పివి నరసింహారావు జయంతి 28 June | PV Narasimha Rao Jayanthi
పివి నరసింహారావు జయంతి జూన్ 28 | PV Narasimha Rao Jayanthi Telugu
భారత ఆర్థిక సంస్కరణల పితామహుడు, దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం "భారతరత్న" (Bharat Ratna) గ్రహీత పి.వి. నరసింహారావు జయంతి (PV Narasimha Rao Jayanthi) ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 28న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న తెలుగు ప్రజలు మరియు యావత్ భారతదేశం ఎంతో గర్వంగా జరుపుకుంటుంది. భారతదేశం తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న తరుణంలో దేశ ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టి, విప్లవాత్మకమైన ఆర్థిక ఉదారీకరణ విధానాల ద్వారా దేశాన్ని ప్రగతి పథంలో నడిపించిన అపర చాణక్యుడు, బహుభాషా కోవిదుడు పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు (Pamulaparthi Venkata Narasimha Rao).
దక్షిణ భారతదేశం నుండి ఎన్నికైన మొట్టమొదటి దేశ ప్రధానమంత్రిగా పివి నరసింహారావు గారు సృష్టించిన రికార్డులు భారత రాజకీయ చరిత్రలోనే అద్వితీయమైనవి. మారుతున్న గ్లోబల్ ఎకానమీకి అనుగుణంగా లైసెన్స్ రాజ్ వ్యవస్థను రద్దు చేసి, విదేశీ పెట్టుబడులకు ద్వారాలు తెరిచిన ఆయన దార్శనికత దేశాన్ని దివాళా తీసే స్థితి నుండి ప్రపంచ ఆర్థిక శక్తిగా మార్చింది. జూన్ 28న ఆయన జయంతి సందర్భంగా, ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో పివి గారి సంపూర్ణ జీవిత విశేషాలు, రాజకీయ ప్రస్థానం, ల్యాండ్ రీఫార్మ్స్ మరియు చారిత్రాత్మక ఆర్థిక సంస్కరణల గురించి లోతుగా తెలుసుకుందాం.
పి.వి. నరసింహారావు ఎవరు? (Who is PV Narasimha Rao?)
పి.వి. నరసింహారావు భారత చలనచిత్ర రంగానికి చెందిన వ్యక్తి కాదు, ఆయన ఆధునిక భారతదేశ రూపశిల్పి మరియు స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా, కేంద్ర ప్రభుత్వంలో రక్షణ, విదేశాంగ మరియు హోం శాఖల మంత్రిగా పనిచేసి, చివరకు భారతదేశపు 9వ ప్రధానమంత్రిగా (Prime Minister of India) సేవలు అందించిన మహోన్నత రాజనీతిజ్ఞుడు. నెహ్రూ-గాంధీ కుటుంబేతర వ్యక్తిగా ఐదు సంవత్సరాల పూర్తి కాలం పాటు మైనారిటీ ప్రభుత్వాన్ని విజయవంతంగా నడిపించిన అరుదైన రికార్డు ఈయన సొంతం.
ఆయన కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడు మాత్రమే కాదు, 17 భాషలలో అనర్గళంగా మాట్లాడగల, రాయగల అద్భుతమైన బహుభాషా శాస్త్రవేత్త (Polyglot) మరియు పండితుడు. సామాన్య మధ్యతరగతి రైతు కుటుంబంలో జన్మించిన పివి, తన అపారమైన మేధోశక్తితో, వ్యూహాత్మక చతురతతో "భారత రాజకీయ అపర చాణక్యుడు" గా కీర్తించబడ్డారు. దేశాన్ని ఆర్థిక వినాశనం నుండి రక్షించినందుకు గాను ఆయనకు మరణానంతరం భారతదేశ అత్యున్నత పురస్కారమైన "భారతరత్న" లభించింది. ఆయన జయంతి రోజున దేశ పౌరులందరూ ఆయన దేశభక్తిని, మేధస్సును స్మరించుకుంటారు.
