ల్ వి ప్రసాద్ వర్ధంతి 22 June | LV Prasad Vardhanthi
ఎల్ వి ప్రసాద్ వర్ధంతి | LV Prasad Vardhanthi Telugu
భారత చలనచిత్ర పరిశ్రమ దిగ్గజం, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత లక్ష్మీవరప్రసాద్ రావు (L. V. Prasad) వర్ధంతి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 22న సినీ లోకంలో ఎంతో గౌరవపూర్వకంగా స్మరించుకుంటారు. తెలుగు, తమిళం మరియు హిందీ సినిమా రంగాలలో నటుడిగా, దర్శకుడిగా, నిర్మాతగా మరియు పారిశ్రామికవేత్తగా (Studio Founder) భారతీయ సినిమా సాంకేతిక విప్లవానికి మూలపురుషుడిగా నిలిచిన మహోన్నత చలనచిత్ర పితామహుడు ఆయన.
భారతీయ సినిమా టాకీ శకాన్ని (Talking Pictures Era) పరిశీలిస్తే ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి పేరు సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడి ఉంటుంది. భారతదేశపు మొట్టమొదటి హిందీ టాకీ చిత్రం 'ఆలమ్ ఆరా', మొదటి తెలుగు టాకీ చిత్రం 'భక్త ప్రహ్లాద' మరియు మొదటి తమిళ టాకీ చిత్రం 'కాళిదాస'.. ఈ మూడు చారిత్రాత్మక మైలురాయి చిత్రాలలోనూ నటించిన ఏకైక అరుదైన నటుడు ఆయనే కావడం విశేషం. కేవలం నటుడిగానే కాకుండా షావుకారు, పాతాళభైరవి, మిస్సమ్మ వంటి క్లాసిక్ చిత్రాలను నిర్మించి, ప్రసాద్ స్టూడియోస్ (Prasad Studios) మరియు ప్రసాద్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్ (LV Prasad Eye Institute) ద్వారా సమాజానికి విపరీతమైన సేవలు అందించారు. జూన్ 22న జరిగే ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి బాల్యం, సినీ రంగ ప్రవేశం, ఎదుర్కొన్న ఆరంభ సవాళ్లు, సాధించిన విజయాలు, సామాజిక సేవ మరియు విద్యా విలువల గురించి ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి బాల్యం మరియు విద్యా నేపథ్యం (Early Life and Education)
లక్ష్మీవరప్రసాద్ రావు జనవరి 17, 1908న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకు చెందిన ఏలూరు పరిసర ప్రాంతంలోని సోమవరప్పాడు అనే గ్రామంలో ఒక వ్యవసాయ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి శ్రీరాములు ఒక సాధారణ రైతు. ప్రసాద్ గారికి చిన్నతనం నుంచే చదువు కంటే నాటకాలు, కళల పట్ల విపరీతమైన ఆసక్తి ఉండేది. స్థానిక పాఠశాలల్లోనే ఆయన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తి చేశారు.
అయితే, ఆ కాలంలో వచ్చిన తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులు, కుటుంబ అప్పుల కారణంగా ఆయన చదువును మధ్యలోనే ఆపేయాల్సి వచ్చింది. కేవలం 17 సంవత్సరాల వయసులోనే ఆయనకు వివాహం కూడా జరిగింది. లౌకిక జీవితంలోని బాధ్యతల కంటే సినిమాల్లో ఏదో ఒకటి సాధించాలనే బలమైన కోరిక ఆయన మనస్సులో ఉండేది. చివరకు 1930 లో చేతిలో కేవలం వంద రూపాయలతో, ఎవరికీ చెప్పకుండా మాతృభూమిని వదిలి ముంబై (నాటి బాంబే) నగరానికి రైలు ఎక్కారు. సినిమా రంగంలో ఎలాంటి బ్యాక్గ్రౌండ్ లేని ఒక సాధారణ గ్రామీణ యువకుడు భారతీయ సినిమాను శాసించే స్థాయికి ఎదగడానికి ఈ ప్రయాణమే పునాది వేసింది.
