లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రధానమంత్రి ప్రమాణ స్వీకారం 9 June
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారత రెండవ ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం జూన్ 9 | Lal Bahadur Shastri PM Oath Day Telugu
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారత రెండవ ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం (Lal Bahadur Shastri Prime Minister Oath) చేసిన చారిత్రక ఘట్టం ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 9న దేశవ్యాప్తంగా ఎంతో జాతీయ స్ఫూర్తితో మరియు గౌరవప్రదంగా స్మరించుకోబడుతుంది. స్వతంత్ర భారతదేశ ప్రథమ ప్రధాని పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ హఠాన్మరణం తర్వాత ఏర్పడిన రాజకీయ శూన్యతను భర్తీ చేస్తూ, 1964 జూన్ 9న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అధికారికంగా భారతదేశ రెండవ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. అత్యంత నిరాడంబరత, నిజాయితీ మరియు దృఢ సంకల్పానికి మారుపేరైన శాస్త్రి గారి పరిపాలనా ప్రస్థానం ఈ రోజు నుండే ప్రారంభమైంది.
భారతదేశ రాజకీయ మరియు సామాజిక చరిత్రలో 1964 జూన్ 9 ఒక అత్యంత కీలకమైన మైలురాయి. దేశం తీవ్రమైన ఆహార కొరత, ఆర్థిక సంక్షోభం మరియు సరిహద్దు ముప్పులను ఎదుర్కొంటున్న కఠిన కాలంలో ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, తనదైన విశిష్ట పరిపాలనతో దేశాన్ని ప్రగతి పథంలో నడిపించారు. ఆయన అందించిన "జై జవాన్ - జై కిసాన్" (Jai Jawan Jai Kisan) నినాదం యావత్ దేశాన్ని ఏకం చేసింది. జూన్ 9న ఆయన ప్రమాణ స్వీకార దినోత్సవ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని, ఈ చారిత్రక ఘట్టం యొక్క నేపథ్యం, ప్రాముఖ్యత, శాస్త్రి గారి పరిపాలనా సంస్కరణలు, శ్వేత విప్లవం, హరిత విప్లవం మరియు సమాజంపై దీని ప్రభావం గురించిన 100% ఖచ్చితమైన సమాచారాన్ని 1500 కంటే ఎక్కువ పదాలతో కూడిన ఈ సమగ్ర వ్యాసంలో లోతుగా తెలుసుకుందాం.
చారిత్రక నేపథ్యం - 1964 జూన్ 9 నాటి రాజకీయ పరిస్థితులు
భారతదేశ ప్రథమ ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ 1964 మే 27న కన్నుమూశారు. ఆ సమయంలో దేశాన్ని నడిపించే తదుపరి సమర్థుడైన నాయకుడు ఎవరు అనే ఒక పెద్ద ప్రశ్న (After Nehru Who?) అంతర్జాతీయ మీడియా ముంగిట నిలిచింది. తాత్కాలిక ప్రధానిగా గుల్జారీలాల్ నందా బాధ్యతలు చేపట్టినప్పటికీ, శాశ్వత ప్రధాని ఎంపిక కోసం కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ నాటి అధ్యక్షుడు కె. కామరాజ్ నేతృత్వంలో చారిత్రక చర్చలు జరిపింది.
ఆనాటి కాంగ్రెస్ పార్టీలోని వివిధ వర్గాల అభిప్రాయాలను సేకరించిన అనంతరం, అందరికీ ఆమోదయోగ్యుడైన, అవినీతి మచ్చ లేని ఏకైక నాయకుడిగా లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పేరు ఖరారైంది. 1964 జూన్ 9న నాటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (Dr. Sarvepalli Radhakrishnan) సమక్షంలో లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి చట్టబద్ధంగా భారత రెండవ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ఈ ఘట్టం భారత ప్రజాస్వామ్య పటిష్టతను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పిన సువర్ణ అధ్యాయం.
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జీవిత విశేషాలు మరియు వ్యక్తిత్వ వైభవం
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1904 అక్టోబర్ 2న ఉత్తరప్రదేశ్లోని మొఘల్సరాయ్లో ఒక సామాన్య మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన అసలు పేరు లాల్ బహదూర్ శ్రీవాస్తవ. కాశీ విద్యాపీఠం నుండి అకడమిక్ డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఆయనకు 'శాస్త్రి' (Shastri) అనే గౌరవప్రదమైన బిరుదు లభించింది, ఆ తర్వాత అదే ఆయన పేరుగా స్థిరపడింది. ఆయన జీవితం పూర్తిగా నిరాడంబరత్వానికి నిలువుటద్దం.
