ఆర్డీ బర్మన్ జయంతి 27 June | RD Burman Jayanthi
ఆర్డీ బర్మన్ జయంతి జూన్ 27 | RD Burman Jayanthi Telugu
భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత ప్రపంచంలో సరికొత్త విప్లవానికి నాంది పలికి, పాశ్చాత్య శైలిని భారతీయ శాస్త్రీయ రాగాలతో మేళవించి వినూత్నమైన ట్యూన్స్ అందించిన మ్యూజికల్ లెజెండ్ ఆర్డీ బర్మన్ జయంతి (RD Burman Jayanthi) ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 27న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్లాది మంది సంగీతాభిమానులు ఎంతో ఘనంగా జరుపుకుంటారు. బాలీవుడ్ మరియు భారతీయ సినీ రంగాన్ని తన వెస్ట్రన్ రాక్, జాజ్ మరియు మెలోడీ స్వరాలతో దశాబ్దాల పాటు శాసించి, అభిమానుల చేత సగర్వంగా "పంచమ్ దా" (Pancham Da) అని పిలిపించుకున్న అసాధారణ సంగీత సంచలనం రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ (Rahul Dev Burman).
ఆర్డీ బర్మన్ కేవలం ఒక సంగీత దర్శకుడు మాత్రమే కాదు, ఆయన ఒక గొప్ప ఆవిష్కర్త. కేవలం సాంప్రదాయ వాయిద్యాలనే కాకుండా గ్లాసులు, చెంచాలు, మరియు కాగితాలను కూడా వాడుకుంటూ సరికొత్త శబ్దాలను (Sound Designing) సృష్టించడం ఆయనకు మాత్రమే చెల్లిన ప్రత్యేకత. హిందీ, తెలుగు, బెంగాలీ వంటి పలు భాషలలో వందలాది ఎవర్ గ్రీన్ ఆల్బమ్స్ అందించిన ఆయన జయంతి సందర్భంగా, పంచమ్ దా సంపూర్ణ జీవిత విశేషాలు, చారిత్రాత్మక రికార్డులు మరియు మ్యూజికల్ జర్నీ గురించి ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో లోతుగా తెలుసుకుందాం.
ఆర్డీ బర్మన్ ఎవరు? (Who is RD Burman?)
రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ (ఆర్డీ బర్మన్) భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో అత్యంత ప్రసిద్ధ మరియు ప్రభావవంతమైన సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు మరియు మ్యూజిక్ ఇన్నోవేటర్. ఆయన భారతీయ సినిమా సంగీత రూపురేఖలను పూర్తిగా మార్చేసిన ఘనతను సొంతం చేసుకున్నారు. 1960ల నుండి 1990ల వరకు బాలీవుడ్ లో ఒక సరికొత్త మ్యూజికల్ శకాన్ని నడిపించారు. గాయకులు కిషోర్ కుమార్, ఆశా భోంస్లే, లతా మంగేష్కర్ లతో కలిసి ఆయన సృష్టించిన పాటలు భారతీయ సంగీత చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడ్డాయి.
ఆయన సంగీతంలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఎనర్జీ, శ్రోతలను కట్టిపడేసే లయ (Rhythm) ఉండేవి. అప్పట్లో లవ్ స్టోరీలకు క్లాసిక్ మెలోడీలు ఇస్తూనే, కమర్షియల్ యాక్షన్ సినిమాలకు అదిరిపోయే వెస్ట్రన్ రాక్ బీట్స్ ఇవ్వడం ఆర్డీ బర్మన్ శైలి. చలనచిత్ర రంగానికి ఆయన అందించిన అపూర్వమైన సేవలకు గాను ఆయన పేరు మీదుగా ఫిలింఫేర్ సంస్థ నేటికీ ఉత్తమ నూతన సంగీత ప్రతిభావంతులకు "ఆర్డీ బర్మన్ అవార్డు" (RD Burman Award for New Music Talent) అందజేస్తుండటం విశేషం. ఆయన జయంతి రోజున సంగీత ప్రపంచం ఆయనను ఘనంగా స్మరించుకుంటుంది.
