మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ జయంతి 6 July | M Balamuralikrishna Jayanthi
మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ జయంతి | M Balamuralikrishna Jayanthi Telugu
భారతీయ కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచంలో అసాధారణ వాగ్గేయకారుడిగా, గాన గంధర్వుడిగా మరియు పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీతగా కీర్తించబడిన డాక్టర్ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ (M. Balamuralikrishna) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూలై 6న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంగీతాభిమానుల మధ్య ఎంతో వైభవంగా మరియు భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించబడుతుంది. సాంప్రదాయ సంగీత పరిధులను దాటి సరికొత్త రాగాలను ఆవిష్కరించి, తన మధురమైన గాత్రంతోనూ, విలక్షణమైన స్వరకల్పనలతోనూ యావత్ భారతీయ సినీ రంగాన్ని మరియు శాస్త్రీయ సంగీత సామ్రాజ్యాన్ని ఓలలాడించిన మహోన్నత వాగ్గేయకార ధ్రువతార ఆయన.
తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలో సాంకేతిక నిపుణులైన బి.వి.エス. రవి క్రియేటివ్ ఆలోచనలు లేదా కీరవాణి గారి స్వరాల వంటి అసాధారణ పట్టుదల శాస్త్రీయ క్రీడా సంగీత క్షేత్రంలో మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి ప్రయాణంలో కనిపిస్తుంది. ఎలాంటి సవాల్ నైనా తన అద్భుతమైన ప్రతిభతో స్వరలయలుగా మార్చగలిగిన అరుదైన గాన మేధావి ఆయన. కేవలం ఆరు సంవత్సరాల వయసులోనే మొదటి సంగీత కచేరీని నిర్వహించి బాలమేధావిగా (Prodigy) గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. త్యాగరాజ స్వామి, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు వంటి పూర్వపు వాగ్గేయకారుల అడుగుజాడల్లో నడుస్తూనే మహతి, లవంగి, సర్వశ్రీ, సుముఖం వంటి సరికొత్త రాగాలను (New Ragas Invention) స్వంతంగా సృష్టించి కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలోనే ఒక నూతన విప్లవాన్ని ఆవిష్కరించారు. జూలై 6న జరిగే ఆయన జయంతి ఉత్సవాలు నవతరం యువతలో మరియు విద్యా రంగంలో మాతృభాష పట్ల, లలిత కళల పరిశోధనల పట్ల సరికొత్త ఉత్సాహాన్ని నింపుతాయి. ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి బాల్యం, విద్యా నేపథ్యం, సంగీత ప్రస్థానం, ఎదుర్కొన్న ఆరంభ సవాళ్లు, కెరీర్ మార్చిన క్లాసిక్ చలనచిత్ర విజయాలు మరియు విద్యా రంగానికి ఆయన అందించిన ఉన్నతమైన విద్యా విలువల గురించి 1500 కంటే ఎక్కువ పదాలలో అత్యంత సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి బాల్యం మరియు అపూర్వ విద్యా నేపథ్యం (Early Life and Musical Prodigy)
మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ జూలై 6, 1930న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన శంకరగుప్తం అనే ఒక చిన్న గ్రామంలో అపారమైన విద్యా చైతన్యం మరియు సంగీత సంస్కృతి కలిగిన బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి మంగళంపల్లి పట్టాభిరామయ్య ప్రసిద్ధ వాయిలిన్, ఫ్లూట్ వాయిద్యకారుడు, తల్లి సూర్యకాంతమ్మ గారు అద్భుతమైన వీణా విద్వాంసురాలు. ఇటువంటి క్రియేటివ్ వాతావరణం ఉన్న కుటుంబంలో పుట్టడం వల్ల చిన్నతనం నుంచే మురళీకృష్ణకు స్వరాలు, లయలపై సహజమైన అవగాహన ఏర్పడింది. అయితే ఆయన జన్మించిన పదిహేను రోజులకే తల్లిగారు మరణించడం వారి కుటుంబంలో తీవ్రమైన విచారాన్ని నింపింది.
ఆయనను తన మేనత్త గారు పెంచి పెద్ద చేశారు. ఆయన విద్యా నేపథ్యం అత్యంత విలక్షణమైనది. సాంప్రదాయ పాఠశాలల్లో (Formal Schooling) చదవడం కంటే సంగీత విద్యను అభ్యసించడానికే ఆయన ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ఆయన తండ్రిగారు మురళీకృష్ణలోని అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తిని మరియు గాత్ర పటిమను గుర్తించి, ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసులు పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య పంతులు (Parupalli Ramakrishnayya Pantulu) గారి వద్ద శిష్యుడిగా చేర్చారు. గురువుగారి మార్గదర్శకత్వంలో సుసంగతమైన సాధన చేసి కేవలం ఎనిమిదేళ్ల వయసులోనే విజయవాడలో జరిగిన భక్త రామదాసు ఉత్సవాలలో పూర్తి స్థాయి కచేరీని నిర్వహించారు. ఆ కచేరీని విన్న ప్రముఖ హరికథా పితామహుడు సుసంగతమైన ప్రశంసలతో ఆయన పేరుకు ముందు 'బాల' అనే పదాన్ని చేర్చారు, అలా ఆయన "బాలమురళీకృష్ణ" గా స్థిరపడ్డారు. చదువు తక్కువైనప్పటికీ ఆయనకు తెలుగు, సంస్కృతం, మరియు తమిళ భాషలపై అసాధారణమైన పట్టు ఉండేది.