బాల్యం, విరసం మరియు ఉజ్వల విద్యాభ్యాస చరిత్ర (Early Life)
పి.వి. నరసింహారావు 1921 జూన్ 28న ప్రస్తుత తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లాకు చెందిన నర్సంపేట మండలం లక్నేపల్లి గ్రామంలో ఒక సాంప్రదాయ నియోగి బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన అసలు తల్లిదండ్రులు సితారామారావు, రుక్మిణమ్మ అయినప్పటికీ, తన మూడవ ఏట కరీంనగర్ జిల్లా భీమదేవరపల్లి మండలానికి చెందిన వంగర గ్రామానికి చెందిన పాములపర్తి రంగారావు, రత్నమ్మ దంపతులు ఈయనను దత్తత తీసుకున్నారు. నాటి నుండి ఈయన వంగర గ్రామంలోనే పెరిగారు.
చదువులో పివి అసాధారణ ప్రతిభను కనబరిచేవారు. ఆయన తన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని హన్మకొండలో పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం (Osmania University) లో ఆర్ట్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేసి, ఉన్నత చదువుల కోసం మహారాష్ట్రలోని నాగపూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరారు. అక్కడ ఆయన లా (L.LB) చదివి గోల్డ్ మెడల్ సాధించారు. కేవలం తెలుగు, ఇంగ్లీష్ మాత్రమే కాకుండా హిందీ, సంస్కృతం, ఉర్దూ, మరాఠీ, స్పానిష్, ఫ్రెంచ్ వంటి 17 అంతర్జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ భాషలపై పూర్తి పట్టు సాధించారు. జ్ఞానపిత పురస్కార గ్రహీత విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన 'వేయి పడగలు' నవలను 'సహస్ర ఫణ్' పేరుతో హిందీలోకి అనువదించి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డును గైకొన్నారు.
స్వాతంత్ర్య సమర పోరాటం మరియు తొలి రాజకీయ అడుగులు
కాలేజీ రోజుల్లోనే పివి నరసింహారావు దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. హైదరాబాద్ సంస్థానంలో నిజాం నిరంకుశ పరిపాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ "వందేమాతరం ఉద్యమం" (Vandemataram Movement) లో ఆయన చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. నిజాం ప్రభుత్వం వందేమాతరం గీతాన్ని నిషేధించినప్పుడు, విశ్వవిద్యాలయం హాస్టల్లో ఈ గీతాన్ని పాడి నిరసన తెలిపినందుకు గాను ఆయనను కాలేజీ నుండి బహిష్కరించారు. అయినప్పటికీ వెనక్కి తగ్గకుండా నాగపూర్ వెళ్లి చదువు పూర్తి చేసి, స్వామి రామానంద తీర్థ నేతృత్వంలో హైదరాబాద్ జాతీయ కాంగ్రెస్లో చేరారు.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, 1957 లో కరీంనగర్ జిల్లా మంథని నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ్యుడిగా (MLA) తొలిసారి ఎన్నికై అసెంబ్లీలో అడుగుపెట్టారు. ఆ తర్వాత వరుసగా నాలుగు సార్లు మంథని నుండి విజయం సాధించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో చట్టసభ, విద్యాశాఖ మంత్రిగా సేవలు అందించారు. విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఆయన రాష్ట్రంలో గురుకుల పాఠశాలల (Residential Schools) వ్యవస్థకు నాంది పలికారు, ఇది నేటికీ గ్రామీణ పేద విద్యార్థులకు వరంలా మారింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా చారిత్రాత్మక భూసంస్కరణలు
రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో పివి గారి మేధస్సుకు దక్కిన అత్యున్నత గౌరవం 1971 సెప్టెంబర్ 30న లభించింది. ఆయన ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా (Chief Minister of AP) ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన తీసుకున్న విప్లవాత్మక నిర్ణయం ల్యాండ్ సీలింగ్ యాక్ట్ లేదా భూసంస్కరణలు (Land Reforms).
