ఎస్ వీ రంగారావు జయంతి 3 July | SV Rangarao Jayanthi
ఎస్ వీ రంగారావు జయంతి | SV Rangarao Jayanthi Telugu
తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలోనే కాకుండా యావత్ భారతీయ సినిమా రంగంలో 'విశ్వనటచక్రవర్తి' (Universal Actor) గా అఖండమైన ఖ్యాతిని గడించిన మహానటుడు ఎస్.వి. రంగారావు (S. V. Ranga Rao) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూలై 3న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సినీ అభిమానులు ఎంతో గౌరవపూర్వకంగా జరుపుకుంటారు. పౌరాణిక, జానపద, మరియు సాంఘిక చిత్రాలలో తన గంభీరమైన కంఠస్వరం, విలక్షణమైన శారీరక భాష మరియు సహజసిద్ధమైన అభినయంతో పాత్రలకే ప్రాణం పోసిన అద్భుత నటుడు ఆయన.
భారతీయ వెండితెరపై నటనకు ఒక కొత్త బెంచ్మార్క్ సెట్ చేసిన మహానుభావుడు ఎస్.వి. రంగారావు. రావణాసురుడు, ఘటోత్కచుడు, కంసుడు, కీచకుడు, మరియు హిరణ్యకశిపుడు వంటి పౌరాణిక పాత్రలను చూస్తే మనకు మొదట గుర్తుకు వచ్చేది కేవలం ఎస్వీఆర్ రూపం మాత్రమే. కేవలం క్రూరమైన లేదా గంభీరమైన పాత్రలకే పరిమితం కాకుండా 'మాయాబజార్' లో ఘటోత్కచుడిగా ఆయన పండించిన హాస్యం, 'తాండ్ర పాపారాయుడు' లో చూపిన రౌద్రం, మరియు సాంఘిక చిత్రాలలో ఒక ఆదర్శవంతమైన తండ్రిగా, మావయ్యగా పండించిన అమాయకపు మరియు భావోద్వేగపూరితమైన నటన అమోఘం. అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో (Afro-Asian Film Festival) ఉత్తమ నటుడిగా అంతర్జాతీయ అవార్డు అందుకున్న మొట్టమొదటి దక్షిణ భారత నటుడు ఆయనే కావడం విశేషం. ఈ నేపథ్యంలో ఎస్.వి. రంగారావు జయంతి సందర్భంగా ఆయన బాల్యం, విద్యా నేపథ్యం, సినీ రంగ ప్రవేశం, ఎదుర్కొన్న ఆరంభ సవాళ్లు, కెరీర్ను మలుపు తిప్పిన మైలురాయి చిత్రాలు, సాధించిన అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు మరియు సినీ విద్యార్థులకు ఆయన ప్రయాణం అందించే ఉన్నతమైన విద్యా విలువల గురించి ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
ఎస్.వి. రంగారావు గారి బాల్యం మరియు విద్యా నేపథ్యం (Early Life and Education)
సామర్ల వెంకట రంగారావు జూలై 3, 1918న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన నూజివీడు అనే పట్టణంలో ఒక ఉన్నతమైన జమీందారీ సంస్కృతి గల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి లక్ష్మీనారాయణ గారు ఎక్సైజ్ శాఖలో ఉన్నతాధికారిగా పనిచేసేవారు, తల్లి లక్ష్మీబాయమ్మ గారు ఆధ్యాత్మిక చింతన గల గృహిణి. తల్లిగారి ప్రభావం వల్ల చిన్నతనం నుంచే రంగారావుకు మన పురాణాలు, ఇతిహాసాలు మరియు సంస్కృత శ్లోకాలపై గాఢమైన అవగాహన ఏర్పడింది.
