వి.పి. సింగ్ జయంతి 25 June | VP Singh Jayanthi
వి.పి. సింగ్ జయంతి 25 June | VP Singh Jayanthi Telugu
భారతదేశ ఏడవ ప్రధానమంత్రిగా, సామాజిక న్యాయ సంస్కర్తగా మరియు అవినీతి రహిత రాజకీయాల కోసం పోరాడిన వీరభద్ర నాయకుడు విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ (వి.పి. సింగ్) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 25న జరుపుకుంటారు. దేశంలో వెనుకబడిన వర్గాలకు (OBC) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించిన చారిత్రాత్మక 'మండల్ కమిషన్' నివేదికను అమలు చేసి, భారత సామాజిక మరియు రాజకీయ చిత్రపటాన్ని శాశ్వతంగా మార్చివేసిన దార్శనికుడు వి.పి. సింగ్.
భారతదేశ రాజకీయ ప్రస్థానంలో వి.పి. సింగ్ (VP Singh) గారి పాత్ర అత్యంత విలక్షణమైనది మరియు విప్లవాత్మకమైనది. ఒక రాచరిక కుటుంబంలో జన్మించినప్పటికీ, ఆయన సామాన్య ప్రజల, అణగారిన వర్గాల హక్కుల కోసం తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా, కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిగా, రక్షణ మంత్రిగా మరియు దేశ ప్రధానిగా ఆయన చేపట్టిన పదవులన్నీ కూడా ఆయన తీసుకున్న సాహసోపేతమైన నిర్ణయాలకు వేదికలుగా నిలిచాయి. బోఫోర్స్ కుంభకోణానికి వ్యతిరేకంగా ఆయన సాగించిన పోరాటం దేశంలో కాంగ్రెసేతర ప్రత్యామ్నాయ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు దారితీసింది. జూన్ 25న ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ మహనీయుడి ఆదర్శాలను, దేశ సామాజిక సమానత్వానికి ఆయన చేసిన చారిత్రాత్మక కృషిని స్మరించుకోవడం ప్రతి భారతీయుడి బాధ్యత.
వి.పి. సింగ్ జననం, బాల్యం మరియు రాచరిక నేపథ్యం (Early Life and Royal Lineage)
విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ గారు 1931 జూన్ 25న ఉత్తరప్రదేశ్లోని అలహాబాద్ (ప్రస్తుత ప్రయాగ్రాజ్) నగరంలో ఒక సంపన్న రాచరిక రాజపుత్ర కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి రాజా భగవతి ప్రసాద్ సింగ్ దైయా రాజ్యానికి పాలకుడు. అయితే, క్రీస్తుశకం 1936 లో గిరి గారు లేదా వి.పి. సింగ్ గారిని మాండా సంస్థాన ప్రభువైన రాజా బహదూర్ రామ్ గోపాల్ సింగ్ దత్తత తీసుకున్నారు. ఆ తర్వాత క్రీస్తుశకం 1941 లో మాండా సంస్థాన వారసుడిగా వి.పి. సింగ్ గారు బాధ్యతలు స్వీకరించారు. దీనితో ఆయనను అందరూ "మాండా రాజా" అని పిలిచేవారు.
రాచరిక వైభవం ఉన్నప్పటికీ వి.పి. సింగ్ గారికి చిన్నతనం నుంచే చదువుపై, ప్రజా సేవపై ఎక్కువ శ్రద్ధ ఉండేది. ఆయన అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు పూణేలోని ఫెర్గూసన్ కాలేజీల నుండి బి.ఏ (B.A) మరియు బి.ఎస్సీ (B.Sc), ఎల్.ఎల్.బీ (LL.B) డిగ్రీలను పూర్తి చేశారు. విద్యార్థి దశలోనే ఆయన అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థి సంఘానికి వైస్ ప్రెసిడెంట్గా ఎన్నికై రాజకీయాలలో తొలి అడుగులు వేశారు. ఆచార్య వినోబా భావే ప్రారంభించిన భూదాన్ ఉద్యమం (Bhoodan Movement) లో పాల్గొని, తన సొంత భూములను పేద రైతులకు దానం చేసి చిన్న వయసులోనే తన ఉదార స్వభావాన్ని చాటుకున్నారు.
