శివ్ నాడార్ పుట్టినరోజు 14 July | Shiv Nadar Birthday
శివ్ నాడార్ పుట్టినరోజు ప్రత్యేక వ్యాసం | Shiv Nadar Birthday 14 July Telugu
భారతీయ సమాచార సాంకేతిక రంగం (Indian IT Sector) పితామహులలో ఒకరిగా, అంతర్జాతీయ ఐటీ మార్కెట్ లో భారతదేశ కీర్తి పతాకాన్ని ఎగురవేసిన హెచ్సీఎల్ (HCL Technologies) వ్యవస్థాపకుడు, ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త మరియు పద్మభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత శ్రీ శివ్ నాడార్ (Shiv Nadar) జన్మదినం ప్రతి సంవత్సరం జూలై 14న దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఐటీ వర్గాలలో మరియు వ్యాపార రంగంలో ఎంతో ఘనంగా నిర్వహించబడుతుంది. 1976 లో ఒక చిన్న గ్యారేజీలో కేవలం ఎనిమిది మంది స్నేహితులతో కలిసి, కేవలం ₹1,83,000 ప్రారంభ పెట్టుబడితో దేశీయ టెక్నాలజీ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి, నేడు వందలాది నగరాలలో విస్తరించిన మల్టీ-బిలియన్ డాలర్ల గ్లోబల్ టెక్ సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించిన అసాధారణ పారిశ్రామిక ధ్రువతార ఆయన.
భారతదేశ ఆర్థిక ప్రగతి మరియు సాంకేతిక విప్లవాన్ని పరిశీలిస్తే శివ్ నాడార్ గారి పాత్ర విప్లవాత్మకమైనది. ఒకప్పుడు భారతదేశంలో కంప్యూటర్ హార్డ్వేర్ పరిశ్రమ అసలు ఉనికిలోనే లేని తరుణంలో, స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో కాలిక్యులేటర్లు మరియు మైక్రోకంప్యూటర్లను తయారు చేయాలనే బలమైన సంకల్పంతో ఆయన అడుగులు వేశారు. దేశీయ ఐటీ మౌలిక సదుపాయాల (IT Infrastructure) విస్తరణలో మరియు గ్లోబల్ మార్కెట్ లో భారతీయ సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్ల నైపుణ్యాన్ని నిరూపించడంలో శివ్ నాడార్ గారి చాణక్యం ప్రత్యక ప్రాధాన్యత కలిగినది. దేశ రాజధాని దిల్లీ పరిధి నుండి అంతర్జాతీయ వ్యాపార హబ్ల దాకా హెచ్సీఎల్ తన సేవల నెట్వర్క్ ను విజయవంతంగా విస్తరించింది. జూలై 14న జరిగే ఆయన పుట్టినరోజు వేడుకలు నవతరం యువ పారిశ్రామికవేత్తలకు (Entrepreneurs) మరియు స్టార్టప్ ల్యాబ్స్ లో సరికొత్త ప్రయోగాలు చేసే యువతకు ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శక క్లాస్ లాంటివి. ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో శివ్ నాడార్ గారి బాల్యం, తమిళనాడులోని విద్యా నేపథ్యం, ఉద్యోగాన్ని వదిలి వ్యాపార రంగంలోకి అడుగుపెట్టిన ఆరంభ సవాళ్లు, హెచ్సీఎల్ సాధించిన చారిత్రక రికార్డులు, శివ్ నాడార్ ఫౌండేషన్ (Shiv Nadar Foundation) ద్వారా సాగుతున్న సామాజిక విద్యా విలువల విస్తరణ గురించి 1500 కంటే ఎక్కువ పదాలలో అత్యంత సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
శివ్ నాడార్ గారి బాల్యం మరియు అపూర్వ విద్యా నేపథ్యం (Early Life and Academic Foundation)
శివ్ నాడార్ జూలై 14, 1945న ఆంధ్రప్రదేశ్కు పొరుగున ఉన్న తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తూత్తుకుడి జిల్లాకు చెందిన మారుమూల పల్లెటూరైన మూలైపొళి అనే ఒక సంప్రదాయ నిరాండబరమైన కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి ఎస్. శరవణ పెరుమాళ్ నాడార్ గారు, తల్లి శ్రీమతి వామసుందరి దేవి గారు. ఆయన కుటుంబంలో విద్యా వాతావరణం ఎంతో ఉన్నతంగా ఉండేది. చిన్నతనం నుంచే శివ్ నాడార్ కు గణితం మరియు సైన్స్ అంశాలపై అపారమైన మేధస్సు ఉండేది. కోస్తా తీర ప్రాంతాల సాంస్కృతిక మరియు విద్యా వాతావరణం ఆయన ఆలోచనా శైలిని ఎంతో ప్రభావితం చేసింది.