ఆయన తండ్రిగారి ఉద్యోగ రీత్యా వారి కుటుంబం విశాఖపట్నం, కాకినాడ వంటి వివిధ ప్రాంతాలకు బదిలీ అయింది. రంగారావు తన పాఠశాల విద్యాభ్యాసాన్ని మరియు ఉన్నత విద్యాభ్యాసాన్ని కాకినాడలోని ప్రసిద్ధ పి.ఆర్. కాలేజీ (P.R. College, Kakinada) లో పూర్తి చేశారు. అనంతరం మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలో సైన్స్ విభాగంలో (B.Sc) డిగ్రీ పట్టా అందుకున్నారు. కాలేజీ రోజుల్లోనే ఆయనకు చదువుతో పాటు రంగస్థల నాటకాలపై (Stage Plays) అమితమైన ఆసక్తి ఉండేది. షేక్స్పియర్ రాసిన ఆంగ్ల నాటకాలలో ఆయన పోషించిన క్యారెక్టర్లు ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. తండ్రిగారు ఆయనను ఒక పెద్ద ప్రభుత్వ అధికారిగా చూడాలని ఆకాంక్షించినప్పటికీ, రంగారావు గారి మనస్సు మాత్రం నిరంతరం నటన వైపునే లాగింది.
సినీ రంగ ప్రవేశం మరియు ఆరంభ సవాళ్లు (Initial Struggles in Cinema)
డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఎస్.వి. రంగారావు గారు కొంతకాలం పాటు ఫైర్ ఆఫీసర్గా ఉద్యోగం చేశారు. కానీ నటుడు కావాలనే బలమైన కోరికతో ఉద్యోగాన్ని వదిలి మద్రాస్ (చెన్నై) నగరానికి చేరుకున్నారు. 1946 వ సంవత్సరంలో 'వరూధిని' అనే చిత్రం ద్వారా ఆయన వెండితెరకు పరిచయమయ్యారు. అయితే ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద ఘనవిజయం సాధించలేకపోయింది. ఆరంభంలో ఆయన రూపం, గంభీరమైన వాయిస్ కు తగిన పాత్రలను గుర్తించడంలో నిర్మాతలు విఫలమయ్యారు.
దీనితో తీవ్ర నిరాశకు గురైన రంగారావు తాత్కాలికంగా మద్రాస్ వదిలి జంషెడ్పూర్ నగరానికి వెళ్లి అక్కడ టాటా సంస్థలో ఉద్యోగంలో చేరారు. కానీ అదృష్టం ఆయనను వదల్లేదు. ప్రసిద్ధ విజయా ప్రొడక్షన్స్ (Vijaya Productions) సంస్థ తమ నూతన చిత్రమైన 'షావుకారు' (1950) లో ఒక పవర్ఫుల్ విలన్ పాత్ర కోసం నటుడిని వెతుకుతున్నప్పుడు బి.ఎన్. రెడ్డి, ఎల్.వి. ప్రసాద్ గార్ల చొరవతో ఎస్.వి. రంగారావు గారికి మళ్లీ పిలుపు వచ్చింది. షావుకారు సినిమాలో ఆయన పోషించిన క్రూరమైన వడ్డీ వ్యాపారి పాత్ర టాలీవుడ్లో ఆయన రెండవ ఇన్నింగ్స్కు ఒక అద్భుతమైన పునాది వేసింది.
పౌరాణిక పాత్రల సజీవ శిల్పి - ఘటోత్కచుడి నుండి రావణాసురుడి వరకు
తెలుగు చలనచిత్ర పరిశ్రమలో ఎన్.టి. రామారావు గారు శ్రీకృష్ణుడు, రాముడిగా సాత్విక పాత్రలకు ప్రాణం పోస్తే.. ఎస్.వి. రంగారావు గారు ప్రతి నాయక (Anti-Hero) మరియు గంభీర పౌరాణిక పాత్రలకు సజీవ రూపం ఇచ్చారు. ఆయన పోషించిన కొన్ని అమర పాత్రలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- మాయాబజార్ (Maya Bazar - 1955): కమర్షియల్ విజువల్ వండర్ గా వచ్చిన ఈ చిత్రంలో రంగారావు పోషించిన 'ఘటోత్కచుడు' (Ghatotkacha) పాత్ర తెలుగు సినీ చరిత్రలోనే ఒక అద్భుతం. "వివాహ భోజనంబు" పాటలో ఆయన ప్రదర్శించిన హావభావాలు, మాయలు నేటికీ చిన్న పిల్లల నుండి పెద్దల వరకు అందరినీ అలరిస్తూనే ఉన్నాయి.