సరికొత్త రాగాల ఆవిష్కరణ - సంగీత శాస్త్రంలో సరికొత్త రికార్డులు (Invention of New Ragas)
శాస్త్రీయ కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలో మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి పేరు ఒక చెరగని రికార్డుగా నిలిచిపోతుంది. సాంప్రదాయ సంగీత నియమాల ప్రకారం 72 మేళకర్త రాగాల పరిధిని దాటి కొత్త రాగాలను సృష్టించడం సాధ్యం కాదని భావించిన తరుణంలో, ఆయన తన అద్భుతమైన సృజనాత్మకతతో సరికొత్త రాగాలను ఆవిష్కరించి సంచలనం సృష్టించారు:
- మహతి రాగ ఆవిష్కరణ: కేవలం నాలుగు స్వరాలతో (Four Notes) 'మహతి' అనే సరికొత్త రాగాన్ని సృష్టించి సంగీత శాస్త్రవేత్తల ప్రశంసలు అందుకున్నారు. సాంప్రదాయకంగా రాగానికి కనీసం ఐదు స్వరాలు ఉండాలనే నియమాన్ని ఈ ఆవిష్కరణ తిరగరాసింది.
- లవంగి మరియు సుముఖం రాగాలు: కేవలం మూడు లేదా నాలుగు స్వరాల కలయికలతో లవంగి, సర్వశ్రీ, సుముఖం మరియు ఓంకార రాగాలను స్వరపరిచారు. ఈ రాగాలు అంతర్జాతీయ మ్యూజిక్ ల్యాబ్స్ పరిశోధనలలో ఒక గొప్ప కేస్ స్టడీస్ గా మారాయి.
- వాగ్గేయకార ప్రస్థానం: ఆయన కేవలం గాయకుడే కాదు, తన 14వ ఏటనే 72 మేళకర్త రాగాలలో కీర్తనలను స్వరపరిచి 'జనక రాగ మంజరి' అనే గ్రంథాన్ని రచించిన అసాధారణ వాగ్గేయకారుడు (Composer). తెలుగు, సంస్కృతం, తమిళం భాషలలో ఆయన వ్రాసిన 400 కంటే ఎక్కువ కీర్తనలు నేటికీ సంగీత విద్యార్థులకు సిలబస్ గా ఉన్నాయి.
తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలో మధుర స్వరాల వైభవం (Playback Singing and Acting)
మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి సేవలు కేవలం శాస్త్రీయ వేదికలకే పరిమితం కాలేదు, టాలీవుడ్ చలనచిత్ర పరిశ్రమలోనూ (Tollywood Cinema) ఆయన తనదైన మధురమైన ముద్ర వేశారు. ప్లేబ్యాక్ సింగర్ గా, మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ గా మరియు నటుడిగా ఆయన తెలుగు వారి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచారు. చిత్ర పరిశ్రమలో ఆయన సాధించిన కొన్ని ముఖ్యమైన మైలురాళ్లు ఇక్కడ చూద్దాం:
'నర్తనశాల' చిత్రంలో నారదుడిగా అభినయం: 1963 లో వచ్చిన పౌరాణిక క్లాసిక్ 'నర్తనశాల' చిత్రంలో ఆయన నారదుడి పాత్రలో నటించడమే కాకుండా, "సలలిత రాగ సుధారస సారం" అనే ప్రసిద్ధ గీతాన్ని ఆలపించి ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేశారు. వెండితెరపై ఆయన స్క్రీన్ ప్రెజెన్స్ కు అద్భుతమైన మార్కులు పడ్డాయి.