ఆయన తన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని కుంభకోణంలోని మున్సిపల్ పరిధిలో గల పాఠశాలలో పూర్తి చేశారు. అనంతరం ఉన్నత చదువుల కోసం మదురై లోని ప్రసిద్ధ అమెరికన్ కాలేజీలో చేరారు. ఆ తర్వాత కోయంబత్తూరులోని ప్రసిద్ధ పిఎస్జీ కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (PSG College of Technology, Coimbatore) లో ప్రవేశించి ఎలక్ట్రికల్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ విభాగంలో ఇంజనీరింగ్ డిగ్రీ (B.E. EEE) పూర్తి చేశారు. కాలేజీ రోజుల నుంచే ఆయనకు క్లాస్ రూమ్ లలోని థియరీ పాఠాలకే పరిమితం కాకుండా, పరిశోధనా ల్యాబ్స్ లో సరికొత్త సర్క్యూట్ డిజైన్లను ప్రాక్టికల్ గా పరీక్షించడం అమితమైన అలవాటుగా ఉండేది. ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేసిన వెంటనే ఆయన పూణే లోని ప్రసిద్ధ 'వాల్చంద్ గ్రూప్' (Cooper Engineering) లో ఒక డిజైన్ ఇంజనీర్ గా కెరీర్ ను ప్రారంభించారు. అక్కడ మంచి జీతం, స్థిరమైన హోదా ఉన్నప్పటికీ, ఒకరి కింద ఉద్యోగం చేయడం కంటే స్వంతంగా ఏదైనా సాధించాలనే బలమైన లీడర్షిప్ నైపుణ్యం (Leadership Qualities) ఆయనను నిరంతరం ఉత్సాహపరిచింది.
ఉద్యోగానికి రాజీనామా - గ్యారేజీ నుండి ప్రారంభమైన హెచ్సీఎల్ చారిత్రక ప్రస్థానం (The Birth of HCL)
వ్యాపార రంగంలోకి అడుగుపెట్టడం శివ్ నాడార్ గారికి ఎంతో సాహసోపేతమైన నిర్ణయం. క్రీస్తుశకం 1975 లో ఆయన తన మంచి ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశారు. ఆ సమయంలో భారతదేశంలో వ్యాపారం ప్రారంభించడానికి లైసెన్స్ రాజ్ (License Raj) నిబంధనలు ఎన్నో ఆరంభ సవాళ్లను సృష్టించేవి. ఎటువంటి పెద్ద పెట్టుబడి లేదా గాడ్ఫాదర్ల అండ లేనప్పటికీ, కేవలం తన స్నేహితులైన అజయ్ చౌదరి, అర్జున్ మల్హోత్రా, సుభాష్ అరోరా వంటి ఏడుగురు మేధావులతో కలిసి దిల్లీలోని ఒక చిన్న గ్యారేజీలో 'మైక్రోకాంప్' (Microcomp) అనే సంస్థను స్థాపించి టెలికాం, కాలిక్యులేటర్ వస్తువుల మార్కెటింగ్ ప్రారంభించారు.
