి ఇద్దరు విద్యార్థులలో బంకిం చంద్ర చటర్జీ ఒకరిగా నిలిచి చారిత్రక రికార్డు సృష్టించారు. ఆ తర్వాత ఆయన న్యాయశాస్త్రం (Law) లో కూడా డిగ్రీ పట్టా పుచ్చుకుని లీగల్ అంశాలపై పూర్తి అవగాహన సంపాదించారు.
సివిల్ సర్వెంట్ గా వృత్తి జీవితం మరియు ఎదురైన సవాళ్లు (Career as a Civil Servant)
విద్యాభ్యాసం పూర్తి కాగానే బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు తన తండ్రి వలెనే బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో ఉన్నతమైన సివిల్ సర్వీస్ ఉద్యోగంలో చేరారు. క్రీస్తుశకం 1558 లో ఆయన జెస్సోర్ జిల్లాకు డిప్యూటీ మేజిస్ట్రేట్ గా నియమితులయ్యారు. దాదాపు ముప్పై మూడు సంవత్సరాల పాటు ఆయన బ్రిటీష్ పరిపాలనలో వివిధ జిల్లాలలో డిప్యూటీ మేజిస్ట్రేట్ మరియు డిప్యూటీ కలెక్టర్ హోదాల్లో అత్యంత సమర్థవంతంగా విధులను నిర్వహించారు. విధి నిర్వహణలో ఆయన ఎంతో కఠినంగా, పారదర్శకంగా మరియు న్యాయబద్ధంగా వ్యవహరించేవారు. తెల్లదొరల ఒత్తిళ్లకు ఆయన ఎన్నడూ తలవంచలేదు.
అయితే ఒక భారతీయ అధికారిగా బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో పనిచేయడం ఆయనకు ఎన్నో సవాళ్లను తెచ్చిపెట్టింది. తెల్లదొరల వర్ణ వివక్షను, భారతీయుల పట్ల వారు ప్రదర్శించే క్రూరత్వాన్ని ఆయన కళ్లారా చూశారు. అణచివేతకు గురవుతున్న సామాన్య రైతులు, నీలిమందు తోటల కార్మికుల కష్టాలను చూసి ఆయన మనస్సు చలించింది. ఒకవైపు బ్రిటీష్ రాజ్యాంగానికి లోబడి పనిచేస్తూనే, దేశ ప్రజలలో స్వతంత్ర కాంక్షను రగల్చడానికి సాహిత్యాన్ని ఒక పవర్ఫుల్ ఆయుధంగా మలచుకోవాలని ఆయన నిర్ణయించుకున్నారు. ఉద్యోగ బాధ్యతల వల్ల కలిగే మానసిక అలసటను పక్కన పెట్టి, రాత్రి వేళల్లో నిరంతరం సాహిత్య సృష్టి చేసేవారు. క్రీస్తుశకం 1891 లో ఆయన ప్రభుత్వ సేవ నుండి పదవీ విరమణ పొందారు.
సాహిత్య ప్రస్థానం మరియు నవలా చక్రవర్తిగా ఆవిర్భావం (Literary Journey & First Works)
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారి సాహిత్య ప్రస్థానం కవితల లేఖనంతో ప్రారంభమైనప్పటికీ, కాలక్రమేణా ఆయన నవలా రచన వైపు మళ్లారు. క్రీస్తుశకం 1864 లో ఆయన తన మొదటి నవల "రాజ్ మోహన్స్ వైఫ్" (Rajmohan's Wife) ను ఇంగ్లీష్ భాషలో రచించారు. ఇది ఆంగ్లంలో ఒక భారతీయుడు రాసిన మొట్టమొదటి నవలగా చరిత్ర పుటల్లో నిలిచిపోయింది. అయితే, తన దేశ ప్రజలకు విజ్ఞానాన్ని, చైతన్యాన్ని అందించాలంటే మాతృభాష అయిన బెంగాలీలోనే రాయాలని ఆయన దృఢంగా గ్రహించారు.
ఆ తర్వాత బెంగాలీ భాషలో ఆయన సృష్టించిన అద్భుతాలు చలనచిత్ర రంగానికి మరియు ఆధునిక సాహిత్యానికి పునాదిగా మారాయి:
- దుర్గేశనందిని (Durgeshnandini): క్రీస్తుశకం 1865 లో విడుదలైన ఈ చారిత్రాత్మక నవల బెంగాలీ సాహిత్య చరిత్రలోనే మొదటి పూర్తి స్థాయి నవలగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ నవల తెచ్చిన విజయంతో ఆయన రాత్రికి రాత్రే అగ్రశ్రేణి రచయితగా మారారు.