రాజకీయ ప్రస్థానం మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా మార్క్ (Political Entry and UP Chief Minister)
వి.పి. సింగ్ గారు క్రీస్తుశకం 1969 లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీలో అడుగుపెట్టారు. ఆయన అంకితభావం, పారదర్శకతను గమనించిన ఇందిరా గాంధీ గారు ఆయనకు కేంద్ర ప్రభుత్వంలో వివిధ మంత్రి పదవులను అప్పగించారు. క్రీస్తుశకం 1980 లో ఆయన ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా (Chief Minister of Uttar Pradesh) బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ఆయన రాష్ట్రంలో శాంతిభద్రతల పరిరక్షణకు మరియు అడవులలోని దారి దోపిడీ దొంగల (Dacoits) నిర్మూలనకు కఠినమైన చర్యలు చేపట్టారు.
ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన ప్రదర్శించిన నైతిక విలువలు ఎంతో అరుదైనవి:
- రౌడీయిజంపై ఉక్కుపాదం: ఉత్తరప్రదేశ్ను వేధిస్తున్న బందిపోటు ముఠాల ఏరివేతకు ప్రత్యేక పోలీసు బలగాలను రంగంలోకి దించారు. ఎంతో మంది కుప్రసిద్ధ దొంగలను లొంగిపోయేలా చేశారు.
- నైతిక రాజీనామా: క్రీస్తుశకం 1982 లో బందిపోటు దొంగలు జరిపిన ఒక భారీ ఊచకోతను అరికట్టడంలో తన ప్రభుత్వం విఫలమైందని భావించి, దానికి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ తన ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. ఈ నిర్ణయం దేశ రాజకీయాలలో పెద్ద సంచలనం సృష్టించింది.
కేంద్ర ఆర్థిక మరియు రక్షణ మంత్రిగా అవినీతిపై పోరాటం (As Finance and Defense Minister)
క్రీస్తుశకం 1984 లో రాజీవ్ గాంధీ గారు ప్రధానమంత్రి అయిన తర్వాత వి.పి. సింగ్ గారిని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిగా (Union Finance Minister) నియమించారు. ఆర్థిక మంత్రిగా ఆయన దేశ పన్నుల వ్యవస్థను ఆధునీకరించారు. ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) ను బలోపేతం చేసి, పన్నుల ఎగవేతదారులపై, ముఖ్యంగా దేశంలోని బడా పారిశ్రామికవేత్తలు, కార్పొరేట్ సంస్థలపై వరుస దాడులు (Raids) చేయించారు. చట్టం ముందు ఎవరైనా సమానమేనని నిరూపించారు. దీనితో ఆయనకు పరిశ్రమ వర్గాలలో "మిస్టర్ క్లీన్" అనే పేరు వచ్చింది.
ఆ తర్వాత ఆయనను రక్షణ మంత్రిగా (Union Defense Minister) మార్చారు. రక్షణ మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో జర్మనీ సబ్మెరైన్ల కొనుగోలు ఒప్పందంలో మరియు చారిత్రాత్మక బోఫోర్స్ కుంభకోణం (Bofors Scandal) లో భారీగా అవినీతి జరిగిందని వి.పి. సింగ్ గారు గుర్తించారు. రక్షణ ఒప్పందాలలో మధ్యవర్తులకు అక్రమంగా అందిన కమీషన్ల లీకేజీలపై విచారణకు ఆదేశించారు. ఈ పరిణామం రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వంతో విభేదాలకు దారితీసింది. తన సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడి ఆయన క్రీస్తుశకం 1987 లో కేంద్ర మంత్రి పదవికి మరియు కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి బయటకు వచ్చారు.
జనతాదళ్ స్థాపన మరియు నేషనల్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వం (Formation of Janata Dal & National Front)
కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి బయటకు వచ్చిన తర్వాత వి.పి. సింగ్ గారు దేశంలోని ప్రతిపక్షాలన్నింటినీ ఏకం చేయడానికి నడుం బిగించారు. క్రీస్తుశకం 1988 లో జనమోర్చా, జనతా పార్టీ, లోక్దళ్ వంటి ప్రాంతీయ పార్టీలను విలీనం చేస్తూ "జనతాదళ్" (Janata Dal) అనే నూతన జాతీయ పార్టీని స్థాపించారు. ఆ తర్వాత ప్రాంతీయ పార్టీలైన ప్రసిద్ధ తెలుగుదేశం పార్టీ (ఎన్టీఆర్ నేతృత్వంలో), డీఎంకే మరియు అసోం గణ పరిషత్ లతో కలిసి "నేషనల్ ఫ్రంట్" (National Front) కూటమిని ఏర్పాటు చేశారు.