ముంబైలో ఆరంభ సవాళ్లు మరియు టాకీ చిత్రాల రికార్డు (Struggles in Mumbai)
ముంబై నగరంలో అడుగుపెట్టిన ప్రసాద్ గారికి ప్రారంభంలో విపరీతమైన కష్టాలు ఎదురయ్యాయి. హిందీ సరిగ్గా మాట్లాడటం రాకపోవడం వల్ల ఏ స్టూడియో లోనూ అవకాశం లభించలేదు. తిండికి కూడా డబ్బులు లేక ప్లాట్ఫారమ్లపై పడుకున్న రోజులను ఆయన ఓపికతో జయించారు. చివరకు ప్రముఖ 'ఇంపీరియల్ ఫిల్మ్ కంపెనీ' (Imperial Film Company) లో నెలకు కేవలం 15 రూపాయల జీతానికి గేట్ కీపర్ గా, క్లీనర్ గా చేరారు. అక్కడ పని చేస్తూనే సినిమా మేకింగ్ స్టైల్ మరియు సాంకేతికతను నిశితంగా గమనించారు.
ఆయనలోని పట్టుదలను చూసిన దర్శకుడు అర్దెషీర్ ఇరానీ 1931 లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి హిందీ టాకీ సినిమా 'ఆలమ్ ఆరా' (Alam Ara) లో ఒక చిన్న పాత్రను ఇచ్చారు. అదే సమయంలో మద్రాస్ (చెన్నై) నుండి వచ్చిన హెచ్.ఎమ్. రెడ్డి గారి పరిచయంతో మొదటి తెలుగు టాకీ 'భక్త ప్రహ్లాద' (Bhakta Prahlada) మరియు మొదటి తమిళ టాకీ 'కాళిదాస' చిత్రాలలో కూడా ప్రసాద్ గారికి నటించే అరుదైన అవకాశం లభించింది. ఈ విధంగా భారతదేశపు మొదటి మూడు భాషల టాకీ చిత్రాలలోనూ నటించిన ఏకైక చారిత్రక నటుడిగా ఆయన సినీ రికార్డు సృష్టించారు.
దర్శకుడిగా మరియు నిర్మాతగా విప్లవాత్మక విజయాలు (As Director and Producer)
నటుడిగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్న తర్వాత ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు దర్శకత్వ రంగం (Direction) వైపు అడుగులు వేశారు. 1945 లో వచ్చిన 'గృహప్రవేశం' చిత్రం ద్వారా ఆయన పూర్తి స్థాయి దర్శకుడిగా మారారు. ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద ఘనవిజయం సాధించడమే కాకుండా విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. ఆ తర్వాత ఆయన రూపొందించిన చిత్రాలు తెలుగు సినిమా చరిత్ర గతిని మార్చివేశాయి:
- షావుకారు (Shavukaru - 1950): ప్రసిద్ధ విజయా ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్ పై ఎన్.టి. రామారావు, జానకి ప్రధాన పాత్రధారులుగా వచ్చిన ఈ చిత్రం సామాజిక విలువలతో కూడిన క్లాసిక్ గా నిలిచింది. ఈ సినిమాతోనే జానకి గారికి 'షావుకారు జానకి' అనే పేరు స్థిరపడింది.
- పాతాళభైరవి (Pathala Bhairavi - 1951): కమర్షియల్ విజువల్ వండర్ గా వచ్చిన ఈ జానపద చిత్రం భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద బ్లాక్బస్టర్గా నిలిచింది. అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడిన మొదటి దక్షిణ భారత చిత్రం ఇదే.
- మిస్సమ్మ (Missamma - 1955): ఎన్టీఆర్, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి కాంబినేషన్ లో వచ్చిన ఈ పూర్తి స్థాయి వినోదాత్మక చిత్రం తెలుగు సినిమా మేకింగ్ స్టైల్ కు ఒక ట్రెండ్ సెట్టర్ గా నిలిచింది.
హిందీ ఇండస్ట్రీలో కూడా ఆయన 'శారద', 'ఖిలోనా' వంటి సూపర్ హిట్ చిత్రాలను రూపొందించి బాలీవుడ్ లో సైతం మోస్ట్ సక్సెస్ ఫుల్ డైరెక్టర్ గా కీర్తి ప్రతిష్టలు అందుకున్నారు.
