ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం 15 June | World Elder Abuse Awareness Day
ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం 15 June | World Elder Abuse Awareness Day Telugu
ప్రوسط వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం (World Elder Abuse Awareness Day - WEAAD) ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 15వ తేదీన అంతర్జాతీయంగా అత్యంత బాధ్యతాయుతంగా నిర్వహించబడుతుంది. ఐక్యరాజ్యసమితి (United Nations) మరియు అంతర్జాతీయ వృద్ధాప్య నివారణ నెట్వర్క్ (INPEA) సంయుక్తంగా ప్రకటించిన ఈ ప్రత్యేక దినోత్సవం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం వృద్ధులపై సాగుతున్న శారీరక, మానసిక, ఆర్థిక మరియు సామాజిక వేధింపులను అరికట్టడం, వారి ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించడం మరియు సమాజంలో జ్యేష్ఠ పౌరులకు (Senior Citizens) గౌరవప్రదమైన, సురక్షితమైన వాతావరణాన్ని కల్పించడం.
మానవ జీవితంలో వృద్ధాప్యం అనేది ప్రకృతి నియమం ప్రకారం ప్రతి ఒక్కరికీ ఎదురయ్యే ఒక అనివార్యమైన దశ. జీవితాంతం కుటుంబం కోసం, సమాజం కోసం కష్టపడి, తమ రక్తాన్ని చెమటగా మార్చి నూతన తరాన్ని నిర్మించిన వృద్ధులు తమ శేష జీవితంలో ప్రశాంతతను, ఆదరణను కోరుకోవడం ముఖ్యం. అయితే, ప్రస్తుత ఆధునిక సమాజంలో ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థలు చిన్నభిన్నమై, వ్యక్తులు స్వార్థపూరితంగా మారడం వల్ల ఎందరో వృద్ధులు తమ స్వంత ఇళ్లలోనే తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యానికి, వేధింపులకు గురవుతున్నారు. ఇటువంటి సున్నితమైన మరియు తీవ్రమైన సామాజిక సమస్యపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా చైతన్యం తీసుకురావడానికి జూన్ 15 ఒక అంతర్జాతీయ వేదికగా నిలుస్తుంది. ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం యొక్క సంపూర్ణ చరిత్ర, ప్రాముఖ్యత, వృద్ధులు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు, సమాజంపై దీని ప్రభావం మరియు వీరి సంరక్షణకు ఉన్న చట్టాల గురించి సవివరంగా తెలుసుకుందాం.
వరల్డ్ ఎల్డర్ అబ్యూస్ అవేర్నెస్ డే చరిత్ర మరియు ఆవిర్భావం (Origin and History)
ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం ఆవిర్భావం వెనుక అంతర్జాతీయ సామాజిక సంస్థల సుదీర్ఘ పోరాటం ఉంది. 2006వ సంవత్సరం జూన్ 15వ తేదీన 'అంతర్జాతీయ వృద్ధాప్య నివారణ నెట్వర్క్' (International Network for the Prevention of Elder Abuse - INPEA) మొట్టమొదటిసారిగా ఈ అవగాహన దినోత్సవానికి పిలుపునిచ్చింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ దేశాలలో వృద్ధులపై జరుగుతున్న దాడులు, వారిని ఇళ్ల నుండి వెళ్లగొట్టడం మరియు మానసిక క్షోభకు గురిచేసే సంఘటనలు పెరుగుతున్నట్లు గమనించిన ఈ సంస్థ, దీనిపై అంతర్జాతీయంగా ఒక బలమైన వేదిక అవసరమని భావించింది.
INPEA చేసిన విజ్ఞప్తిని మరియు నివేదికలను ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) తీవ్రంగా పరిగణించింది. తదనంతరం, 2011 డిసెంబర్ 19న ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ అసెంబ్లీ (UNGA) తన అధికారిక తీర్మానం 66/127 ద్వారా ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 15వ తేదీని "ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం" గా అధికారికంగా ఆమోదించింది. 2012 జూన్ 15 నుండి ఈ రోజును ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్య దేశాలన్నీ ఒక ప్రత్యేకమైన నేపథ్యంతో (Theme) అధికారికంగా నిర్వహిస్తున్నాయి. వృద్ధుల సంరక్షణ కోసం ప్రపంచ దేశాల చట్టాలలో మార్పులు తీసుకురావడానికి ఈ రోజు ఒక ప్రధాన సాధనంగా మారింది.