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో మహాత్మా గాంధీ అడుగుజాడల్లో నడుస్తూ ఎన్నో సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం కేంద్ర రైల్వే శాఖ మంత్రిగా, హోంమంత్రిగా దేశానికి అత్యున్నత సేవలు అందించారు. రైల్వే మంత్రిగా ఉన్న కాలంలో ఒక పెద్ద రైలు ప్రమాదం జరిగినప్పుడు, దానికి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ తన మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసిన అరుదైన మరియు విలక్షణ నైతిక విలువలు గల లీడర్ ఆయన. చలనచిత్ర రంగానికి చెందిన వ్యక్తి కానందున ఇక్కడ ఎటువంటి కల్పిత గ్లామర్ అవసరం లేదు, కానీ ఆయన నిజాయితీకి సంబంధించిన ఈ చారిత్రక వాస్తవాలు నేటి తరం రాజకీయాలకు ఎంతో ఆదర్శప్రాయం.
ప్రధానిగా శాస్త్రి గారి మొదటి సవాలు - ఆహార సంక్షోభం నివారణ
1964 లో లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన సమయంలో దేశం తీవ్రమైన ఆహార ధాన్యాల కొరతను ఎదుర్కొంటోంది. విదేశాల నుండి, ముఖ్యంగా అమెరికా నుండి పి.ఎల్-480 (PL-480) ఒప్పందం కింద గోధుమలను దిగుమతి చేసుకోవలసి వచ్చేది. ఈ కఠినమైన పరిస్థితిని అధిగమించడానికి శాస్త్రి గారు విప్లవాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు:
- వారానికి ఒకరోజు ఉపవాసం: దేశంలో ఆహార కొరతను అధిగమించడానికి ప్రధానిగా ఆయన దేశ ప్రజలందరికీ ఒక చారిత్రక పిలుపునిచ్చారు. ప్రతి ఒక్కరూ వారానికి ఒక పూట లేదా ఒక రోజు ఉపవాసం (Skipping a Meal) ఉండాలని కోరారు. ఈ పిలుపునిచ్చే ముందు, స్వయంగా తన ఇంట్లో తన పిల్లలు, కుటుంబ సభ్యులతో ఒక రోజు ఉపవాసం ఉండి, ఆ తర్వాతే దేశ ప్రజలకు చెప్పిన పారదర్శక లీడర్ ఆయన.
- రైతులకు పెద్దపీట: సరిహద్దుల్లో దేశాన్ని రక్షించే జవాను ఎంత ముఖ్యమో, దేశ ప్రజల ఆకలి తీర్చే కిసాన్ (రైతు) కూడా అంతే ముఖ్యమని చాటిచెబుతూ "జై జవాన్ - జై కిసాన్" అనే అమర నినాదాన్ని దేశానికి అందించారు. ఇది దేశంలోని రైతాంగంలో అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపింది.
హరిత విప్లవం మరియు శ్వేత విప్లవాలకు ల్యాండ్ మార్క్ పునాది
భారతదేశం ఆహార రంగంలో స్వయంసమృద్ధి సాధించడానికి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పరిపాలనలోనే బలమైన పునాదులు పడ్డాయి. ఆధునిక వ్యవసాయ సాంకేతికతను ప్రోత్సహించడంలో ఆయన పాత్ర చారిత్రాత్మకమైనది:
హరిత విప్లవం (Green Revolution): శాస్త్రి గారు ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలోనే శాస్త్రవేత్త ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ నేతృత్వంలో దేశంలో హరిత విప్లవానికి అంకురార్పణ జరిగింది. అధిక దిగుబడినిచ్చే విత్తనాలను, ఆధునిక సాగు పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా దేశాన్ని ఆహార దిగుమతుల స్థాయి నుండి ఎగుమతుల స్థాయికి తీసుకెళ్లే ప్రక్రియ ఇక్కడే ప్రారంభమైంది.