ఆ తర్వాత 11 ఆగస్టు 1976న అధికారికంగా **హెచ్సీఎల్ (Hindustan Computers Limited)** సంస్థ ఆవిర్భవించింది. ఆనాటి చారిత్రక పరిణామాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- నిధుల సమకూరింపు: శివ్ నాడార్ గారు మరియు వారి స్నేహితులు తమ వద్ద ఉన్న పొదుపు మొత్తాన్ని కలిపి ₹1,83,000 తో కంపెనీని ప్రారంభించగా, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం (UPICO) వారి ఐడియాను నమ్మి మరో ₹2,00,000 ఈక్విటీ భాగస్వామ్యం అందించింది.
- ఐబీఎమ్ వెళ్లడం - హెచ్సీఎల్ కు వరం: 1977 లో నాటి రాజకీయ పరిస్థితుల వల్ల అంతర్జాతీయ టెక్ దిగ్గజం ఐబీఎమ్ (IBM) భారతదేశం నుండి వెనక్కి వెళ్లిపోయింది. ఈ పెద్ద శూన్యాన్ని ఒక గొప్ప మైలురాయి అవకాశంగా మార్చుకున్న శివ్ నాడార్ గారు, దేశీయ మార్కెట్ లో కంప్యూటర్ల కొరతను తీర్చడానికి శరవేగంగా ప్రణాళికలు రూపొందించారు.
- తొలి మైక్రోకంప్యూటర్ రికార్డు: 1978 లో ఆపిల్ (Apple) మరియు ఐబీఎమ్ కంపెనీలు అంతర్జాతీయంగా పర్సనల్ కంప్యూటర్లను మార్కెట్ లోకి తెచ్చిన సమయంలోనే, హెచ్సీఎల్ స్వంతంగా 'HCL 8C' అనే దేశీయ మైక్రోకంప్యూటర్ ను ల్యాబ్స్ లో డిజైన్ చేసి విడుదల చేయడం భారత సాంకేతిక చరిత్రలోనే ఒక విప్లవాత్మక రికార్డు.
అంతర్జాతీయ విస్తరణ మరియు సాఫ్ట్వేర్ మార్కెట్ లీడర్ గా హెచ్సీఎల్ (Global Expansion)
కంప్యూటర్ హార్డ్వేర్ రంగంలో విజయకేతనం ఎగురవేసిన తర్వాత శివ్ నాడార్ గారు అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్కెట్ పై దృష్టి పెట్టారు. 1980వ దశకంలో సింగపూర్ లో కంప్యూటర్ హార్డ్వేర్ విక్రయాల కోసం కంపెనీని విస్తరించారు. ఆ తర్వాత టెక్నాలజీ రంగంలో సాఫ్ట్వేర్ సేవలకు (IT Services) పెరగనున్న డిమాండ్ ను ఐదేళ్ల ముందే ఊహించి 1991 లో 'HCL Technologies' విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
హెచ్సీఎల్ సాధించిన అంతర్జాతీయ మైలురాళ్లు ఇక్కడ చూద్దాం:
- కార్పొరేట్ సామ్రాజ్యం: శివ్ నాడార్ గారి వ్యూహాత్మక లీడర్షిప్ నైపుణ్యాల వల్ల హెచ్సీఎల్ నేడు ప్రపంచంలోని 50 కంటే ఎక్కువ దేశాలలో తన ఆఫీసుల నెట్వర్క్ ను కలిగి ఉంది. ఇందులో దాదాపు 2,20,000 కంటే ఎక్కువ మంది సాఫ్ట్వేర్ ప్రొఫెషనల్స్ విధులు నిర్వహిస్తున్నారు.
- రక్షణ కవచం లాంటి సెక్యూరిటీ సొల్యూషన్స్: ప్రపంచంలోని అగ్రశ్రేణి ఏరోస్పేస్, బ్యాంకింగ్ మరియు ఆటోమొబైల్ సంస్థల సాఫ్ట్వేర్ ల్యాబ్స్ కు హెచ్సీఎల్ సాంకేతిక రక్షణను మరియు డిజిటల్ ట్రాన్స్ఫార్మేషన్ సేవలను అందిస్తోంది.
