అమ్రీష్ పురి జయంతి 22 June | Amrish Puri Jayanthi
అమ్రీష్ పురి జయంతి | Amrish Puri Jayanthi Telugu
భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో అత్యంత పవర్ఫుల్ విలన్గా, విలక్షణ క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్గా శతాబ్దపు సువర్ణ ముద్ర వేసిన అమ్రీష్ పురి (Amrish Puri) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 22న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సినీ అభిమానులు ఎంతో గౌరవంతో జరుపుకుంటారు. తన గంభీరమైన కంఠస్వరం (Baritone Voice), భయం గొలిపే కళ్ల హావభావాలు మరియు అసమాన నటనతో బాలీవుడ్, టాలీవుడ్ తో పాటు హాలీవుడ్ (Hollywood) చిత్రాలలోనూ నటించి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందిన చారిత్రాత్మక నటుడు ఆయన.
భారతీయ వెండితెరపై విలనిజానికి సరికొత్త అర్ధాన్ని, రిచ్ నెస్ ను పరిచయం చేసిన నటుడు అమ్రీష్ పురి. ఎలాంటి సినీ బ్యాక్గ్రౌండ్ లేకుండా, ముంబై నగరంలో ఎన్నో ఏళ్ల పాటు తీవ్రమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ థియేటర్ ఆర్టిస్ట్ గా కెరీర్ ప్రారంభించి, తన నలభై ఏళ్ల వయసులో స్టార్ హీరోలకు గట్టి పోటీనిచ్చే విలన్ గా మారిన అద్భుత ప్రయాణం ఆయనది. మిస్టర్ ఇండియా చిత్రంలోని 'మొగాంబో' (Mogambo), తెలుగులో జగదేకవీరుడు అతిలోకసుందరి చిత్రంలోని 'మహాద్రష్ట' పాత్రలు నేటికీ ప్రేక్షకుల మనస్సులో సజీవంగా ఉన్నాయి. కేవలం నెగిటివ్ పాత్రలకే పరిమితం కాకుండా 'దిల్వాలే దుల్హనియా లే జాయేంగే' చిత్రంలో క్రమశిక్షణ గల భారతీయ తండ్రిగా ఆయన పండించిన భావోద్వేగాలు అమోఘం. ఈ నేపథ్యంలో అమ్రీష్ పురి జయంతి సందర్భంగా ఆయన బాల్యం, విద్యా నేపథ్యం, సినీ రంగ ప్రవేశం, ఎదుర్కొన్న ఆరంభ సవాళ్లు, సాధించిన ఘన విజయాలు మరియు చలనచిత్ర రంగానికి ఆయన అందించిన విద్యా విలువల గురించి ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
అమ్రీష్ పురి బాల్యం మరియు విద్యా నేపథ్యం (Early Life and Education)
అమ్రీష్ పురి జూన్ 22, 1932న పంజాబ్లోని నవన్ షహర్ (ప్రస్తుతం అమ్రీష్ పురి నగర్ గా పిలువబడుతోంది) లో ఒక సంప్రదాయ మధ్యతరగతి పంజాబీ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి నిహాల్ చంద్ పురి, తల్లి వేద్ కౌర్. ఆయన అన్నదాతలు మదన్ పురి, చమన్ పురి లు కూడా భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో నటులుగా స్థిరపడ్డారు. బాల్యం నుంచే అమ్రీష్ కు క్రమశిక్షణ, శారీరక దృఢత్వం మరియు కళలపై అమితమైన ఆసక్తి ఉండేది.
ఆయన తన ప్రాథమిక మరియు ఉన్నత విద్యాభ్యాసాన్ని పంజాబ్ లోనే పూర్తి చేశారు. అనంతరం హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని ప్రసిద్ధ సిమ్లా బి.ఎమ్. కాలేజీ (B.M. College, Shimla) నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పట్టా అందుకున్నారు. డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత సినిమాల్లో నటుడు కావాలనే బలమైన కోరికతో ముంబై నగరానికి చేరుకున్నారు. అయితే ప్రారంభంలో ఆయనకు చిత్ర పరిశ్రమలో అవకాశాలు లభించకపోవడంతో, జీవనోపాధి కోసం భారత ప్రభుత్వ ఉద్యోగమైన 'ఎంప్లాయీస్ స్టేట్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్' (ESIC) లో క్లర్క్ గా చేరి దాదాపు ఇరవై ఏళ్ల పాటు ఉద్యోగం చేశారు. ఉద్యోగం చేస్తూనే నాటక రంగం (Theatre) వైపు అడుగులు వేసి తన నటనకు పదును పెట్టుకున్నారు.