- కపాలకుండల (Kapalkundala): క్రీస్తుశకం 1866 లో వచ్చిన ఈ నవల ఒక ప్రేమ మరియు రహస్య శృంగార కావ్యంగా పాఠకులను ఎంతగానో మంత్రముగ్ధులను చేసింది. దీని శైలి ఎంతో అద్భుతంగా ఉంటుంది.
- మృణాళిని (Mrinalini): 1869 లో విడుదలైన ఈ చారిత్రక నేపథ్య నవల ద్వారా భారతీయుల పూర్వ వైభవాన్ని, ముస్లిం దండయాత్రల నాటి శౌర్యాన్ని చక్కగా వివరించారు.
- విషవృక్ష (Visha Vriksha): 1873 లో వచ్చిన ఈ నవల సమాజంలో ఉన్న బాల్య వివాహాలు, వితంతువుల సమస్యలపై వచ్చిన ఒక అద్భుతమైన సామాజిక నవల.
'ఆనందమఠ్' నవల మరియు వందేమాతరం గీత ఆవిర్భావం (The Genesis of Vande Mataram)
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారి పేరు వినగానే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రతి భారతీయుడికి గుర్తుకు వచ్చే చారిత్రాత్మక గ్రంథం 'ఆనందమఠ్' (Anandamath). క్రీస్తుశకం 1882 లో ప్రచురించబడిన ఈ నవల 18వ శతాబ్దంలో బెంగాల్ లో జరిగిన సన్యాసుల తిరుగుబాటు (Sannyasi Rebellion) మరియు భయంకరమైన బెంగాల్ కరువు నేపథ్యంగా రూపుదిద్దుకుంది. బ్రిటీష్ వారి లూటీలకు వ్యతిరేకంగా సన్యాసులు దేశభక్తితో ఎలా పోరాడారు అనేది ఈ నవల సారాంశం. ఈ గ్రంథం పాలకుల గుండెల్లో వణుకు పుట్టించింది.
ఈ నవలలోనే ఆయన పొందుపరిచిన "వందేమాతరం" (Vande Mataram) గీతం భారత జాతీయ ఉద్యమానికి ప్రాణవాయువుగా మారింది. సంస్కృతం మరియు బెంగాలీ భాషల సమ్మేళనంతో రూపుదిద్దుకున్న ఈ గీతం మాతృభూమిని సాక్షాత్తు దుర్గాదేవి, లక్ష్మీదేవి రూపాలుగా కొనియాడుతుంది. క్రీస్తుశకం 1896 లో జరిగిన కలకత్తా జాతీయ కాంగ్రెస్ మహాసభలలో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ గారు ఈ గీతాన్ని మొదటిసారిగా స్వయంగా ఆలపించారు. ఆ తర్వాత అరవిందో ఘోష్, లాలా లజపతిరాయ్, సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి వీరులందరికీ ఈ గీతం బ్రిటిష్ తుపాకులను ఎదిరించే ధైర్యాన్ని ఇచ్చింది. స్వతంత్ర భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ ఈ గీతాన్ని భారతదేశ జాతీయ గీతంతో (National Anthem) సమానంగా "జాతీయ గేయం" (National Song) గా అధికారికంగా ఆమోదించింది.
బంగదర్శన్ పత్రిక మరియు సాహిత్య విప్లవం (Bangadarshan Magazine & Social Impact)
క్రీస్తుశకం 1872 లో బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు "బంగదర్శన్" (Bangadarshan) అనే ఒక బెంగాలీ మాస పత్రికను ప్రారంభించారు. ఈ పత్రిక స్థాపన బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనంలో (Bengal Renaissance) ఒక విప్లవాత్మక మలుపు. అప్పటివరకు కేవలం ఉన్నత వర్గాలకే పరిమితమైన సాహిత్య విజ్ఞానాన్ని సామాన్య ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ పత్రిక ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఇందులో ఆయన రాసిన వ్యాసాలు, సామాజిక విమర్శలు ప్రజలలో హేతుబద్ధమైన ఆలోచనలను రేకెత్తించాయి.
ఈ పత్రిక ద్వారా సమాజంపై జరిగిన ప్రభావాలు:
- భాషాభివృద్ధి: బెంగాలీ గద్య శైలిని అత్యంత సరళంగా, హుందాతనంగా మార్చడంలో ఈ పత్రిక ఎంతో తోడ్పడింది. ఎంతో మంది నూతన రచయితలకు ఇది ఒక వేదికగా నిలిచింది.