క్రీస్తుశకం 1989 లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికలలో అవినీతి నిర్మూలనే ప్రధాన అజెండాగా వి.పి. సింగ్ గారు దేశవ్యాప్తంగా తుఫాను తరహా పర్యటనలు చేశారు. ఈ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారాన్ని కోల్పోయింది. నేషనల్ ఫ్రంట్ కూటమికి భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) మరియు ఎడమపక్షాలు (Left Parties) బయట నుండి మద్దతు ప్రకటించాయి. దీనితో క్రీస్తుశకం 1989 డిసెంబర్ 2న వి.పి. సింగ్ గారు భారతదేశ ఏడవ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. దేశంలో మొట్టమొదటి సారిగా ఒక సంకీర్ణ కూటమి ప్రభుత్వ ప్రయోగానికి ఆయనే సూత్రధారి అయ్యారు.
మండల్ కమిషన్ నివేదిక అమలు – సామాజిక విప్లవం (The Implementation of Mandal Commission)
వి.పి. సింగ్ గారి ప్రధానమంత్రి పదవీ కాలంలో తీసుకున్న అత్యంత చారిత్రాత్మక మరియు విప్లవాత్మక నిర్ణయం 'మండల్ కమిషన్' (Mandal Commission Report) సిఫార్సుల అమలు. క్రీస్తుశకం 1979 లో మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం నియమించిన బి.పి. మండల్ కమిషన్ దేశంలోని ఇతర వెనుకబడిన వర్గాల (OBC) సామాజిక, విద్యా పరిస్థితులపై నివేదిక సమర్పించింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం దేశ జనాభాలో యాభై శాతానికి పైగా ఉన్న ఓబీసీలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో మరియు విద్యాసంస్థలలో 27 శాతం ప్రత్యేక రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని సిఫార్సు చేసింది. అయితే దశాబ్ద కాలంగా ఈ నివేదిక దుమ్ముధూళిలో పడిపోయింది.
క్రీస్తుశకం 1990 ఆగస్టు 13న వి.పి. సింగ్ గారు పార్లమెంట్ సాక్షిగా మండల్ కమిషన్ నివేదికను అమలు చేస్తున్నట్లు అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఈ నిర్ణయం దేశవ్యాప్తంగా భారీ సామాజిక మార్పుకు దారితీసింది:
- సామాజిక న్యాయం (Social Justice): శతాబ్దాలుగా ప్రభుత్వ అధికారంలో భాగస్వామ్యం లేని వెనుకబడిన కులాల ప్రజలకు సివిల్ సర్వీసెస్ మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో ఉన్నత అవకాశాలు లభించాయి.
- రాజకీయ సమీకరణలు: ఈ నిర్ణయం తర్వాత దేశ రాజకీయాలలో ఓబీసీల ప్రాధాన్యత విపరీతంగా పెరిగింది. ఉత్తర భారతదేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీలు బలపడటానికి ఇది ఒక బలమైన పునాదిగా నిలిచింది.
- విద్యార్థుల నిరసనలు: ఈ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో అగ్రవర్ణ విద్యార్థులు పెద్ద ఎత్తున ఆందోళనలు, ఆత్మహత్యాయత్నాలు చేశారు. అయినప్పటికీ వి.పి. సింగ్ గారు సామాజిక సమానత్వం కోసం ఒత్తిళ్లకు లొంగకుండా తన నిర్ణయానికే కట్టుబడ్డారు.
ప్రధానమంత్రిగా ఇతర కీలక నిర్ణయాలు మరియు సవాళ్లు (Major Prime Ministerial Decisions)
వి.పి. సింగ్ గారు ప్రధానిగా ఉన్న ఐదేళ్ల పరిమిత కాలంలోనే (దాదాపు 11 నెలలు) దేశ రక్షణ మరియు దౌత్య రంగాలలో కొన్ని కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. పంజాబ్, కాశ్మీర్ లలో తీవ్రవాదం గరిష్ట స్థాయిలో ఉన్న సమయంలో ఆయన బాధ్యతలు స్వీకరించారు. పంజాబ్ లో శాంతి స్థాపన కోసం అమృత్ సర్ లోని సువర్ణ దేవాలయాన్ని (Golden Temple) సందర్శించి సిక్కు సమాజానికి క్షమాపణలు చెప్పి గాయాలను మాన్పడానికి ప్రయత్నించారు.