'ప్రసాద్ గ్రూప్' స్థాపన మరియు సాంకేతిక విప్లవం (Prasad Group and Studios)
ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు కేవలం సినిమాలు తీయడమే కాకుండా, భారతీయ సినిమా సాంకేతికంగా అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదగాలని ఆకాంక్షించారు. ఇందుకోసం 1956 లో చెన్నైలో ప్రసిద్ధ 'ప్రసాద్ స్టూడియోస్' (Prasad Studios) ను స్థాపించారు. ఆ తర్వాత అత్యాధునిక కలర్ లాబొరేటరీని (Prasad Film Labs) ఏర్పాటు చేశారు. ఆ కాలంలో సౌత్ ఇండియాలోనే కాకుండా బాలీవుడ్ చిత్రాలకు కూడా కలర్ ప్రాసెసింగ్ ఇక్కడే జరిగేది.
సౌండ్ డిజైన్, సినిమాటోగ్రఫీ ఎడిటింగ్ మరియు గ్రాఫిక్స్ రంగాలలో వినూత్న మార్పులను ప్రసాద్ గ్రూప్ భారత ఇండస్ట్రీకి పరిచయం చేసింది. హైదరాబాద్ లో నేడు మనం చూస్తున్న 'ప్రసాద్ ఐమ్యాక్స్' (Prasads IMAX) థియేటర్ మరియు మల్టీప్లెక్స్ వెనుక ఉన్న ఆలోచన చొరవ ఆయన కుటుంబానిదే. చలనచిత్ర పరిశ్రమ అభివృద్ధి చెందాలంటే సాంకేతిక వనరులు ఎంత ముఖ్యమో ఆయన దేశానికి ప్రాక్టికల్ గా చూపించారు.
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం మరియు గౌరవాలు (Awards and Recognition)
భారత చలనచిత్ర రంగానికి ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు చేసిన అసమాన సేవలకు గాను దేశంలోని అత్యున్నత అవార్డులు ఆయనను వరించాయి:
- దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు (Dadasaheb Phalke Award - 1982): భారతీయ సినిమా రంగంలో అత్యున్నత పురస్కారమైన ఈ అవార్డును అందుకుని దేశ ప్రతిష్టను పెంచారు.
- రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు: ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి సినిమా రంగానికి చేసిన సేవలకు గాను ఈ ప్రతిష్టాత్మక అవార్డును అందుకున్నారు.
- గౌరవ పోస్టల్ స్టాంప్ (Postal Stamp): భారత ప్రభుత్వం ఆయన గౌరవార్థం ఒక ప్రత్యేక పోస్టల్ స్టాంప్ ను విడుదల చేసి స్మరించుకుంది.
సమాజ సేవలో అమరత్వం - ఎల్.వి. ప్రసాద్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్ (Philanthropy - LVPEI)
సినిమా ద్వారా సంపాదించిన సంపదను ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు సమాజ శ్రేయస్సు కోసం అంకితం చేశారు. హైదరాబాదులో ఉన్న ప్రపంచ ప్రసిద్ధ 'ఎల్.వి. ప్రసాద్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్' (LV Prasad Eye Institute - LVPEI) స్థాపన కోసం ఆయన భారీగా భూమిని, కోట్లాది రూపాయల ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించారు.
నేడు ఈ సంస్థ ద్వారా లక్షలాది మంది నిరుపేదలకు ఉచితంగా కంటి ఆపరేషన్లు, ఆధునిక వైద్య సేవలు అందుతున్నాయి. కంటి చూపు లేని ఎందరో జీవితాలలో ఈ సంస్థ సరికొత్త వెలుగులు నింపుతోంది. ఒక సినిమా దిగ్గజం స్థాపించిన ఈ వైద్య సంస్థ మానవత్వానికి మరియు సామాజిక సేవకు ఒక గొప్ప నిదర్శనంగా నిలిచింది.
సినీ విద్యార్థులకు లభించే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Value)
ఫిల్మ్ స్టడీస్ మరియు సినిమాటోగ్రఫీ (Film Studies and Direction) అభ్యసించే విద్యార్థులకు ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి జీవిత చరిత్ర ఒక అద్భుతమైన పాఠ్యపుస్తకం లాంటిది. ఎలాంటి బ్యాక్గ్రౌండ్ లేకపోయినా క్రమశిక్షణ, సృజనాత్మకత మరియు నిరంతర శ్రమ ద్వారా ఒక సామ్రాజ్యాన్ని ఎలా నిర్మించవచ్చో ఆయన కెరీర్ చూపిస్తుంది.