భక్త ప్రహ్లాద మరియు క్లాసిక్ గీతాలు: 'భక్త ప్రహ్లాద' (1967) చిత్రంలో నారదుడిగా మళ్లీ నటించి మెప్పించారు. అలాగే 'మేఘసందేశం' చిత్రంలో ఆలపించిన "పాడనా తెనుగు పాట", స్వాతిముత్యం చిత్రంలోని "చిన్ని చిన్నగా ప్రాయం నవ్వింది" వంటి గీతాలు తెలుగు సినిమా సంగీత చరిత్రలోనే మాస్టర్ పీసెస్ గా నిలిచిపోయాయి. కమర్షియల్ హంగుల నడుమ క్లాసికల్ టచ్ ఇవ్వడంలో ఆయనకు ఆయనే సాటి. కీరవాణి గారి మ్యూజిక్ ప్రణాళికలు లేదా అదానీ గ్రూప్ పారిశ్రామిక విస్తరణలు ఎలాంటివో, చలనచిత్ర సంగీతంలో బాలమురళీకృష్ణ గారి స్థానం అటువంటి ఉన్నతమైనదే.
అంతర్జాతీయ గౌరవాలు మరియు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలు (Awards and Laurels)
భారతదేశ కీర్తి పతాకాన్ని అంతర్జాతీయ సంగీత వేదికలపై సగర్వంగా ఎగురవేసిన మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారిని దేశ విదేశీ ప్రభుత్వాలు అత్యున్నత పురస్కారాలతో గౌరవించాయి. ఆయన అందుకున్న కొన్ని ప్రసిద్ధ పురస్కారాల వివరాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- పద్మవిభూషణ్ (Padma Vibhushan): భారత ప్రభుత్వం దేశ రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మవిభూషణ్ అవార్డుతో ఆయనను సత్కరించింది. అంతకుముందు పద్మభూషణ్ మరియు పద్మశ్రీ అవార్డులను కూడా అందుకున్నారు.
- ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వ గౌరవం (Chevalier): ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం కళాకారులకు ఇచ్చే అత్యున్నత అంతర్జాతీయ పురస్కారమైన 'చెవాలియర్' (Chevalier of the Ordre des Arts et des Lettres) అవార్డును అందుకున్న ఏకైక తెలుగు శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసుడు ఆయనే కావడం విశేషం.
- జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు (National Film Awards): ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడిగా (Best Male Playback Singer), ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా (Best Music Director - హంసగీతె చిత్రం) మరియు ఉత్తమ క్లాసికల్ స్కోర్ విభాగాలలో పలుమార్లు జాతీయ అవార్డులను కైవసం చేసుకున్నారు.
- గౌరవ డాక్టరేట్లు: ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం (Andhra University), జేఎన్టీయూ, ఉస్మానియా మరియు మరెన్నో అంతర్జాతీయ విశ్వవిద్యాలయాలు ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్ పట్టాలను అందజేసి సగర్వంగా కొనియాడాయి.
బహుముఖ వాయిద్య నైపుణ్యం మరియు దౌత్య ప్రస్థానం (Multi-Instrumentalist)
బాలమురళీకృష్ణ గారు కేవలం అద్భుతమైన గాయకుడు మాత్రమే కాదు, ఆయన ఒక పవర్ఫుల్ మల్టీ-వాయిద్యకారుడు (Multi-Instrumentalist). ఆయన వాయిలిన్, విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న మృదంగం, కంజీర మరియు వీణ వంటి విభిన్న వాయిద్యాలను అత్యంత నైపుణ్యంతో వాయించేవారు. అనేక కచేరీలలో ఆయన ప్రముఖ విద్వాంసులకు మృదంగం మరియు వాయిలిన్ ద్వారా పక్కవాద్య సహకారం అందించడం విశేషం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 25,000 కంటే ఎక్కువ సంగీత కచేరీలను (Concerts) నిర్వహించిన ఆయన, లండన్, పారిస్, సింగపూర్, అమెరికా మరియు కెనడా వంటి దేశాలలో భారతీయ సంస్కృతికి ఒక గొప్ప దౌత్య రాయబారిగా వ్యవహరించారు. వివాదాలకు దూరంగా ఉంటూ కేవలం రాగాన్ని, స్వరాన్ని నమ్ముకుని ఎదిగిన ఆయన ప్రస్థానం నవతరం కళాకారులకు ఒక గొప్ప నిఘంటువు. ఆకాశవాణి (All India Radio) విజయవాడ, మద్రాసు కేంద్రాలలో మ్యూజిక్ ప్రొడ్యూసర్ గా పనిచేస్తూ ఎందరో నూతన గాయకులను ఇండస్ట్రీకి పరిచయం చేశారు.
సంగీత విద్యార్థులకు మరియు నవతరం యువతకు అందే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Impact)
సంగీతం, సౌండ్ ఇంజనీరింగ్, మరియు ఫైన్ ఆర్ట్స్ (Music Production & Performing Arts) రంగాలలో కెరీర్ సాధించాలనుకునే నూతన తరం విద్యార్థులకు మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి జీవిత ప్రస్థానం ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువను అందిస్తుంది. విద్యార్థులకు కేవలం పాఠ్యపుస్తకాలలోని సిద్ధాంతాలకే కాకుండా, నిరంతర సాధన (Practice), సృజనాత్మకత (Creativity) మరియు సాంప్రదాయాన్ని గౌరవిస్తూనే కొత్త ప్రయోగాలు ఎలా చేయాలో ఆయన జీవితం ద్వారా బోధించవచ్చు.
సభలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చేటప్పుడు ఒత్తిడిని ఎలా జయించాలో, శ్రుతి లయల సమతుల్యతను ఎలా కాపాడుకోవాలో విద్యార్థులు దీని ద్వారా గ్రహిస్తారు. పాఠశాలల్లో జూలై 6న బాలమురళీకృష్ణ జయంతి సందర్భంగా లలిత సంగీత పోటీలు (Music Competitions) లేదా కీర్తనల ఆలాపన క్విజ్ నిర్వహించడం పిల్లలలో సృజనాత్మక నైపుణ్యాల వృద్ధికి ఎంతో తోడ్పడుతుంది. ఈ విద్యా విలువ నవభారత యువతను బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా తీర్చిదిద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు (Conclusion)
సంగీత మార్తాండ డాక్టర్ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారు నవంబర్ 22, 2016న చెన్నై నగరంలోని తన నివాసంలో వృద్ధాప్య అనారోగ్య కారణాల వల్ల కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినప్పటికీ, ఆయన సృష్టించిన అమర రాగాలు, 'మహతి' స్వరాలు మరియు తెలుగు చలనచిత్రాలలో ఆయన ఆలపించిన మధుర గీతాల ద్వారా ఆయన పేరు తెలుగు వారి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. జూలై 6న జరుపుకునే ఆయన జయంతి సందర్భంగా, ఆ ఆదర్శ వాగ్గేయకారుడి సేవలను స్మరిస్తూ.. మాతృభాషను, మన సాంప్రదాయ లలిత కళలను కాపాడుకుంటూ సుసంపన్నమైన నైతిక సమాజ నిర్మాణానికి మనమందరం కృషి చేద్దాం.
Q1: మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ జయంతిని (M Balamuralikrishna Jayanthi) ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
కర్ణాటక సంగీత దిగ్గజం డాక్టర్ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూలై 6వ తేదీన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎంతో సగర్వంగా జరుపుకుంటారు. ఆయన జూలై 6, 1930న జన్మించారు.
Q2: ఆయన సంగీత శాస్త్రంలో స్వంతంగా ఆవిష్కరించిన కొన్ని ప్రసిద్ధ రాగాలు ఏవి?
ఆయన సాంప్రదాయ నియమాలను దాటి కేవలం నాలుగు స్వరాలతో 'మహతి' రాగాన్ని, అలాగే లవంగి, సర్వశ్రీ, సుముఖం మరియు ఓంకార వంటి సరికొత్త వైవిధ్యమైన రాగాలను ఆవిష్కరించారు.
Q3: మురళీకృష్ణ గారి పేరుకు ముందు 'బాల' అనే పదాన్ని చేర్చిన ప్రముఖ కళాకారుడు ఎవరు?
ఆయన తన ఎనిమిదేళ్ల వయసులోనే విజయవాడలో అద్భుతమైన కచేరీ చేయడంతో, ఆ ప్రతిభను చూసి ముగ్ధులైన హరికథా పితామహుడు అజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు గారు ఆయన పేరుకు ముందు 'బాల' అని చేర్చారు.
Q4: 'నర్తనశాల' చలనచిత్రంలో ఆయన పోషించిన ప్రసిద్ధ పాత్ర ఏది?
1963 పౌరాణిక క్లాసిక్ 'నర్తనశాల' (Nartanasala) చిత్రంలో ఆయన నారదుడి పాత్రను అద్భుతంగా పోషించడమే కాకుండా "సలలిత రాగ సుధారస సారం" అనే గీతాన్ని స్వయంగా ఆలపించారు.
Q5: ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం నుండి ఆయన అందుకున్న అత్యున్నత అంతర్జాతీయ పురస్కారం ఏది?
ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం కళాకారులకు ఇచ్చే అత్యున్నత అంతర్జాతీయ పురస్కారమైన 'చెవాలియర్' (Chevalier Award) అవార్డును అందుకున్న ఏకైక తెలుగు శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసుడు ఆయనే.
Q6: విద్యార్థులకు బాలమురళీకృష్ణ గారి జీవిత ప్రస్థానం నేర్పే ప్రధాన విద్యా విలువ ఏది?
సాంప్రదాయాన్ని, మూలాలను గౌరవిస్తూనే నిరంతర సాధన (Practice) మరియు సృజనాత్మక ఆలోచనలతో సరికొత్త ఆవిష్కరణలు ఎలా సాధించవచ్చో ఆయన కెరీర్ నేర్పుతుంది.