ఆయన కాలంలో జరిగిన మరికొన్ని ప్రధాన పరిణామాలు:
- శ్రీలంక నుండి శాంతి భద్రతల దళం ఉపసంహరణ: రాజీవ్ గాంధీ కాలంలో శ్రీలంకకు పంపిన భారత శాంతి భద్రతల దళాన్ని (IPKF) పూర్తిగా వెనక్కి పిలిపించి దేశ సైనికుల ప్రాణాలను కాపాడారు.
- రథయాత్ర మరియు ప్రభుత్వ పతనం: క్రీస్తుశకం 1990 లో ఎల్.కె. అద్వానీ గారు చేపట్టిన రామజన్మభూమి రథయాత్ర వల్ల దేశంలో మత సామరస్యానికి భంగం కలుగుతుందని భావించి, బీహార్ లో అద్వానీ గారిని అరెస్ట్ చేయించారు. దీనితో ఆగ్రహించిన బీజేపీ నేషనల్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఉపసంహరించుకుంది. లౌకిక విలువల కోసం వి.పి. సింగ్ గారు తన ప్రధానమంత్రి పదవిని త్యాగం చేయడానికి వెనుకాడలేదు.
సామాజిక విద్యా విలువలు మరియు సమాజంపై ప్రభావం (Impact on Society & Education)
వి.పి. సింగ్ గారి నిర్ణయాలు భారతదేశ విద్యా మరియు ఉద్యోగ రంగాలలో గొప్ప విద్యా విలువలను (Educational Value) మరియు సమానత్వాన్ని తీసుకువచ్చాయి. అణగారిన వర్గాల పిల్లలు కూడా ఉన్నత చదువులు చదువుకుని కలెక్టర్లు, ఎస్పీలు మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉన్నతాధికారులు కావడానికి మండల్ రిజర్వేషన్లే కారణం. సమాజంలో కేవలం ఒకే వర్గానికి పరిమితమైన అధికారాన్ని ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా వికేంద్రీకరణ చేసిన ఘనత ఆయనకు దక్కుతుంది.
ఆయన కేవలం రాజకీయనాయకుడే కాదు, ఒక మంచి కవి మరియు చిత్రకారుడు (Painter) కూడా. ఆయన రాసిన కవితలు సామాజిక రుగ్మతలను ప్రశ్నించే విధంగా ఉండేవి. రాజకీయాల నుండి తప్పుకున్న తర్వాత ఆయన లలిత కళలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టారు. సమాజంలో మత సామరస్యాన్ని కాపాడటం కోసం, లౌకికత్వాన్ని నిలబెట్టడం కోసం ఆయన చేసిన త్యాగాలు నేటి తరం విద్యార్థులకు మరియు భావి పాలకులకు ఒక గొప్ప పాఠ్యపుస్తకం లాంటివి.
చివరి రోజులు, అనారోగ్యం మరియు మరణం (Last Days and Legacy)
క్రీస్తుశకం 1996 తర్వాత వి.పి. సింగ్ గారు చురుకైన రాజకీయాల నుండి పూర్తిగా తప్పుకున్నారు. ఆ తర్వాత కూడా ఆయన సామాజిక సమస్యలపై వెనుకబడిన వర్గాల హక్కుల కోసం వివిధ వేదికల ద్వారా గళం విప్పుతూనే ఉన్నారు. జీవిత చరమాంకంలో ఆయన తీవ్రమైన మూత్రపిండాల (Kidney Failure) వ్యాధితో మరియు క్యాన్సర్తో బాధపడ్డారు. నిరంతరం డయాలసిస్ చేయించుకుంటున్న సమయంలో కూడా ఆయన ఎంతో మనోధైర్యాన్ని ప్రదర్శించారు.