ఆయన స్థాపించిన 'ఎల్.వి. ప్రసాద్ ఫిల్మ్ అండ్ టీవీ అకాడమీ' (LV Prasad Film Academy) నేటి తరం యువతకు సినిమా మేకింగ్ లో ప్రొఫెషనల్ శిక్షణను అందిస్తూ ఎందరో ఉత్తమ దర్శకులను, ఎడిటర్లను ఇండస్ట్రీకి పరిచయం చేస్తోంది. సాంకేతికతను సామాజిక ప్రగతికి ఎలా వాడుకోవచ్చో విద్యార్థులు దీని ద్వారా గ్రహిస్తారు. ఈ విద్యా విలువ పరిశ్రమ అభివృద్ధికి ఎంతో అవసరం.
ముగింపు (Conclusion)
భారత చలనచిత్ర పితామహుడు ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు జూన్ 22, 1994న తన 86వ ఏట కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన నిర్మించిన క్లాసిక్ సినిమాలు, స్థాపించిన స్టూడియోలు మరియు లక్షలాది మందికి చూపునిస్తున్న ఐ ఇన్స్టిట్యూట్ ద్వారా ఆయన పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. జూన్ 22న జరిగే ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా, ఆ మహనీయుడి సేవలను స్మరిస్తూ, కళలను గౌరవిస్తూ నైతిక విలువలతో కూడిన సమాజ నిర్మాణానికి మనమందరం కృషి చేద్దాం.
Q1: ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి వర్ధంతిని ఎప్పుడు స్మరిస్తారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 22వ తేదీన భారత చలనచిత్ర దిగ్గజం ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారి వర్ధంతిని సినీ పరిశ్రమలో ఎంతో గౌరవంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన జూన్ 22, 1994న కన్నుమూశారు.
Q2: భారతదేశపు మొదటి మూడు భాషల టాకీ చిత్రాలలో నటించిన ఏకైక నటుడు ఎవరు?
ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారే ఆ అరుదైన నటుడు. ఆయన మొదటి హిందీ టాకీ 'ఆలమ్ ఆరా', మొదటి తెలుగు టాకీ 'భక్త ప్రహ్లాద' మరియు మొదటి తమిళ టాకీ 'కాళిదాస' చిత్రాలలో నటించి రికార్డు సృష్టించారు.
Q3: ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారికి లభించిన అత్యున్నత సినీ పురస్కారం ఏది?
భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి చేసిన అమూల్యమైన సేవలకు గాను ఆయనకు 1982 లో అత్యున్నత 'దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు' లభించింది.
Q4: ఎల్.వి. ప్రసాద్ గారు నిర్మించిన కొన్ని ప్రసిద్ధ క్లాసిక్ సినిమాలు ఏవి?
ఆయన దర్శకత్వ మరియు నిర్మాణ పర్యవేక్షణలో వచ్చిన షావుకారు, పాతాళభైరవి, మరియు మిస్సమ్మ వంటి చిత్రాలు తెలుగు సినిమా చరిత్రలోనే మైలురాళ్లుగా నిలిచాయి.
Q5: హైదరాబాద్ లో ఆయన పేరు మీద ఉన్న ప్రసిద్ధ కంటి వైద్య శాల ఏది?
ఆయన అందించిన భారీ భూమి మరియు ఆర్థిక సహాయంతో హైదరాబాదులో స్థాపించబడిన 'ఎల్.వి. ప్రసాద్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్' (LVPEI) ప్రపంచ ప్రసిద్ధ కంటి ఆసుపత్రిగా సేవలందిస్తోంది.
Q6: సినీ నైపుణ్యాలను నేర్పడం కోసం ఆయన స్థాపించిన అకాడమీ ఏది?
నూతన తరం యువతకు సినిమా టెక్నాలజీని నేర్పించడం కోసం 'ఎల్.వి. ప్రసాద్ ఫిల్మ్ అండ్ టీవీ అకాడమీ' (LV Prasad Film Academy) ని స్థాపించి శిక్షణ అందిస్తున్నారు.