బాల్యం, పితృ వారసత్వం మరియు 'పంచమ్' అనే పేరు వెనుక కథ
ఆర్డీ బర్మన్ 1939 జూన్ 27న పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కలకత్తా (కోల్కతా) లో ఒక అత్యున్నత సంగీత నేపథ్యం కలిగిన రాయల్ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి సచిన్ దేవ్ బర్మన్ (SD Burman) భారతీయ సినిమా రంగంలోనే ఒక లెజెండరీ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్. తల్లి మీరా దేవి కూడా ఒక మంచి గీత రచయిత్రి మరియు గాయని. త్రిపుర రాజకుటుంబ వారసత్వం కలిగిన బర్మన్ ఇంట్లో చిన్నతనం నుంచే నిత్యం శాస్త్రీయ సంగీత సాధన, ప్రముఖ గాయకుల కోలాహలం ఉండేవి. దీనితో ఆయనకు ఐదేళ్ల వయస్సులోనే లయపై అద్భుతమైన అవగాహన వచ్చింది.
రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ ను అందరూ ప్రేమగా **"పంచమ్ దా"** అని పిలవడానికి ఒక ఆసక్తికరమైన కారణం ఉంది. చిన్నతనంలో ఆయన ఏడుస్తున్నప్పుడు ఆ ధ్వని భారతీయ సంగీతంలోని ఐదవ స్వరమైన 'పంచమం' (స, రి, గ, మ, "ప") లాగా వినిపించేదట. అందుకే ప్రసిద్ధ నటుడు అశోక్ కుమార్ ఆయనకు "పంచమ్" అని నామకరణం చేశారు. మరికొన్ని కథనాల ప్రకారం, ఆయన చిన్నతనంలో హార్మోనియం వాయించేటప్పుడు ఐదు వేర్వేరు నోట్స్ ని ఒకేసారి పలికించే ప్రయత్నం చేయడం వల్ల కూడా ఈ పేరు స్థిరపడిందని చెబుతుంటారు. కలకత్తాలోని బల్లిగంజ్ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఆయన తన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తి చేశారు.
సంగీత శిక్షణ మరియు తండ్రి వద్ద అసిస్టెంట్గా ప్రస్థానం
పంచమ్ దాకు సంగీతంలో ప్రాథమిక శిక్షణ ఇంట్లోనే లభించింది. ఆ తర్వాత ఆయన ఉస్తాద్ అలీ అక్బర్ ఖాన్ వద్ద సరోద్ వాయిద్యంలో మరియు ప్రసిద్ధ విద్వాంసుడు సమతా ప్రసాద్ వద్ద తబలా వాయిద్యంలో అత్యంత కఠినమైన శాస్త్రీయ శిక్షణ పొందారు. మౌత్ ఆర్గాన్ (Mouth Organ) వాయించడంలో కూడా ఆయన తిరుగులేని నైపుణ్యాన్ని సంపాదించుకున్నారు. కేవలం తొమ్మిదేళ్ల వయస్సులోనే ఆయన కంపోజ్ చేసిన ఒక ట్యూన్ ను ఆయన తండ్రి ఎస్డీ బర్మన్ నచ్చినదై 'ప్యాసా' (1957) చిత్రంలో "సర్ జో తేరా చక్రా యే" పాటగా వాడుకున్నారు.
ముంబైకి మారిన తర్వాత, ఆర్డీ బర్మన్ తన తండ్రి ఎస్డీ బర్మన్ వద్ద సుదీర్ఘకాలం పాటు అసిస్టెంట్ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్గా (Assistant Music Director) పనిచేశారు. 'చల్తీ కా నామ్ గాడీ' (1958), 'కాగజ్ కే ఫూల్' (1959) వంటి ఎన్నో క్లాసిక్ చిత్రాలకు ఆయన తండ్రికి అండగా నిలిచారు. ఆ సమయంలోనే ఆర్కెస్ట్రాను ఎలా మేనేజ్ చేయాలో, లైవ్ రికార్డింగ్ లో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. ఈ శిక్షణే ఆయన స్వతంత్రంగా ట్యూన్స్ కంపోజ్ చేయడానికి బలమైన పునాది వేసింది.
స్వతంత్ర సంగీత దర్శకుడిగా ఎంట్రీ - బ్లాక్బస్టర్ మైలురాళ్లు
ఆర్డీ బర్మన్ పూర్తి స్థాయి స్వతంత్ర సంగీత దర్శకుడిగా మారిన మొదటి చిత్రం 1961 లో విడుదలైన లవ్ స్టోరీ 'ఛోటే నవాబ్'. ఈ సినిమా యావరేజ్ అయినప్పటికీ ఇందులోని పాటలు బాగుండటంతో ఆయనకు మరిన్ని అవకాశాలు వచ్చాయి. ఆయన సినీ జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చేసిన మొదటి భారీ బ్లాక్బస్టర్ చిత్రం 1966 లో వచ్చిన 'తీస్రీ మంజిల్' (Teesri Manzil). నటుడు శమ్మీ కపూర్ హీరోగా వచ్చిన ఈ చిత్రం కోసం ఆర్డీ బర్మన్ కంపోజ్ చేసిన రాక్ అండ్ రోల్ సాంగ్స్ ఇండస్ట్రీని ఊపేశాయి.