వృద్ధుల దుర్వినియోగం లేదా వేధింపులు అంటే ఏమిటి? రకాలు (Types of Elder Abuse)
వృద్ధుల దుర్వినియోగం (Elder Abuse) అంటే కేవలం వారిని శారీరకంగా కొట్టడం మాత్రమే కాదు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్వచనం ప్రకారం, వృద్ధులపై చూపే నిర్లక్ష్యం లేదా వారి నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసే ఏ రకమైన ప్రవర్తన అయినా వారిని మానసిక, శారీరక వేదనకు గురిచేస్తే అది వేధింపుల పరిధిలోకి వస్తుంది. వృద్ధులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన వేధింపుల రకాలు ఇవే:
- శారీరక వేధింపులు (Physical Abuse): వృద్ధులను చేతులారా కొట్టడం, నెట్టడం, గాయపరచడం లేదా వారి శారీరక బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని హింసించడం.
- మానసిక లేదా ఎమోషనల్ వేధింపులు (Psychological Abuse): మాటలతో దూషించడం, అవమానించడం, ఇతరుల ముందు తక్కువ చేసి మాట్లాడటం, మరియు వారిని ఇళ్లలోని ఒకే గదికి పరిమితం చేస్తూ ఒంటరితనంలోకి నెట్టడం.
- ఆర్థిక దోపిడీ (Financial Abuse): వృద్ధుల పేరు మీద ఉన్న ఇల్లు, భూమి, బ్యాంక్ డిపాజిట్లు లేదా పెన్షన్ సొమ్మును వారి ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా పిల్లలు లేదా బంధువులు మోసపూరితంగా తమ పేర్లపైకి మార్చుకోవడం మరియు ఆ తర్వాత వారిని నిర్లక్ష్యం చేయడం.
- తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యం (Neglect): వృద్ధాప్యంలో అత్యంత అవసరమైన సకాలంలో ఆహారం అందించకపోవడం, అనారోగ్యం వస్తే ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లకపోవడం, మందులు కొనివ్వకపోవడం మరియు వారి కనీస పరిశుభ్రతను పట్టించుకోకపోవడం.
వృద్ధుల సమస్యలకు మరియు వేధింపులకు గల ప్రధాన కారణాలు
సమాజంలో జ్యేష్ఠ పౌరులు ఎదుర్కొంటున్న ఈ దయనీయ స్థితికి మన ఆలోచనా విధానంలో మరియు జీవనశైలిలో వచ్చిన మార్పులే ప్రధాన కారణాలు. వాటిలో ముఖ్యమైన కొన్ని అంశాలను పరిశీలిద్దాం:
మొదటగా, పాశ్చాత్య సంస్కృతి ప్రభావం మరియు ఉమ్మడి కుటుంబాలు (Joint Families) అంతరించిపోవడం. నేటి ఆధునిక యుగంలో భార్యాభర్తలు, పిల్లలతో కూడిన చిన్న కుటుంబాల (Nuclear Families) ధోరణి విపరీతంగా పెరిగింది. దీనివల్ల వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులు తమ సొంత పిల్లల ఇళ్లలోనే అదనపు భారంగా లేదా ఒక అలంకార వస్తువుగా భావించబడుతున్నారు. పిల్లలు తమ ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాల బిజీలో పడి తల్లిదండ్రులతో కాసేపు మాట్లాడటానికి కూడా సమయం కేటాయించకపోవడం వారిని మానసిక ఒంటరితనంలోకి నెడుతోంది.
రెండవది, ఆర్థిక స్వార్థం మరియు నైతిక విలువల పతనం. నేటి తరం యువతలో కొందరు త్వరగా స్థిరపడాలనే ఆశతో తల్లిదండ్రుల ఆస్తులపై కన్నేస్తున్నారు. ఆస్తులు తమ పేరిట రాగానే కన్నవారిని అనాథాశ్రమాల్లో చేర్చడం లేదా ఇంట్లోనే హింసించడం వంటి సంఘటనలు ఏటా పెరుగుతున్నాయి. వృద్ధాప్యంలో వచ్చే శారీరక మార్పులు, మతిమరుపు (Dementia / Alzheimer's) మరియు అనారోగ్యాలను భరించే ఓపిక పిల్లల్లో లేకపోవడం కూడా ఈ వేధింపులకు కారణమవుతోంది.