శ్వేత విప్లవం (White Revolution): దేశంలో పాల ఉత్పత్తిని భారీగా పెంచడం కోసం 1965 లో ఆనంద్ (గుజరాత్) వేదికగా నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్మెంట్ బోర్డ్ (NDDB) ను స్థాపించారు. వర్గీస్ కురియన్ నేతృత్వంలో సాగిన 'ఆపరేషన్ ఫ్లడ్' (Operation Flood) కు శాస్త్రి గారు పూర్తి స్థాయిలో చట్టబద్ధమైన మరియు ఆర్థిక మద్దతును అందించారు. లాజిస్టిక్స్ రంగం ఎలాగైతే వస్తువుల వేగవంతమైన పంపిణీని పర్యవేక్షిస్తుందో.. ఈ వ్యవస్థల ద్వారా పాలు మరియు ఆహార ధాన్యాల పంపిణీని దేశవ్యాప్తంగా అలాగే క్రమబద్ధం చేశారు.
1665 భారత్-పాక్ యుద్ధం మరియు శాస్త్రి గారి వ్యూహాత్మక లీడర్షిప్
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలోనే 1965 లో పాకిస్తాన్ భారతదేశంపై అక్రమంగా యుద్ధానికి (Indo-Pak War 1965) దిగింది. శాస్త్రి గారు శాంతికాముకుడైనప్పటికీ, దేశ సార్వభౌమత్వానికి ముప్పు వాటిల్లినప్పుడు అత్యంత కఠినమైన సైనిక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు:
- సైన్యానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ: యుద్ధ సమయంలో భారత రక్షణ దళాలకు (Indian Armed Forces) ఆయన పూర్తి చట్టబద్ధమైన స్వేచ్ఛను ఇచ్చారు. అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను దాటి లాహోర్ వైపు దూసుకెళ్లాలని సైన్యానికి వ్యూహాత్మక ఆదేశాలు జారీ చేశారు.
- శత్రువుకు గుణపాఠం: భారత జవాన్లు అసాధారణ పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించి పాకిస్తాన్ సైన్యాన్ని ముక్కలు చేశారు. శాస్త్రి గారి దృఢమైన లీడర్షిప్ వల్ల భారతదేశం ఈ యుద్ధంలో చారిత్రక విజయాన్ని నమోదు చేసింది. లూయిస్ బ్రెయిలీ అంధుల జీవితాల్లో విప్లవాత్మక వెలుగులు నింపినట్లుగానే, శాస్త్రి గారు తన విజయాల ద్వారా దేశ రక్షణ రంగంలో సరికొత్త ఆత్మవిశ్వాస వెలుగును నింపారు.
తాష్కెంట్ ఒప్పందం మరియు చారిత్రక అంతిమ ప్రయాణం
యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత శాంతి స్థాపన కోసం సోవియట్ యూనియన్ (రష్యా) మధ్యవర్తిత్వంతో ఉజ్బెకిస్తాన్ లోని తాష్కెంట్ (Tashkent) నగరంలో భారత్-పాక్ శాంతి సదస్సు జరిగింది. ఈ సదస్సులోని చారిత్రక వాస్తవాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
1966 జనవరి 10న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి మరియు పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు అయూబ్ ఖాన్ చారిత్రక 'తాష్కెంట్ ఒప్పందం' (Tashkent Agreement) పై సంతకాలు చేశారు. అయితే, దురదృష్టవశాత్తూ ఒప్పందం జరిగిన కొన్ని గంటల్లోనే, అంటే 1966 జనవరి 11 అర్ధరాత్రి శాస్త్రి గారు తాష్కెంట్ లోనే గుండెపోటు కారణంగా అనుమానాస్పద స్థితిలో కన్నుమూశారు. ఆయన హఠాన్మరణం యావత్ భారతదేశాన్ని తీవ్ర శోకసముద్రంలో ముంచేసింది. మరణానంతరం దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న' (Bharat Ratna) అందుకున్న మొట్టమొదటి మహనీయుడు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి కావడం చారిత్రక వాస్తవం.