ఆ తర్వాత 1970 మరియు 80ల కాలంలో ఆర్డీ బర్మన్ అందించిన ఆల్బమ్స్ భారతీయ బాక్సాఫీస్ రికార్డులను తిరగరాశాయి. వాటిలో కొన్ని మైలురాయి లాంటి చిత్రాల వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- యదోన్ కీ బారాత్ (1973): ఈ చిత్రంలోని టైటిల్ సాంగ్ మరియు "చురాలియా హై తుమ్నే జో దిల్ కో" సాంగ్స్ భారతీయ పాప్ మ్యూజిక్ చరిత్రలోనే కల్ట్ క్లాసిక్స్ గా నిలిచిపోయాయి. గ్లాస్ పై చెంచాతో కొడుతూ వచ్చే ఆరంభ ధ్వని పంచమ్ దా సృజనాత్మకతకు నిదర్శనం.
- షోలే (Sholay - 1975): భారత సినీ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద బ్లాక్బస్టర్ అయిన ఈ చిత్రానికి బ్యాక్ గ్రౌండ్ స్కోర్ (BGM) తో పాటు "మెహబూబా మెహబూబా" సాంగ్ ని తానే స్వయంగా విలక్షణమైన గాత్రంతో పాడి రికార్డు సృష్టించారు.
- అమర్ ప్రేమ్ (1972): కిషోర్ కుమార్ పాడిన "చింగారీ కోయి భడ్కే", "కుచ్ తో లాగ్ కహేంగే" వంటి ప్యూర్ క్లాసికల్ రాగాల ఆధారిత పాటలతో ఆర్డీ బర్మన్ మెలోడీ కింగ్ అని నిరూపించుకున్నారు.
- హుమ కిసీసే కమ్ నహీన్ (1977): ఇందులోని కవ్వాలి మరియు వెస్ట్రన్ ఫ్యూజన్ మ్యూజిక్ అప్పట్లో ఒక సరికొత్త ట్రెండ్ సృష్టించింది.
టాలీవుడ్ లో పంచమ్ దా వాయిస్ - తెలుగు సినిమా ప్రస్థానం
ఆర్డీ బర్మన్ ప్రభావం కేవలం బాలీవుడ్ కే పరిమితం కాలేదు, టాలీవుడ్ (Tollywood) లో కూడా ఆయన కొన్ని ప్రతిష్టాత్మక చిత్రాలకు అద్భుతమైన సంగీతాన్ని అందించారు. తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలో ఉన్న అగ్ర నటీనటులు, నిర్మాతలు ఆయన సంగీతాన్ని అమితంగా ఇష్టపడేవారు:
చిరంజీవి 'మగధీరుడు' (1986): మెగాస్టార్ చిరంజీవి నటించిన ఈ యాక్షన్ డ్రామా చిత్రానికి ఆర్డీ బర్మన్ అద్భుతమైన మ్యూజిక్ అందించారు. ఇందులోని మాస్ బీట్స్ మరియు మెలోడీలు తెలుగు ప్రేక్షకులను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి.
కమల్ హాసన్ 'అంతం కాదిది ఆరంభం' : విలక్షణ నటుడు కమల్ హాసన్ నటించిన ఈ చిత్రంలో ఆర్డీ బర్మన్ అందించిన వెస్ట్రన్ స్టైల్ ట్యూన్స్ మరియు బ్యాక్ గ్రౌండ్ స్కోర్ సినిమా విజయానికి ఎంతో తోడ్పడ్డాయి. అలాగే, కృష్ణ నటించిన కొన్ని హిందీ డబ్బింగ్ చిత్రాలకు మరియు ద్విభాషా చిత్రాలకు కూడా ఆయన ట్యూన్స్ రీ-మిక్స్ చేయబడ్డాయి. నేటికీ టాలీవుడ్ లోని ఎంతోమంది మ్యూజిక్ డైరెక్టర్లు తాము కంపోజ్ చేసే బేస్ రిథమ్స్ కి ఆర్డీ బర్మన్ శైలియే స్ఫూర్తి అని చెబుతుంటారు.