దాదాపు దశాబ్ద కాలం పాటు అనారోగ్యంతో పోరాడిన వి.పి. సింగ్ గారు 2008 నవంబర్ 27న ఢిల్లీలోని అపోలో ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తన 77వ ఏట కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతికకాయాన్ని అలహాబాద్కు తరలించి గంగా నది తీరాన ప్రభుత్వ అధికారిక లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినప్పటికీ, భారతదేశంలో నేడు 27 శాతం ఓబీసీ రిజర్వేషన్ల రూపంలో ఆయన పేరు మరియు సామాజిక న్యాయ స్పూర్తి ప్రతి నిత్యం స్మరించబడుతూనే ఉంటాయి. ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 25న ఆయన జయంతి (VP Singh Jayanthi) సందర్భంగా సామాజిక సంఘాల నాయకులు మరియు కేంద్ర ప్రతినిధులు ఆయనకు ఘన నివాళులర్పిస్తారు.
ముగింపు (Conclusion)
విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ గారు స్వతంత్ర భారత రాజకీయ యవనికపై నైతికతకు మరియు సామాజిక విప్లవానికి నిలువెత్తు రూపం. ప్రధానమంత్రి పదవిని కాపాడుకోవడం కోసం తన సిద్ధాంతాలను, లౌకిక విలువలను ఆయన ఎప్పుడూ తాకట్టు పెట్టలేదు. మండల్ కమిషన్ అమలు ద్వారా కోట్ల మంది వెనుకబడిన ప్రజల జీవితాలలో వెలుగులు నింపిన ఆ సామాజిక న్యాయ ప్రదాతకు మన ఘన నివాళులు. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ మహనీయుడి ఆశయ సాధన కోసం నడుం బిగిద్దాం.
సామాజిక న్యాయ ధ్రువతార వి.పి. సింగ్ గారి కీర్తి అమరము!
Q1: వి.పి. సింగ్ గారి జయంతి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 25న భారత మాజీ ప్రధాని వి.పి. సింగ్ గారి జయంతి (VP Singh Jayanthi) వేడుకలను దేశవ్యాప్తంగా అధికారికంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన 1931 జూన్ 25న జన్మించారు.
Q2: వి.పి. సింగ్ గారు భారతదేశానికి ఎన్నో ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు?
ఆయన భారతదేశానికి ఏడవ (7th) ప్రధానమంత్రిగా క్రీస్తుశకం 1989 డిసెంబర్ నుండి 1990 నవంబర్ వరకు సేవలు అందించారు.
Q3: భారత సామాజిక రంగంలో వి.పి. సింగ్ తీసుకున్న అత్యంత చారిత్రాత్మక నిర్ణయం ఏది?
దేశంలోని ఇతర వెనుకబడిన వర్గాలకు (OBC) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో 27 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించే 'మండల్ కమిషన్' (Mandal Commission) నివేదికను క్రీస్తుశకం 1990 లో అమలు చేయడం ఆయన తీసుకున్న అత్యంత చారిత్రాత్మక నిర్ణయం.
Q4: వి.పి. సింగ్ గారిని అందరూ గౌరవంగా ఏమని పిలిచేవారు?
ఆయన ఉత్తరప్రదేశ్లోని ప్రసిద్ధ మాండా సంస్థాన వారసుడు కావడంతో ఆయనను రాజకీయాలలో అందరూ గౌరవంగా "మాండా రాజా" (Raja of Manda) అని పిలిచేవారు.
Q5: వి.పి. సింగ్ గారు స్థాపించిన జాతీయ పార్టీ పేరు ఏమిటి?
కాంగ్రెస్ నుండి బయటకు వచ్చిన తర్వాత ఆయన క్రీస్తుశకం 1988 లో విపక్షాలన్నింటినీ ఏకం చేస్తూ "జనతాదళ్" (Janata Dal) పార్టీని స్థాపించారు.
Q6: వి.పి. సింగ్ ప్రభుత్వం ఎందుకు పతనమైంది?
క్రీస్తుశకం 1990 లో దేశంలో మత సామరస్యాన్ని కాపాడటం కోసం ఎల్.కె. అద్వానీ గారి రథయాత్రను అడ్డుకుని ఆయనను అరెస్ట్ చేయించడంతో, లౌకిక విలువల సంరక్షణ కారణంగా బీజేపీ మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడం వల్ల వి.పి. సింగ్ ప్రభుత్వం పతనమైంది.