ఆనాటి కాలంలో వందలాది ఎకరాల భూములు కేవలం కొద్దిమంది భూస్వాముల చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉండేవి. దీనిని గమనించిన పివి, పేద ప్రజలకు భూమి దక్కాలనే ఆశయంతో భూగరిష్ట పరిమితి చట్టాన్ని కఠినంగా అమలు చేశారు. తన సొంత కుటుంబానికి ఉన్న వందలాది ఎకరాల దత్తత భూమిని ప్రభుత్వానికి అప్పగించి ఆదర్శంగా నిలిచారు. ఈ నిర్ణయం వల్ల ల్యాండ్ లార్డ్స్ ఆయనకు వ్యతిరేకంగా మారినప్పటికీ, పేద ప్రజల పక్షాన నిలబడి చారిత్రక ఘనత సాధించారు. ఆ తర్వాత కేంద్ర రాజకీయాల్లోకి వెళ్లి ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వాలలో రక్షణ, విదేశాంగ మంత్రిగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో దేశ కీర్తిని పెంచారు.
భారత ప్రధానమంత్రిగా ఆర్థిక సంస్కరణల విప్లవం (1991 - 1996)
1991 లో రాజీవ్ గాంధీ అకాల మరణం తర్వాత దేశంలో ఒక పెద్ద రాజకీయ సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో రాజకీయాల నుండి రిటైర్ అయ్యి బోర్డులు తిప్పేద్దాం అనుకుంటున్న పివి గారిని కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రధాని అభ్యర్థిగా ఎంపిక చేసింది. 1991 జూన్ 21న ఆయన భారతదేశపు ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టే నాటికి దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి అత్యంత దారుణంగా ఉంది:
- ఆర్థిక సంక్షోభం (Economic Crisis): దేశంలో కేవలం రెండు వారాల దిగుమతులకు మాత్రమే సరిపోయే విదేశీ మారక నిల్వలు (Foreign Exchange Reserves) మిగిలాయి. దేశం దివాళా తీయకుండా ఉండటానికి లండన్ బ్యాంకులో దేశ బంగారాన్ని తాకట్టు పెట్టవలసి వచ్చింది.
- రచయిత మన్మోహన్ సింగ్ ఎంపిక: అపర చాణక్యుడైన పివి, రాజకీయాలకు అతీతంగా ప్రసిద్ధ ఆర్థిక శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ (Dr. Manmohan Singh) ను దేశ ఆర్థిక మంత్రిగా నియమించి పూర్తి స్వేచ్ఛనిచ్చారు.
- ఎల్పీజీ పాలసీ (LPG Model): లైసెన్స్ రాజ్ వ్యవస్థను రద్దు చేస్తూ ఉదారీకరణ (Liberalisation), ప్రైవేటీకరణ (Privatisation), మరియు ప్రపంచీకరణ (Globalisation) విధానాలను ప్రవేశపెట్టారు. దీనివల్ల విదేశీ కంపెనీలు దేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ముందుకు వచ్చాయి.
- లుక్ ఈస్ట్ పాలసీ (Look East Policy): తూర్పు ఆసియా దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలను మెరుగుపరచడానికి ఈ సరికొత్త విదేశాంగ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి అంతర్జాతీయ దౌత్య నీతిలో సరికొత్త రికార్డు సృష్టించారు.
కృషి మరియు సాహితీ ప్రస్థానం - ది ఇన్సైడర్ నవల
పివి నరసింహారావు కేవలం రాజకీయాలకే పరిమితం కాకుండా అద్భుతమైన సాహితీ సృజన చేశారు. ఆయన రాసిన ఆత్మకథ నవల 'ది ఇన్సైడర్' (The Insider) భారతీయ పుస్తక ప్రపంచంలో ఒక మైలురాయి. ఒక సామాన్య బాలుడు రాజకీయాల్లోకి వచ్చి దేశ అత్యున్నత పదవిని అధిరోహించే క్రమంలో ఎదుర్కొన్న అంతర్గత కుట్రలు, వ్యవస్థలోని లోపాలను ఈ పుస్తకంలో అత్యంత నిష్కపటంగా వివరించారు. ఈ నవల తెలుగులో 'లోపలి మనిషి' పేరుతో అనువదించబడి ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది.