మ్యూజిక్ ఇన్నోవేషన్ - సరికొత్త శబ్దాల సృష్టికర్త (Sound Engineering)
ఆర్డీ బర్మన్ ను ఒక మ్యూజికల్ జీనియస్ అని ఎందుకు అంటారంటే, ఆయన సాంప్రదాయ వాయిద్యాలైన తబలా, సితార్ లపైనే కాకుండా నిత్యజీవితంలో కనిపించే వస్తువులతో అద్భుతమైన శబ్దాలను సృష్టించేవారు. సౌండ్ ఇంజనీరింగ్ లో ఆయన చేసిన కొన్ని ప్రయోగాలు ఇప్పటికీ విస్మయాన్ని కలిగిస్తాయి:
- గ్లాసుల ధ్వని: "చురాలియా హై తుమ్నే" పాటలో గిటార్ తో పాటు స్పూన్ తో గ్లాసును కొడుతూ వచ్చే వినూత్న శబ్దాన్ని ఉపయోగించి సరికొత్త ఇంట్రో ట్రెండ్ ని సృష్టించారు.
- దువ్వెన మరియు కాగితం: ఒక పాటలో బ్యాక్ గ్రౌండ్ రిథమ్ కోసం ప్లాస్టిక్ దువ్వెనపై కాగితాన్ని రుద్దుతూ వచ్చే వింతైన గరుకు ధ్వనిని మైక్రోఫోన్ ద్వారా రికార్డ్ చేసి అద్భుతంగా వాడుకున్నారు.
- బీర్ బాటిల్స్: "మెహబూబా మెహబూబా" పాటలో వచ్చే ప్రత్యేకమైన బేస్ ఎఫెక్ట్ కోసం ఖాళీ బీర్ బాటిళ్ల పైభాగంలో గాలిని ఊదుతూ ఆ శబ్దాన్ని కంపోజ్ చేశారు.
- మానవ శ్వాస: 'నయా దౌర్' మరియు మరికొన్ని పాటల్లో గాయకుల శ్వాస వేగాన్ని (Breathing Sounds) కూడా రిథమిక్ గా వాడుకుంటూ పాటలో ఎమోషన్ ని తీవ్ర స్థాయికి తీసుకెళ్లారు.
ఆశా భోంస్లేతో మ్యూజికల్ లవ్ స్టోరీ మరియు వ్యక్తిగత జీవితం
ఆర్డీ బర్మన్ వ్యక్తిగత జీవితం కూడా పూర్తిగా సంగీతంతోనే ముడిపడి ఉంది. మొదటగా ఆయన 1966 లో రీటా పటేల్ ను వివాహం చేసుకున్నారు, కానీ కొన్ని కారణాల వల్ల 1971 లో వీరు విడిపోయారు. ఆ తర్వాత తన మ్యూజికల్ జర్నీలో ఎన్నో సూపర్ హిట్ పాటలు పాడిన ప్రసిద్ధ గాయని ఆశా భోంస్లే (Asha Bhosle) తో ఆయన పరిచయం గాఢమైన ప్రేమగా మారింది. 1980 లో వీరు ఇరు కుటుంబాల సమక్షంలో వివాహం చేసుకున్నారు.
ఆర్డీ బర్మన్ - ఆశా భోంస్లేల కాంబినేషన్ భారతీయ పాప్ మరియు రొమాంటిక్ మ్యూజిక్ రూపురేఖలను మార్చేసింది. "పియా తూ అబ్ తో आजा", "దమ్ మారో దమ్" వంటి ఎనర్జిటిక్ పాటలు వీరిద్దరి కాంబినేషన్ లోనే వచ్చాయి. ఆశా భోంస్లే వాయిస్ కి సరిపోయే అద్భుతమైన హై-పిచ్ వెస్ట్రన్ నోట్స్ ని పంచమ్ దా మాత్రమే కంపోజ్ చేయగలరని ఇండస్ట్రీ కొనియాడేది. చివరి వరకు వీరిద్దరూ మ్యూజికల్ ఈవెంట్స్ లో కలిసి ప్రయాణించారు.
చివరి రోజుల్లో అద్భుత కంబ్యాక్ - '1942 ఎ లవ్ స్టోరీ'
1980ల చివరలో బాలీవుడ్ లో డిస్కో మ్యూజిక్ ట్రెండ్ పెరగడం వల్ల ఆర్డీ బర్మన్ కు కాస్త అవకాశాలు తగ్గాయి. కొన్ని చిత్రాలు పరాజయం పాలుకావడంతో ఆయన మానసికంగా కాస్త ఇబ్బంది పడ్డారు. అయితే, ఆయన లోని అసలైన మెలోడీ చక్రవర్తిని ప్రపంచానికి మరోసారి చాటిచెప్పిన అద్భుత చిత్రం '1942: ఎ లవ్ స్టోరీ' (1992 A Love Story). దర్శకుడు విధు వినోద్ చోప్రా తెరకెక్కించిన ఈ చిత్రం కోసం పంచమ్ దా తన కెరీర్ లోనే అత్యుత్తమ మెలోడీలను అందించారు.