- లీడర్షిప్ బదిలీ: జూలై 2020 లో శివ్ నాడార్ గారు హెచ్సీఎల్ టెక్నాలజీస్ చైర్మన్ పదవి నుండి తప్పుకుని, తన కుమార్తె రోష్ని నాడార్ మల్హోత్రా (Roshni Nadar Malhotra) కు బాధ్యతలు అప్పగించారు. దీనితో భారతదేశంలో ఒక మల్టీ-బిలియన్ డాలర్ల ఐటీ కంపెనీకి చైర్పర్సన్ అయిన మొదటి మహిళగా రోష్ని నాడార్ సరికొత్త రికార్డు సృష్టించారు.
ఆధ్యాత్మిక విరాళాలు మరియు శివ్ నాడార్ ఫౌండేషన్ సామాజిక సేవ (Philanthropy and Shiv Nadar Foundation)
వ్యాపార రంగంలో లక్షల కోట్ల సంపదను సృష్టించిన శివ్ నాడార్ గారు, నిజ జీవితంలో మాత్రం అత్యంత నిరాడంబరంగా ఉంటారు. "సంపాదన అనేది కేవలం సమాజం మనకు ఇచ్చిన వనరు, దానిని మళ్లీ సమాజ శ్రేయస్సు కోసమే ఉపయోగించాలి" అనే ఉన్నతమైన సిద్ధాంతాన్ని ఆయన నమ్ముతారు. ఇందుకోసం 1994 లోనే ఆయన **'శివ్ నాడార్ ఫౌండేషన్'** (Shiv Nadar Foundation) ను స్థాపించారు.
ఈ ఫౌండేషన్ ద్వారా సాగుతున్న అద్భుతమైన సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- ఎస్ఎస్ఎన్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (SSN College): తన తండ్రి స్మరణార్థం చెన్నైలో అత్యున్నత ప్రమాణాలతో కూడిన ఎస్ఎస్ఎన్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీని స్థాపించారు. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం వందలాది మంది నిరుపేద ప్రతిభావంతులైన గ్రామీణ విద్యార్థులకు ఉచితంగా ఉన్నత విద్యను మరియు స్కాలర్షిప్ లను అందిస్తున్నారు.
- విద్యాగ్యాన్ విప్లవం (VidyaGyan Schools): ఉత్తరప్రదేశ్ మున్సిపల్ మరియు గ్రామీణ పరిధులలోని నిరుపేద కుటుంబాల పిల్లలను ఎంపిక చేసి, వారికి అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన ఉచిత కార్పొరేట్ స్థాయి పాఠశాల విద్యను అందిస్తూ, వారిని భావి భారత లీడర్లుగా తీర్చిదిద్దుతున్నారు.
- వేలాది కోట్ల విరాళాలు: ప్రతి సంవత్సరం దేశంలో అత్యధిక విరాళాలు ఇచ్చే దాతల జాబితాలో (Forbes Philanthropy List) శివ్ నాడార్ గారు అగ్రస్థానంలో నిలుస్తున్నారు. ఆయన దాదాపు $1.1 బిలియన్ల (₹9,000 కోట్లకు పైగా) స్వంత సంపదను విద్యా రంగ సంస్కరణల కోసం ఫౌండేషన్ కు కేటాయించడం ఆయన నిష్కళంకమైన మానవతా దృక్పథానికి నిదర్శనం.
దేశ అత్యున్నత పద్మభూషణ్ పురస్కారం మరియు మైలురాళ్లు (Awards and Recognition)
భారతదేశ సాంకేతిక వృద్ధికి, పారిశ్రామిక రంగానికి మరియు సామాజిక విద్యా వికాసానికి శివ్ నాడార్ గారు చేసిన నిరుపమానమైన సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఆయనను అత్యున్నత పురస్కారాలతో సత్కరించాయి:
- పద్మభూషణ్ పురస్కారం (Padma Bhushan - 2008): ఐటీ రంగానికి ఆయన చేసిన అసాధారణ సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు దేశ మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ అవార్డును అందజేసి సగర్వంగా గౌరవించింది.