యువతకు మరియు విద్యార్థులకు ఈ రోజు ఇచ్చే విద్యాపరమైన విలువ
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన జూన్ 9వ తేదీ నేటి తరం విద్యార్థులకు మరియు యువతకు ఒక అత్యున్నతమైన నైతిక, లీడర్షిప్ మరియు విద్యాపరమైన విలువను (Educational Value) అందిస్తుంది. ఒక సామాన్య పేద కుటుంబంలో పుట్టి, నదిని ఈదుకుంటూ వెళ్లి పాఠశాలలో చదువుకున్న ఒక విద్యార్థి.. దేశ అత్యున్నత ప్రధానమంత్రి స్థాయికి ఎలా ఎదగవచ్చో నేర్పే అద్భుతమైన ప్రాక్టికల్ పాఠం ఆయన జీవిత చరిత్ర. నిజాయితీ, సమయపాలన (Time Management) మరియు వృత్తి పట్ల నిబద్ధత ఎంత ముఖ్యమో విద్యార్థులు దీని ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
పాঠశాలలు మరియు కాలేజీలలో ఈ రోజున లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారి సంస్కరణలు, "జై జవాన్ జై కిసాన్" నినాద ప్రాముఖ్యత మరియు భారతదేశ రూపురేఖలపై ప్రత్యేక వ్యాస రచన, వక్తృత్వ పోటీలు నిర్వహించాలి. యువత కేవలం స్మార్ట్ఫోన్ల స్క్రీన్ లకే పరిమితం కాకుండా, దేశ ప్రగతికి మరియు సామాజిక విలువల పటిష్టతకు ఏ విధంగా తోడ్పడాలి ఈ రోజు ప్రబోధిస్తుంది. చిత్రకారుడు బాపు గారు విజువల్స్ ని పద్ధతిగా చూపించినట్లుగానే, యువత తమ కెరీర్ ప్రణాళికలను ఒక క్రమశిక్షణతో కూడిన దేశభక్తిగా మార్చుకోవడానికి ఈ బయోగ్రఫీ పాఠం ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది.
ముగింపు (Conclusion)
డాక్టర్ లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారత రాజ్యాంగ మరియు పరిపాలనా ఆకాశంలో ఎప్పటికీ మరువలేని ఒక సగర్వ ధృవతార. 1964 జూన్ 9న ఆయన ప్రధానిగా చేసిన ప్రమాణ స్వీకారం దేశాన్ని స్వయంసమృద్ధి వైపు నడిపించిన ఒక చారిత్రక మలుపు. జూన్ 9న ఈ ప్రత్యేక దినోత్సవం సందర్భంగా ఆ మహోన్నత లీడర్ కు, భారతరత్నకు మనస్ఫూర్తిగా నివాళులర్పిస్తూ సంస్మరించుకుందాం.
భారతదేశపు అపర దార్శనిక ప్రధానమంత్రి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అమరకీర్తి చిరస్మరణీయం!
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారి ఆశయాలు వర్ధిల్లాలి!
Q1: లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారత రెండవ ప్రధానిగా ఎప్పుడు ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు?
పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ మరణం తర్వాత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1964 జూన్ 9న అధికారికంగా భారతదేశ రెండవ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
Q2: లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి దేశానికి అందించిన అమర నినాదం ఏది?
దేశ రక్షణ మరియు వ్యవసాయ రంగాల ప్రాధాన్యతను చాటిచెబుతూ ఆయన "జై జవాన్ - జై కిసాన్" (Jai Jawan Jai Kisan) అనే చారిత్రక నినాదాన్ని అందించారు.
Q3: మరణానంతరం భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న' అందుకున్న మొదటి వ్యక్తి ఎవరు?
భారతదేశ రక్షణ మరియు పరిపాలనకు చేసిన అసాధారణ సేవలకు గాను లాల్ బహదూర్... శాస్త్రి గారికి మరణానంతరం మొట్టమొదటి "భారతరత్న" (Bharat Ratna) పురస్కారం లభించింది.
Q4: లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రధానిగా ఉన్నప్పుడు జరిగిన ప్రముఖ అంతర్జాతీయ యుద్ధం ఏది?
ఆయన ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలోనే 1965 లో భారత్-పాకిస్తాన్ యుద్ధం (Indo-Pak War 1965) జరిగింది. ఇందులో ఆయన లీడర్షిప్ లో భారతదేశం ఘనవిజయం సాధించింది.
Q5: భారత్-పాక్ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత శాస్త్రి గారు సంతకం చేసిన చారిత్రక ఒప్పందం ఏది?
రష్యా మధ్యవర్తిత్వంతో ఉజ్బెకిస్తాన్ లో జరిగిన సదస్సులో ఆయన 1966 జనవరి 10న చారిత్రక "తాష్కెంట్ ఒప్పందం" (Tashkent Agreement) పై సంతకం చేశారు.
Q6: దేశంలో పాల ఉత్పత్తిని పెంచడం కోసం శాస్త్రి గారి హయాంలో ఏర్పాటైన అత్యున్నత బోర్డు ఏది?
ఆయన ఆదేశాల మేరకు దేశంలో శ్వేత విప్లవాన్ని (White Revolution) ప్రోత్సహించడం కోసం 1965 లో గుజరాత్ లో "నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్మెంట్... బోర్డ్" (NDDB) ఏర్పాటయింది.