వృద్ధుల సంరక్షణ కోసం భారతదేశంలోని చట్టాలు మరియు హక్కులు
భారతదేశంలో జ్యేష్ఠ పౌరుల హక్కులను రక్షించడానికి మరియు కన్న తల్లిదండ్రులను పోషించని పిల్లలపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి భారత పార్లమెంట్ అత్యంత పటిష్టమైన చట్టాన్ని తీసుకువచ్చింది. ఈ చట్టాల గురించి ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవడం ఎంతో అవసరం:
- తల్లిదండ్రుల మరియు జ్యేష్ఠ పౌరుల పోషణ, సంరక్షణ చట్టం - 2007 (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007): ఈ చట్టం ప్రకారం కన్న తల్లిదండ్రులను, వృద్ధులను సంరక్షించాల్సిన కనీస బాధ్యత వారి పిల్లలు లేదా వారసులపై ఉంది. ఒకవేళ పిల్లలు తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, వృద్ధులు ఆర్డీఓ (RDO) నేతృత్వంలోని ట్రిబ్యునల్ను ఆశ్రయించి నెలకు గరిష్టంగా ₹10,000 వరకు భరణం (Maintenance) పొందే హక్కు ఉంది.
- ఆస్తుల బదిలీ రద్దు హక్కు: ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 23 ప్రకారం, వృద్ధులు తమ పిల్లలు తమ్ముడు బాగా చూసుకుంటారనే నమ్మకంతో ఆస్తులను గిఫ్ట్ డీడ్ ద్వారా రాసిచ్చిన తర్వాత, పిల్లలు వారిని సరిగ్గా చూసుకోకపోతే, ఆ ఆస్తి బదిలీని చట్టపరంగా రద్దు చేసుకునే హక్కు వృద్ధులకు ఉంది.
- శిక్షల నిబంధనలు: తల్లిదండ్రులను లేదా వృద్ధులను ఉద్దేశపూర్వకంగా అనాథలుగా వదిలివేసే పిల్లలకు చట్టప్రకారం 3 నెలల వరకు జైలు శిక్ష లేదా జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంది.
- ప్రభుత్వ హెల్ప్లైన్ నంబర్ 14567 (Elderline): భారతదేశంలో వృద్ధులు ఎలాంటి సమస్యలను, వేధింపులను ఎదుర్కొంటున్నా సరే కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక జాతీయ హెల్ప్లైన్ నంబర్ 14567 కు కాల్ చేసి ఉచిత సహాయాన్ని, చట్టపరమైన రక్షణను మరియు కౌన్సిలింగ్ను పొందవచ్చు.
సమాజం మరియు యువతపై ఈ దినోత్సవం యొక్క విద్యా విలువ (Educational Value)
ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం నేటి తరం విద్యార్థులకు, యువతకు ఎన్నో అమూల్యమైన నైతిక విలువలను నేర్పుతుంది. విద్యాసంస్థలు ఈ రోజును కేవలం ఒక వేడుకగా కాకుండా పిల్లలలో సంస్కారాన్ని పెంపొందించే ఒక వేదికగా మార్చాలి:
పిల్లలకు చిన్నతనం నుంచే ఇంట్లో ఉన్న తాతయ్య, నానమ్మలను గౌరవించడం నేర్పాలి. వృద్ధులు అనేవారు కేవలం పాత తరం వారు కాదు, వారు ఒక కుటుంబానికి మరియు దేశానికి లభించిన నడిచే చారిత్రక గ్రంథాలయాలు (Living Libraries). వారి వద్ద ఉన్న అనుభవం, వారు చెప్పే నీతి కథలు పిల్లల వ్యక్తిత్వ వికాసానికి ఎంతో తోడ్పడతాయి. పాఠశాలల్లో విద్యార్థులను స్థానిక వృద్ధాశ్రమాలకు (Old Age Homes) తీసుకెళ్లి వారితో సమయాన్ని గడపడం నేర్పడం వల్ల సమాజంపై సానుకూల దృక్పథం పెరుగుతుంది. కన్నవారిని గౌరవించని చదువు ఎంత ఉన్నా అది వ్యర్థమనే చైతన్యాన్ని యువతలో రగల్చాలి.
ఈ రోజును ఎలా నిర్వహించాలి మరియు పౌరుల కనీస బాధ్యత
జూన్ 15న ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం సందర్భంగా మనం మన వంతుగా కింది బాధ్యతలను నిర్వర్తించవచ్చు:
- సమయం కేటాయించండి: మీ ఇంట్లో ఉన్న వృద్ధులతో ప్రతిరోజూ కనీసం కొద్దిసేపైనా ఆత్మీయంగా మాట్లాడండి. వారి ఆరోగ్య విషయాలను అడిగి తెలుసుకోండి.