- జాతీయతా భావం: భారతదేశ చరిత్ర, సంస్కృతి మరియు ఆర్థిక स्थितिగతులపై ప్రచురించిన వ్యాసాలు ప్రజలలో దేశం పట్ల భక్తిని, బ్రిటీష్ పాలనపై వ్యతిరేకతను పెంచాయి.
- రవీంద్రుని ప్రశంసలు: విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ గారు చిన్నతనంలో ఈ పత్రిక కోసం ఎంతో ఆత్రుతగా ఎదురుచూసేవారని, బంకిం చంద్రుని రచనలే తనపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపాయని స్వయంగా పేర్కొన్నారు.
సామాజిక సంస్కరణలు మరియు విద్యా విలువల వ్యాప్తి (Social Reforms & Educational Value)
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు కేవలం చారిత్రక కథలకే పరిమితం కాకుండా తన రచనల ద్వారా సమాజంలో ఉన్న అనేక రుగ్మతలను, మూఢనమ్మకాలను తీవ్రంగా ఖండించారు. ఆయన రాసిన 'రజని' (1877), 'కృష్ణకాంతేర్ విల్' (1878) వంటి నవలల్లో స్త్రీల హక్కులకు, వారి మనోభావాలకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. వితంతు పునర్వివాహాలను సమర్థిస్తూ, సమాజంలో మహిళలకు సమాన విద్యా అవకాశాలు కల్పించాలని తన వ్యాసాల ద్వారా బలమైన విద్యా విలువలను (Educational Value) ప్రచారం చేశారు.
ఆయన ప్రతిపాదించిన 'శ్రీకృష్ణ చరిత్' (Krishna Charitra) అనే గ్రంథంలో మహాభారతంలోని కృష్ణుడిని ఒక పౌరాణిక దేవుడిగా కంటే ఒక ఆదర్శవంతమైన రాజకీయ నాయకుడిగా, సమసమాజ స్థాపకుడిగా మరియు దార్శనికుడిగా విశ్లేషించారు. సమాజంలో నైతిక విలువలు లోపించినప్పుడు దేశం ఎలా పతనమవుతుందో ఆయన యువతకు హెచ్చరించారు. ఆయన అందించిన సాహిత్యం నేటికీ పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాల పాఠ్యాంశాలలో ఉంటూ విద్యార్థులలో దేశభక్తిని మరియు నైతిక విలువలను పెంపొందిస్తోంది.
దేవీ చౌధురాణి మరియు సీతారామ్ నవలల ప్రాధాన్యత (Later Literary Masterpieces)
ఆనందమఠ్ నవలతో పాటు బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు సామాజిక విప్లవాన్ని మరియు మహిళా పరాక్రమాన్ని చాటిచెప్పే మరికొన్ని అద్భుతమైన గ్రంథాలను రచించారు. వాటిలో క్రీస్తుశకం 1884 లో విడుదలైన 'దేవీ చౌధురాణి' (Devi Chaudhurani) అత్యంత ముఖ్యమైనది. బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఒక భారతీయ మహిళా ఎలా తిరుగుబాటు చేసింది, గెరిల్లా యుద్ధ పద్ధతుల ద్వారా శత్రువులను ఎలా గడగడలాడించింది అనేది ఈ నవలలో అద్భుతంగా వర్ణించారు. మహిళా సాధికారతకు మరియు దేశభక్తికి ఈ నవల ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.
అలాగే క్రీస్తుశకం 1887 లో ఆయన రాసిన చివరి నవల 'సీతారామ్' (Sitaram) ముస్లిం పాలకుల అణచివేత నుండి హిందూ రాజ్యాన్ని రక్షించడానికి ఒక రాజు చేసిన పోరాటాన్ని, ముస్లిం మరియు హిందూ సంబంధాల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ నవలల ద్వారా ఆయన దేశ ప్రజలకు నైతిక ధైర్యాన్ని మరియు స్వపరిపాలన యొక్క ప్రాధాన్యతను అర్థమయ్యేలా చెప్పారు. ఆయన నవలలు కేవలం కల్పిత కథలు కావు, అవి భారతీయులలో ఆత్మగౌరవ జ్వాలను రగిలించడానికి లెక్చరర్ లా పాఠాలు నేర్పే అక్షర ఆయుధాలు.
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారి చివరి రోజులు, మరణం మరియు వారసత్వం (Last Days and Legacy)
జీవితాంతం అటు ప్రభుత్వ అధికారిగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ, మరోవైపు అక్షర తపస్సు చేసిన బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు జీవిత చరమాంకంలో తీవ్రమైన మధుమేహం (Diabetes) వ్యాధితో ఇబ్బంది పడ్డారు. అనారోగ్యం క్షీణించడంతో ఆయన 1894 ఏప్రిల్ 8న కలకత్తాలో తన 55వ ఏట కన్నుమూశారు. ఆయన మరణం భారతీయ సాహిత్య రంగానికి తీరని లోటు మిగిల్చింది. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినప్పటికీ, ఆయన సృష్టించిన "వందేమాతరం" అక్షర రూపంలో ప్రతి భారతీయుడి గుండె చప్పుడుగా నిలిచింది.