నాటక రంగ ప్రస్థానం మరియు ఆరంభ సవాళ్లు (Theatre and Initial Struggles)
అమ్రీష్ పురి ముంబైలో మొదటిసారిగా స్క్రీన్ టెస్ట్ ఇచ్చినప్పుడు, ఆయన ముఖం విలక్షణంగా ఉంది తప్ప హీరోగా పనికిరాదంటూ అప్పటి నిర్మాతలు ఆయనను తిరస్కరించారు. ఈ చేదు అనుభవంతో ఆయన నిరాశ చెందకుండా ప్రముఖ నాటకకర్త సత్యదేవ్ దూబే (Satyadev Dubey) మరియు ఇబ్రహీం అల్కాజీల ఆధ్వర్యంలో రంగస్థల నాటకాలలో నటించడం ప్రారంభించారు. పృథ్వీ థియేటర్ (Prithvi Theatre) లో ఆయన వేసిన అద్భుతమైన నాటకాలు ఆయనకు నటుడిగా పరిశ్రమలో గొప్ప గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టాయి.
నాటక రంగంలో ఆయన కనబరిచిన నైపుణ్యానికి గుర్తింపుగా 1979 లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ (Sangeet Natak Akademi Award) అవార్డు లభించింది. దాదాపు నలభై ఏళ్ల వయసు వచ్చే వరకు ఆయనకు సినిమాలలో పెద్దగా బ్రేక్ రాలేదు. 1970 లో వచ్చిన 'ప్రేమ్ పుజారి' చిత్రంలో ఒక చిన్న పాత్రతో ఆయన వెండితెర ప్రవేశం చేశారు. ఆ తర్వాత శ్యామ్ బెనెగల్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన సమాంతర చలనచిత్రాలైన (Parallel Cinema) నిశాంత్, మంథన్, మరియు భూమిక చిత్రాలలో క్రూరమైన భూస్వామి పాత్రలు పోషించి నిజమైన నటుడిగా ఇండస్ట్రీ దృష్టిని ఆకర్షించారు.
'మొగాంబో ఖుష్ హువా' - బాలీవుడ్ లో తిరుగులేని స్టార్డమ్ (The Rise to Stardom)
1980ల కాలంలో అమ్రీష్ పురి కమర్షియల్ సినిమాలలో ప్రధాన విలన్ గా మారి బాలీవుడ్ బాక్సాఫీస్ ను శాసించారు. 1987 లో శేఖర్ కపూర్ దర్శకత్వంలో అనిల్ కపూర్, శ్రీదేవి ప్రధాన పాత్రధారులుగా వచ్చిన 'మిస్టర్ ఇండియా' (Mr. India) చలనచిత్రం అమ్రీష్ పురి కెరీర్ లోనే అతిపెద్ద మైలురాయిగా నిలిచిపోయింది. ఈ చిత్రంలో ఆయన పోషించిన అంతర్జాతీయ విలన్ 'మొగాంబో' పాత్ర ప్రపంచ చలనచిత్ర చరిత్రలోనే వన్ ఆఫ్ ది బెస్ట్ విలన్ క్యారెక్టర్ గా రికార్డు సృష్టించింది.
ఆయన నోటి నుండి వచ్చిన "మొగాంబో ఖుష్ హువా" (Mogambo Khush Hua) అనే డైలాగ్ నేటికీ భారతీయ పాప్ సంస్కృతిలో (Pop Culture) ఒక ఐకానిక్ లైన్ గా నిలిచిపోయింది. ఆ తర్వాత వచ్చిన ఘాయల్, దామిని, కరణ్ అర్జున్, మరియు నాయక్ చిత్రాలలో ఆయన పోషించిన ముఖ్యమంత్రి పాత్రలు ఆయన మాస్ ఇమేజ్ ను శిఖరాగ్రాన నిలబెట్టాయి. విలన్ పాత్రకు కూడా హీరోతో సమానంగా రెమ్యునరేషన్ మరియు పోస్టర్లపై ప్రాధాన్యత లభించేలా చేసిన ఘనత అమ్రీష్ పురి గారిదే.
టాలీవుడ్ లో సంచలనం - 'మహాద్రష్ట' నుండి 'సింహాద్రి' వరకు (Telugu Cinema Impact)
అమ్రీష్ పురి కేవలం హిందీకే పరిమితం కాకుండా తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలోనూ (Tollywood) పవర్ఫుల్ విలన్ గా సంచలన విజయాలు సాధించారు. టాలీవుడ్ అగ్ర దర్శకులు వైవిధ్యమైన ఫాంటసీ, యాక్షన్ చిత్రాల కోసం అమ్రీష్ పురి నే మొదటి ఎంపికగా ఎంచుకునేవారు. మన ఇండస్ట్రీపై ఆయన చూపిన ముద్ర ఇక్కడ చూద్దాం:
- జగదేకవీరుడు అతిలోకసుందరి (1990): మెగాస్టార్ చిరంజీవి, శ్రీదేవి కాంబినేషన్ లో వచ్చిన ఈ సోషియో-ఫాంటసీ క్లాసిక్ లో అమ్రీష్ పురి పోషించిన మంత్రగాడు 'మహాద్రష్ట' పాత్ర అద్భుతమైనది. ఆయన పలికిన మంత్రాలు, విజువల్స్ తెలుగు ప్రేక్షకులను భయభ్రాంతులకు గురిచేశారు.