కంప్యూటర్ల వాడకం ప్రారంభమైన తొలినాళ్లలోనే ఆయన స్వయంగా కోడింగ్ నేర్చుకుని, కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామింగ్ ద్వారా భాషా అనువాదాలను చేయడం ఆయన నిరంతర అభ్యాసన శీలానికి నిదర్శనం. చివరి శ్వాస వరకు ఆయన చదవడం, రాయడం వదల్లేదు. చలనచిత్ర రంగానికి సంబంధించిన దర్శకులు గుణశేఖర్ గారు చారిత్రక కథలను తెరకెక్కించినట్లుగా, పివి గారు తన రచనల ద్వారా భారతదేశపు ప్రాచీన సంస్కృతిని అంతర్జాతీయ వేదికలపై డిజిటల్ యుగంలో సజీవంగా నిలిపారు.
మరణం మరియు 'భారతరత్న' అత్యున్నత పురస్కారం
తన జీవితాంతం దేశ సేవకే అంకితం చేసిన పివి నరసింహారావు గారు, వృద్ధాప్య సమస్యల కారణంగా బాధపడుతూ 2004 డిసెంబర్ 23న ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ హాస్పిటల్ లో తన 83వ ఏట కన్నుమూశారు. ఆయన మరణం తర్వాత భౌతిక కాయాన్ని హైదరాబాద్ తరలించి, హుస్సేన్సాగర్ తీరాన ఉన్న 'పివి జ్ఞానభూమి' వద్ద ప్రభుత్వ అధికారిక లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
దేశానికి ఆయన చేసిన చారిత్రాత్మక సేవలను ఆలస్యంగానైనా గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2024 లో ఆయనకు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన "భారతరత్న" (Bharat Ratna) ను ప్రకటించింది. ఈ అవార్డు యావత్ తెలుగు జాతికి దక్కిన అత్యున్నత గౌరవంగా భావిస్తారు. పివి గారి ఆదర్శాలు, ఆయన ఆర్థిక సంస్కరణల ఫలాలు నేటికీ భారతదేశాన్ని ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థగా నిలబెట్టాయి.
యువతకు మరియు విద్యార్థులకు ఈ రోజు ఇచ్చే విద్యాపరమైన విలువ
భారతరత్న పి.వి. నరసింహారావు జీవిత చరిత్ర నేటి తరం విద్యార్థులకు మరియు యువతకు ఒక అత్యున్నతమైన నైతిక మరియు విద్యాపరమైన విలువను (Educational Value) అందిస్తుంది. ఒక వ్యక్తి కేవలం ఒకే రంగానికి పరిమితం కాకుండా బహుభాషా కోవిదుడిగా, రచయితగా, మరియు ఆర్థిక సంస్కర్తగా ఎలా ఎదగవచ్చో ఆయన జీవితం నిరూపిస్తుంది. నిరంతర అభ్యాసన (Lifelong Learning) అనేది మనిషి ఎదుగుదలకు ఎంత ముఖ్యమో పివి గారిని చూసి నేర్చుకోవాలి.