- గౌరవ డాక్టరేట్: దేశంలోని ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాలు ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్ (Honorary Doctorate) డిగ్రీలను ప్రదానం చేశాయి.
- బిజినెస్ ఐకాన్ అవార్డులు: లండన్, దిల్లీ, ముంబై సర్కిల్స్ లో జరిగే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ల్యాబ్స్ సదస్సులలో 'లైఫ్టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డు' మరియు 'ఉత్తమ పారిశ్రామికవేత్త' గా పలు అంతర్జాతీయ అవార్డులను అందుకున్నారు.
యువతకు మరియు ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులకు అందే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Impact)
హెచ్సీఎల్ అధినేత శివ్ నాడార్ గారి జీవిత ప్రస్థానానికి స్కూల్ మరియు ఇంజనీరింగ్ విశ్వవిద్యాలయాల విద్యా వ్యవస్థలో, ముఖ్యంగా కంప్యూటర్ సైన్స్, బిజినెస్ మేనేజ్మెంట్ మరియు ఇన్నోవేషన్ (Management & Technology Studies) అభ్యసించే విద్యార్థులకు ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువ ఉంది. విద్యార్థులకు కేవలం అకడమిక్ మార్కుల పాఠాలకే పరిమితం కాకుండా, ఎంటర్ప్రెన్యూర్షిప్ (Entrepreneurship నైపుణ్యాలు), కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR) మరియు సంక్షోభ సమయాలలో నిధుల నిర్వహణ ఎంత ముఖ్యమో ఈ చరిత్ర ద్వారా ప్రాక్టికల్ గా బోధించవచ్చు.
ఒక సాధారణ తమిళనాడు గ్రామీణ విద్యార్థి స్థాయి నుండి గ్లోబల్ టెక్ లీడర్ గా ఎదగడానికి అవసరమైన నిరంతర శ్రమ, ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ (Emotional Intelligence) మరియు తోటి ఉద్యోగులను సమన్వయం చేసుకునే టీమ్వర్క్ (Teamwork) నైపుణ్యాలను విద్యార్థులు దీని ద్వారా గ్రహిస్తారు. పాఠశాలల్లో జూలై 14న శివ్ నాడార్ పుట్టినరోజు సందర్భంగా మాక్ స్టార్టప్ ఐడియా పోటీలు (Hackathons), టెక్నాలజీ క్విజ్ పోటీలు మరియు వ్యాస రచన పోటీలను నిర్వహించడం పిల్లలలో సృజనాత్మక విశ్లేషణాత్మక నైపుణ్యాలను పెంపొందిస్తుంది. ఈ విద్యా విలువ నవభారత యువతను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన బాధ్యతాయుతమైన ఉత్తమ సిటిజన్స్ గా తీర్చిదిద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు (Conclusion)
భారత సాంకేతిక రంగానికి రక్షణ కవచంలా నిలిచిన టెక్ దిగ్గజం శ్రీ శివ్ నాడార్ దేశ ఆర్థిక చరిత్రలో ఎప్పటికీ ప్రకాశించే ఒక అమర ధ్రువతార. ఒక చిన్న గ్యారేజీ నుండి ప్రారంభించి లక్షలాది మందికి ఉపాధి కల్పించే గ్లోబల్ సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించిన ఆయన జీవన ప్రయాణం అద్భుతమైనది. జూలై 12, జూలై 13 ప్రత్యేక రోజుల వరుసలోనే జూలై 14న జరుపుకునే ఆయన పుట్టినరోజు సంస్మరణ, దేశంలోని నవతరం యువతలో "సృజనాత్మక ఆలోచన మరియు నిజాయితీతో కూడిన కఠిన శ్రమ ఉంటే మార్కెట్ లో ఎంతటి ఉన్నత శిఖరాలనైనా అధిగమించవచ్చు" అనే సరికొత్త ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపుతుంది. శివ్ నాడార్ గారు సంపూర్ణ ఆయురారోగ్యాలతో భవిష్యత్తులోనూ విద్యా రంగానికి మరిన్ని సేవలు అందించాలని ఆకాంక్షిస్తూ.. ఆయనకు హృదయపూర్వక జన్మదిన శుభాకాంక్షలు.