- ఆదిత్య 369 (1991): నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన ఈ సైన్స్ ఫిక్షన్ చిత్రంలో పురాతన వస్తువులను దొంగిలించే విలన్ 'రాజా వర్మ' పాత్రలో ఆయన గంభీరమైన నటనను ప్రదర్శించారు.
- మేజర్ చంద్రకాంత్ (1993): సీనియర్ ఎన్.టి. రామారావు నటించిన ఈ దేశభక్తి చిత్రంలో పవర్ఫుల్ విలన్ గా ఎన్టీఆర్ కు గట్టి పోటీనిచ్చారు.
స్టీవెన్ స్పీల్బర్గ్ ప్రశంసలు - హాలీవుడ్ ప్రస్థానం (International Career)
అమ్రీష్ పురి ప్రతిభ భారతదేశ సరిహద్దులు దాటి హాలీవుడ్ (Hollywood) కు సైతం విస్తరించింది. 1984 లో ప్రపంచ ప్రసిద్ధ దర్శకుడు స్టీవెన్ స్పీల్బర్గ్ (Steven Spielberg) రూపొందించిన యాక్షన్ అడ్వెంచర్ చిత్రం 'ఇండియానా జోన్స్ అండ్ ది టెంపుల్ ఆఫ్ డూమ్' (Indiana Jones and the Temple of Doom) లో ప్రధాన విలన్ 'మోలా రామ్' (Mola Ram) పాత్రకు అమ్రీష్ పురిని ఎంపిక చేశారు. ఈ పాత్ర కోసం ఆయన తన తలను పూర్తిగా గుండు చేయించుకున్నారు, ఆ తర్వాత అదే ఆయన సిగ్నేచర్ లుక్ గా మారింది.
ఈ చిత్రంలో అమ్రీష్ పురి నటనను చూసి ముగ్ధుడైన స్టీవెన్ స్పీల్బర్గ్ ఆయనే తన జీవితంలో చూసిన "అత్యుత్తమ ప్రపంచ విలన్" అని ప్రశంసించారు. హాలీవుడ్ లో మరిన్ని అవకాశాలు వచ్చినప్పటికీ, భారతీయ సినిమాపై ఉన్న గౌరవంతో ఆయన మాతృభూమికే పరిమితమై ఇక్కడే వందలాది చిత్రాలలో నటించారు.
క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్గా భావోద్వేగాల ఆవిష్కరణ (Character Roles)
అమ్రీష్ పురి అంటే కేవలం క్రూరమైన విలన్ మాత్రమే కాదు, ఆయనలోని నటుడు సెంటిమెంట్, వినోదాన్ని కూడా అద్భుతంగా పండించగలడు. 1995 లో వచ్చిన భారతీయ చారిత్రక బ్లాక్బస్టర్ చిత్రం 'దిల్వాలే దుల్హనియా లే జాయేంగే' (DDLJ) లో షారూఖ్ ఖాన్, కాజోల్ ల మధ్య నలిగిపోయే కఠినమైన, క్రమశిక్షణ గల తండ్రి 'చౌదరి బల్దేవ్ సింగ్' పాత్రలో ఆయన నటన అమోఘం.
సినిమా ముగింపులో ఆయన పలికే "జా సిమ్రన్ జా.. జీలే అప్నీ జిందగీ" (Ja Simran Ja) అనే డైలాగ్ నేటికీ భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఎమోషనల్ సీన్ గా నిలిచిపోయింది. అలాగే 'పర్దేస్', 'చోరీ చోరీ చుప్కే చుప్కే', మరియు 'ఘటక్' చిత్రాలలో ఆయన పోషించిన తాత, తండ్రి పాత్రలు ప్రేక్షకులను కన్నీళ్లు పెట్టించాయి. నెగిటివ్ షేడ్స్ నుండి ఎమోషనల్ క్యారెక్టర్స్ లోకి ఆయన రూపాంతరం చెందిన విధానం అసాధారణమైనది.