పాঠశాలలు మరియు విశ్వవిద్యాలయాలలో ఈ రోజున దేశ ఆర్థిక చరిత్ర, 1991 నాటి సంక్షోభం మరియు విదేశాంగ విధానాలపై ప్రత్యేక సెమినార్లు నిర్వహించాలి. క్లిష్ట పరిస్థితులు ఎదురైనప్పుడు (మైనారిటీ ప్రభుత్వం ఉన్నప్పటికీ) నిగ్రహంతో, పట్టుదలతో దేశాన్ని ఎలా సంక్షోభం నుండి గట్టెక్కించవచ్చో ఆయన లీడర్షిప్ క్వాలిటీస్ (Leadership Skills) యువతకు నేర్పుతాయి. సామాన్య గ్రామీణ విద్యార్థులు కూడా తమ మేధోశక్తితో దేశ భవిష్యత్తును మార్చవచ్చని చాటిచెప్పడానికి పివి గారి బయోగ్రఫీ ఒక గొప్ప స్ఫూర్తిదాయక పాఠం.
ముగింపు (Conclusion)
పి.వి. నరసింహారావు తెలుగు జాతి గర్వించదగ్గ అరుదైన గ్లోబల్ లీడర్. భారతదేశాన్ని ఆధునిక ఆర్థిక శకంలోకి నడిపించిన ఆ అపర చాణక్యుడి వారసత్వం చిరస్మరణీయం. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ మహోన్నత భారతరత్న దార్శనికతను, దేశానికి ఆయన చేసిన నిస్వార్థ సేవలను మనస్ఫూర్తిగా స్మరించుకుంటూ, రాబోయే తరాలకు ఆయన ఆదర్శాలను పరిచయం చేస్తూ సగర్వంగా నివాళులు అర్పిద్దాం.
ఆధునిక భారత ఆర్థిక సంస్కరణల పితామహుడు పి.వి. నరసింహారావు!
భారతరత్న పివి గారి స్మృతికి శతాధిక వందనాలు!
Q1: పి.వి. నరసింహారావు జయంతి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 28వ తేదీన భారత మాజీ ప్రధానమంత్రి పి.వి. నరసింహారావు గారి జయంతిని దేశవ్యాప్తంగా అధికారికంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన 1921 జూన్ 28న జన్మించారు.
Q2: పివి నరసింహారావు గారికి లభించిన అత్యున్నత పౌర పురస్కారం ఏది?
దేశ ప్రగతికి ఆయన చేసిన అమోఘమైన సేవలకు గుర్తుగా భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన "భారతరత్న" (Bharat Ratna) ప్రదానం చేసి గౌరవించింది.
Q3: 1991 లో పివి ప్రవేశపెట్టిన విప్లవాత్మక ఆర్థిక విధానం ఏది?
ఆయన దేశాన్ని ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి రక్షించడానికి లైసెన్స్ రాజ్ ను రద్దు చేస్తూ LPG (Liberalisation, Privatisation, Globalisation) అనే ఆర్థిక ఉదారీకరణ విధానాలను ప్రవేశపెట్టారు.
Q4: పివి నరసింహారావు గారు రాసిన ప్రసిద్ధ ఆత్మకథ నవల పేరు ఏమిటి?
ఆయన దేశ రాజకీయాల నేపథ్యంగా నిష్కపటంగా రాసిన ప్రసిద్ధ ఆత్మకథ నవల పేరు "ది ఇన్సైడర్" (The Insider). దీనిని తెలుగులో 'लोపలి మనిషి' గా అనువదించారు.
Q5: పివి నరసింహారావు గారికి ఉన్న విలక్షణమైన భాషా నైపుణ్యం ఏమిటి?
ఆయన 17 భాషలలో (తెలుగు, హిందీ, సంస్కృతం, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, స్పానిష్ మొదలైనవి) అనర్గళంగా మాట్లాడగల మరియు రాయగల అరుదైన బహుభాషా కోవిదుడు (Polyglot).
Q6: హైదరాబాద్ లో పివి గారి అంత్యక్రియలు జరిగిన స్మారక స్థలం పేరు ఏమిటి?
హుస్సేన్సాగర్ తీరాన ఉన్న ఆయన అధికారిక స్మారక స్థలాన్ని "పివి జ్ఞానభూమి" (PV Gyan Bhoomi) అని పిలుస్తారు.