- సహాయం అందించడం: రోడ్లపై లేదా సామాజిక ప్రదేశాలలో నడవడానికి ఇబ్బంది పడుతున్న వృద్ధులకు, బస్సులలో సీట్లు కేటాయించడం వంటి చిన్న చిన్న సహాయాలు చేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
- హింసను అడ్డుకోవడం: మీ పరిసరాల్లో ఎక్కడైనా వృద్ధులపై దాడులు లేదా తీవ్ర నిర్లక్ష్యం జరుగుతున్నట్లు గమనిస్తే తక్షణమే జాతీయ హెల్ప్లైన్ నంబర్ 14567 (Elderline) కు సమాచారం అందించి వారిని రక్షించండి.
- ఆరోగ్య భద్రత: వృద్ధులకు సకాలంలో వైద్య పరీక్షలు చేయించడం, వారి మానసిక ఉల్లాసం కోసం చిన్న చిన్న విహారయాత్రలకు తీసుకెళ్లడం ముఖ్యం.
ముగింపు (Conclusion)
నేడు మనం వృద్ధులను చూసే విధానమే రేపు మన పిల్లలు మనల్ని చూసే విధానాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. వృద్ధాప్యం అనేది ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలోనూ వచ్చే ఒక అనివార్యమైన సత్యం. వృద్ధుల ముడతలు పడిన చేతులను పట్టుకుని వారికి మేమున్నాం అనే నమ్మకాన్ని ఇవ్వడమే ఈ ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం (World Elder Abuse Awareness Day) సమాజానికి అందించే సర్వోన్నత సందేశం.
మూఢనమ్మకాలు, స్వార్థాన్ని పక్కన పెట్టి, మానవత్వాన్ని అలవర్చుకుని ప్రతి ఒక్క వృద్ధుడికీ ఆత్మగౌరవంతో కూడిన శేష జీవితాన్ని అందించడం మనందరి నైతిక బాధ్యత. వృద్ధుల ఆశీస్సులు ఉన్న ఇల్లే నిజమైన దేవాలయం.
వృద్ధులను గౌరవిద్దాం – వారి అనుభవాన్ని ఆదరిద్దాం!
ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవ సందేశం వర్ధిల్లాలి!
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
Q1: ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవం (World Elder Abuse Awareness Day) ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 15వ తేదీన అంతర్జాతీయంగా ప్రపంచ వృద్ధుల దుర్వినియోగ వ్యతిరేక అవగాహన దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
Q2: ఈ దినోత్సవాన్ని ఏ అంతర్జాతీయ సంస్థలు ప్రారంభించాయి?
ఈ దినోత్సవాన్ని మొట్టమొదట 2006 లో అంతర్జాతీయ వృద్ధాప్య నివారణ నెట్వర్క్ (INPEA) ప్రారంభించగా, ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) దీనిని 2011 లో అధికారికంగా ఆమోదించింది.
Q3: భారతదేశంలో వృద్ధుల రక్షణ కోసం ఉన్న ప్రత్యేక చట్టం ఏది?
భారతదేశంలో "తల్లిదండ్రుల మరియు జ్యేష్ఠ పౌరుల పోషణ, సంరక్షణ చట్టం - 2007" (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act) వృద్ధుల సంరక్షణను విధిగా ఖరారు చేస్తుంది.
Q4: వృద్ధులు వేధింపులకు గురవుతున్నప్పుడు ఫిర్యాదు చేయడానికి ఉన్న జాతీయ హెల్ప్లైన్ నంబర్ ఏది?
భారత ప్రభుత్వ అధికారిక ఉచిత జాతీయ జ్యేష్ఠ పౌరుల హెల్ప్లైన్ నంబర్ 14567 (Elderline) కు కాల్ చేసి సహాయం పొందవచ్చు.
Q5: వృద్ధుల దుర్వినియోగం పరిధిలోకి ఎలాంటి అంశాలు వస్తాయి?
వృద్ధులపై చూపే శారీరక దాడులు, మాటల దూషణలు (మానసిక క్షోభ), వారి ఆస్తులను మోసపూరితంగా లాక్కోవడం (ఆर्थिक దోపిడీ) మరియు కనీస అవసరాలు తీర్చకపోవడం (నిర్లక్ష్యం) దీని పరిధిలోకి వస్తాయి.
Q6: ఆస్తులు రాసిచ్చిన తర్వాత పిల్లలు వృద్ధులను నిర్లక్ష్యం చేస్తే చట్టం ఏం చెబుతుంది?
సీనియర్ సిటిజన్ చట్టం సెక్షన్ 23 ప్రకారం, పిల్లలు సరిగ్గా చూసుకోకపోతే వృద్ధులు తాము రాసిచ్చిన ఆస్తి బదిలీని లేదా గిఫ్ట్ డీడ్ను చట్టపరంగా రద్దు చేసుకునే పూర్తి అధికారం కలిగి ఉంటారు.