సినీ విద్యార్థులకు అమ్రీష్ పురి కెరీర్ ఇచ్చే విద్యా విలువ (Educational Impact)
ఫిల్మ్ స్టడీస్ మరియు యాక్టింగ్ స్కూల్స్ (Acting Schools & Dramatic Arts) అభ్యసించే విద్యార్థులకు అమ్రీష్ పురి గారి ప్రస్థానానికి ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువ ఉంది. ఒక నటుడికి వయసుతో సంబంధం లేదని, నైపుణ్యమే ప్రధాన శక్తులని ఆయన జీవితం నిరూపిస్తుంది. థియేటర్ బ్యాక్గ్రౌండ్ నుండి వచ్చిన నటులు వాయిస్ మోడ్యులేషన్ (Voice Modulation) మరియు శారీరక భాషను (Body Language) స్క్రీన్ పై ఎలా ఉపయోగించవచ్చో నేర్చుకోవడానికి ఆయన నటన ఒక కేస్ స్టడీ లా పనిచేస్తుంది.
పరిశ్రమలోకి వచ్చే కొత్త తరం నటులకు ఆయన జీవితం ఇచ్చే సందేశం ఒక్కటే: "ఓపిక, క్రమశిక్షణ మరియు నిరంతర సాధన ఉంటే ఆలస్యంగానైనా విజయం తప్పక వరిస్తుంది." తన డైలాగ్ డెలివరీ కోసం ఆయన ప్రతిరోజూ గంటల తరబడి అద్దం ముందు ప్రాక్టికల్ గా అభ్యాసం చేసేవారు. ఈ విద్యా విలువ చలనచిత్ర రంగానికి ఎంతో అవసరం.
ముగింపు (Conclusion)
భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమ గర్వించదగ్గ నటుడు అమ్రీష్ పురి జనవరి 12, 2005న ముంబైలో బ్రెయిన్ ట్యూమర్ సంబంధిత అనారోగ్య కారణాల వల్ల కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన నటించిన దాదాపు 400 కి పైగా చిత్రాలు, ఆయన వెలిగించిన అద్భుతమైన విలనిజం మరియు క్యారెక్టర్ పాత్రల ద్వారా ఆయన పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. జూన్ 22న జరుపుకునే ఆయన జయంతి సందర్భంగా, ఆ మహానటుడి నటనను స్మరిస్తూ.. భారతీయ సినిమాకు ఆయన చేసిన సేవలను కొనియాడుదాం.
Q1: అమ్రీష్ పురి జయంతి ఎప్పుడు?
దిగ్గజ నటుడు అమ్రీష్ పురి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 22న తన జయంతిని జరుపుకుంటారు. ఆయన జూన్ 22, 1932న పంజాబ్ లో జన్మించారు.
Q2: అమ్రీష్ పురి కెరీర్ లోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ విలన్ పాత్ర ఏది?
1987 లో వచ్చిన 'మిస్టర్ ఇండియా' (Mr. India) చిత్రంలో ఆయన పోషించిన అంతర్జాతీయ విలన్ 'మొగాంబో' (Mogambo) పాత్ర ఆయన కెరీర్ లోనే అత్యంత పాపులర్ రోల్ గా నిలిచింది.
Q3: హాలీవుడ్ లో అమ్రీష్ పురి నటించిన ప్రసిద్ధ సినిమా ఏది?
ఆయన ప్రసిద్ధ హాలీవుడ్ దర్శకుడు స్టీవెన్ స్పీల్берг తెరకెక్కించిన 'ఇండియానా జోన్స్ అండ్ ది టెంపుల్ ఆఫ్ డూమ్' (1984) చిత్రంలో 'మోలా రామ్' అనే ప్రధాన విలన్ పాత్ర పోషించారు.
Q4: తెలుగులో చిరంజీవితో ఆయన చేసిన మైలురాయి చిత్రం ఏది?
దర్శకేంద్రుడు కె. రాఘవేంద్రరావు కాంబినేషన్ లో వచ్చిన సోషియో-ఫాంటసీ బ్లాక్బస్టర్ 'జగదేకవీరుడు అతిలోకసుందరి' (1990) లో ఆయన భయం గొలిపే మంత్రగాడు 'మహాద్రష్ట' గా నటించారు.
Q5: అమ్రీష్ పురి ఏ అవార్డు గ్రహీత?
ఆయన నాటక రంగానికి చేసిన సేవలకు గాను 1979 లో ప్రతిష్టాత్మక 'సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు' మరియు సినిమాలలో నటనకు గాను పలు ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డులను అందుకున్నారు.
Q6: జూనియర్ ఎన్టీఆర్ తో ఆయన నటించిన సూపర్ హిట్ తెలుగు సినిమా ఏది?
దర్శకుడు ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి తెరకెక్కించిన 'సింహాద్రి' (2003) చిత్రంలో ఆయన కేరళ తండ్రిగా 'బాల రాముడు' అనే అద్భుతమైన సానుకూలమైన పాత్రలో నటించారు.