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 26న ఆయన జయంతి (Bankim Chandra Chatterjee Jayanthi) సందర్భంగా దేశ ప్రధాని, కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ ప్రతినిధులు ఆయనకు ఘన నివాళులర్పిస్తారు. పశ్చిమ బెంగాల్ లోని ఆయన జన్మస్థలమైన కంతల్పారా నివాసాన్ని ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రక స్మారక మ్యూజియంగా తీర్చిదిద్దింది. భారతీయ నవలా రంగానికి ఆయన వేసిన పునాది ఎంతో బలమైనది, అందుకే ఆయనను గౌరవంగా "బెంగాలీ నవలా సాహిత్య పితామహుడు" అని పిలుస్తారు. ఆయన ఆదర్శాలు దేశ స్వేచ్ఛా వాయువులలో ఎల్లప్పుడూ కలిసి ఉంటాయి.
ముగింపు (Conclusion)
బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు స్వతంత్ర భారత సాకారానికి అక్షర రూపంలో పునాది వేసిన మహోన్నత యుగపురుషుడు. లొంగుబాటు ఎరుగని ఆయన కలం సృష్టించిన వందేమాతరం గీతం దేశ స్వేచ్ఛా వాయువులకు మూలమంత్రంగా నిలిచింది. పదవుల కంటే, అధికారాల కంటే మాతృభూమి సేవ మరియు భాషా సేవ మిన్న అని నిరూపించిన ఆయన జీవితం ప్రతి ఒక్కరికీ ఆదర్శం. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ అక్షర యోధుడికి నివాళులర్పిస్తూ, దేశ సమగ్రతను కాపాడుకుంటామని ప్రతిజ్ఞ చేద్దాం.
జాతి జనకుడు, వందేమాతర ప్రదాత బంకిం చంద్రుని కీర్తి అమరము!
Q1: బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారి జయంతి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 26న దేశవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధ రచయిత బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారి జయంతి (Bankim Chandra Chatterjee Jayanthi) వేడుకలను అత్యంత గౌరవప్రదంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన 1838 జూన్ 26న జన్మించారు.
Q2: భారతదేశ జాతీయ గేయమైన "వందేమాతరం" ను సృష్టించింది ఎవరు?
భారతదేశ జాతీయ గేయమైన "వందేమాతరం" (Vande Mataram) ను బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు కంపోజ్ చేశారు. ఇది ఆయన రాసిన ప్రసిద్ధ నవల 'ఆనందమఠ్' లోని భాగం.
Q3: ఒక భారతీయుడు ఇంగ్లీష్ లో రాసిన మొదటి నవల ఏది మరియు దాని రచయిత ఎవరు?
ఒక భారతీయుడు ఆంగ్లంలో రాసిన మొట్టమొదటి నవల "రాజ్ మోహన్స్ వైఫ్" (Rajmohan's Wife - 1864). దీనిని రచించింది బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారే.
Q4: బంకిం చంద్ర చటర్జీ గారు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో ఏ ఏ ఉన్నత పదవుల్లో పనిచేశారు?
ఆయన దాదాపు 33 సంవత్సరాల పాటు బ్రిటీష్ परिపాలనలో డిప్యూటీ మేజిస్ట్రేట్ మరియు డిప్యూటీ కలెక్టర్ హోదాల్లో అత్యంత సమర్థవంతంగా విధులను నిర్వహించారు.
Q5: బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనంలో బంకిం చంద్రుడు ప్రారంభించిన పత్రిక పేరు ఏమిటి?
ఆయన క్రీస్తుశకం 1872 లో బెంగాలీ భాషలో "బంగదర్శన్" (Bangadarshan) అనే ప్రతిష్టాత్మక మాస పత్రికను ప్రారంభించి సాహిత్య విప్లవాన్ని తీసుకువచ్చారు.
Q6: కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టా పొందిన మొదటి గ్రాడ్యుయేట్ ఎవరు?
క్రీస్తుశకం 1858 లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నిర్వహించిన మొదటి బి.ఏ (B.A.) परीक्षाలలో ఉత్తీర్ణులై డిగ్రీ పట్టా అందుకున్న ఇద్దరు మొదటి విద్యార్థులలో బంకిం చంద్ర చటర్జీ ఒకరు.