ఇందులోని "ఏక్ లడ్కీ కో దేఖా తో ఐసా లగా", "కుచ్ నా కహో" వంటి పాటలు దేశవ్యాప్తంగా ఒక పెద్ద మ్యూజికల్ తుఫాన్ ని సృష్టించాయి. ఈ సినిమా పాటల రికార్డింగ్ పూర్తయిన కొద్ది రోజులకే, దురదృష్టవశాత్తూ 1994 జనవరి 4న తన 54వ ఏట ఆర్డీ బర్మన్ గుండెపోటుతో కన్నుమూశారు. ఆయన మరణం తర్వాత ఈ చిత్రానికి గాను ఆయనకు ప్రతిష్టాత్మక ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడి అవార్డు (Filmfare Award for Best Music Director) లభించింది. చనిపోయే ముందు ఆయన అందించిన ఈ క్లాసిక్ ఆల్బమ్ ఆయన కీర్తిని అమరంచేసింది.
ముగింపు (Conclusion)
ఆర్డీ బర్మన్ భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత చరిత్రలో ఎప్పటికీ చెరిగిపోని ఒక సృజనాత్మక ధృవతార. సాంప్రదాయ సరిహద్దులను బద్దలు కొడుతూ ఆయన సృష్టించిన సరికొత్త శబ్దాలు, ట్యూన్లు నేటి తరం డిజిటల్ యుగంలోనూ రీ-మిక్స్ అవుతూ నిరంతరం మారుమోగుతూనే ఉన్నాయి. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ చలనచిత్ర సంగీత బ్రహ్మను స్మరించుకుంటూ, ఆయన అందించిన మధురమైన గీతాలను ఆలపిస్తూ ఘన నివాళులు అర్పిద్దాం.
భారతీయ సినిమా సంగీత విప్లవ చక్రవర్తి ఆర్డీ బర్మన్!
జన్మదిన శుభాకాంక్షలు పంచమ్ దా!
Q1: ఆర్డీ బర్మన్ జయంతి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 27వ తేదీన మ్యూజికల్ లెజెండ్ ఆర్డీ బర్మన్ జయంతిని (RD Burman Jayanthi) ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంగీతాభిమానులు ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన 1939 జూన్ 27న జన్మించారు.
Q2: ఆర్డీ బర్మన్ కు ఉన్న ప్రసిద్ధ మారుపేరు ఏమిటి?
ఆయనను చిత్ర పరిశ్రమ మరియు అభిమానులు ఎంతో ప్రేమగా "పంచమ్ దా" (Pancham Da) అని పిలుస్తారు.
Q3: ఆర్డీ బర్మన్ వివాహం చేసుకున్న ప్రముఖ నేపధ్య గాయని ఎవరు?
ఆయన భారతీయ సినీ రంగంలో ప్రసిద్ధ గాయని అయిన ఆశా భోంస్లేను (Asha Bhosle) 1980 లో ప్రేమించి వివాహం చేసుకున్నారు.
Q4: ఆర్డీ బర్మన్ సంగీతం అందించిన ఒక ప్రముఖ తెలుగు చిత్రం ఏది?
మెగాస్టార్ చిరంజీవి నటించిన సూపర్ హిట్ యాక్షన్ డ్రామా చిత్రం 'మగధీరుడు' (1986) కి ఆర్డీ బర్మన్ అద్భుతమైన సంగీతాన్ని అందించారు.
Q5: ఆర్డీ బర్మన్ మరణాంతరం ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డు తెచ్చిపెట్టిన క్లాసిక్ చిత్రం ఏది?
ఆయన మరణానికి ముందు స్వరపరిచిన '1942: ఎ లవ్ స్టోరీ' (1994) చిత్రానికి గాను ఆయనకు బెస్ట్ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్గా ప్రతిష్టాత్మక ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డు లభించింది.
Q6: ఆర్డీ బర్మన్ తండ్రి ఎవరు మరియు ఆయన వృత్తి ఏమిటి?
ఆయన తండ్రి సచిన్ దేవ్ బర్మన్ (SD Burman), ఆయన కూడా భారత చలనచిత్ర పరిశ్రమలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన లెజెండరీ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్.