సాంకేతిక ప్రగతిని సాధిద్దాం - విద్యా దానం ద్వారా దేశ భవిష్యత్తును నిర్మిద్దాం! జై హింద్!
Q1: శ్రీ శివ్ నాడార్ (Shiv Nadar) పుట్టినరోజును ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
భారతదేశపు ప్రముఖ టెక్ పారిశ్రామికవేత్త, హెచ్సీఎల్ వ్యవస్థాపకుడు శివ్ నాడార్ గారి పుట్టినరోజు ప్రతి సంవత్సరం జూలై 14వ తేదీన ఐటీ వర్గాలలో మరియు విద్యా రంగంలో ఎంతో గౌరవంగా నిర్వహించబడుతుంది. ఆయన జూలై 14, 1945న జన్మించారు.
Q2: శివ్ నాడార్ గారు స్థాపించిన అంతర్జాతీయ ఐటీ కంపెనీ (IT Company) పేరేమిటి?
ఆయన క్రీస్తుశకం 1976 లో తన మిత్రులతో కలిసి స్థాపించిన అంతర్జాతీయ సాంకేతిక సంస్థే హెచ్సీఎల్ (HCL - Hindustan Computers Limited).
Q3: వ్యాపార రంగంలోకి అడుగుపెట్టకముందు ఆయన ఏ ప్రసిద్ధ కళాశాల నుండి ఇంజనీరింగ్ పట్టా సాధించారు?
ఆయన తమిళనాడులోని కోయంబత్తూరులో గల అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన పిఎస్జీ కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (PSG College of Technology) నుండి ఎలక్ట్రికల్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (EEE) విభాగంలో ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశారు.
Q4: నిరుపేద గ్రామీణ విద్యార్థులకు ఉచిత అంతర్జాతీయ స్థాయి విద్యను అందించడానికి ఆయన ఏర్పాటు చేసిన పాఠశాలల పేరేమిటి?
శివ్ నాడార్ ఫౌండేషన్ ఆధ్వర్యంలో గ్రామీణ ప్రతిభావంతులైన పేద పిల్లలకు ఉచితంగా కార్పొరేట్ స్థాయి వసతులతో కూడిన విద్యను అందించే ప్రతిష్టాత్మక విద్యా సంస్థలు 'విద్యాగ్యాన్ స్కూల్స్' (VidyaGyan Schools).
Q5: భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు అందించిన అత్యున్నత పౌర పురస్కారం ఏది?
భారతదేశ సాంకేతిక విప్లవానికి మరియు ఆర్థిక వృద్ధికి ఆయన చేసిన అసమాన సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2008 లో ప్రతిష్టాత్మక 'పద్మభూషణ్' (Padma Bhushan) పురస్కారంతో సత్కరించింది.
Q6: టెక్నాలజీ మరియు కామర్స్ విద్యార్థులకు శివ్ నాడార్ గారి జీవిత చరిత్ర నేర్పే ప్రధాన విద్యా విలువ ఏది?
పాఠ్యపుస్తకాల సిద్ధాంతాలను దాటి ప్రాక్టికల్ గా ఎంటర్ప్రెన్యూర్షిప్ (Entrepreneurship), ఆవిష్కరణల నైపుణ్యం, సామాజిక బాధ్యత (Philanthropy) మరియు ఒంటి ఒత్తిడిని తట్టుకునే లీడర్షిప్ మేనేజ్మెంట్ ను ఇది నేర్పుతుంది.