- భూకైలాస్ (1958): ఈ చిత్రంలో లంకాధిపతి 'రావణాసురుడి' గా ఆయన కనబరిచిన రౌద్రం, శివభక్తి మరియు డైలాగ్ డెలివరీ అసాధారణమైనవి. ఎన్టీఆర్ రాముడిగా నటిస్తే, రంగారావు రావణుడిగా ఆయనకు గట్టి పోటీనిచ్చారు.
- నర్తనశాల (Nartanasala - 1963): మహాభారత కథాంశంతో వచ్చిన ఈ సినిమాలో ద్రౌపదిని ఆశించే కీచక (Keechaka) పాత్రలో ఆయన లీనమై నటించిన విధానం అమోఘం. ఆయన నటనకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు లభించింది.
- భక్త ప్రహ్లాద (1967): దేవుడిని నిరసించే హిరణ్యకశిపుడి పాత్రలో రంగారావు పలికిన సంభాషణలు, చూపిన గంభీరత్వం థియేటర్లలో ప్రేక్షకులను స్తంభింపజేశాయి.
అంతర్జాతీయ పురస్కారం అందుకున్న ఏకైక నటుడు (International Recognition)
ఎస్.వి. రంగారావు గారి నటనా ప్రతిభ కేవలం భారతదేశానికే పరిమితం కాలేదు, అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని సైతం ఆకర్షించింది. 1963 లో విడుదలైన 'నర్తనశాల' చిత్రంలో ఆయన పోషించిన కీచక పాత్రకు గాను, ఇండోనేషియా రాజధాని జకార్తాలో జరిగిన ప్రతిష్టాత్మక 'ఆఫ్రో-ఆసియన్ చలనచిత్రోత్సవం' (Afro-Asian Film Festival - 1964) లో ఆయనకు **ఉత్తమ నటుడు (Best Actor Award)** పురస్కారం లభించింది.
ఆ కాలంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఇటువంటి ఒక గొప్ప గౌరవాన్ని అందుకున్న మొట్టమొదటి దక్షిణ భారత చలనచిత్ర నటుడిగా ఆయన రికార్డు సృష్టించారు. ఈ అవార్డు ద్వారా తెలుగు సినిమా స్థాయి ప్రపంచ పటంలో సగర్వంగా నిలిచింది. కమర్షియల్ ఇమేజ్ కంటే నటనలోని లోతుకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చే రంగారావు శైలిని అంతర్జాతీయ దర్శకులు సైతం ఎంతగానో కొనియాడారు.
సాంఘిక చిత్రాలలో భావోద్వేగాల చక్రవర్తి (Versatility in Social Movies)
పౌరాణిక చిత్రాలలో రాక్షసుడిగా, రాజుగా భయపెట్టిన ఎస్వీఆర్.. సాంఘిక చిత్రాలలో అత్యంత సానుకూలమైన, కన్నీళ్లు పెట్టించే తండ్రి మరియు తాతయ్య పాత్రలను పోషించి తన వర్సటాలిటీని చాటుకున్నారు. 'దొంగ రాముడు', 'తోడికోడళ్లు', 'శారద', 'కలియుగ రాముడు', మరియు 'బంగారు పాప' వంటి చిత్రాలు దీనికి నిదర్శనం.
ముఖ్యంగా 'బంగారు పాప' (1955) చిత్రంలో ఒక చిన్న పాపను పెంచి పెద్ద చేసే అమాయకపు రౌడీ 'కోటయ్య' పాత్రలో ఆయన నటనను చూసి సాక్షాత్తు ప్రధానమంత్రి పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ గారే ఆశ్చర్యపోయి అభినందించారు. అలాగే 'తాండ్ర పాపారాయుడు' వలె బొబ్బిలి యుద్ధ చరిత్రలో ఆయన చూపిన దేశభక్తి పాత్రలు అద్భుతమైనవి. కేవలం ఒక నటుడిగానే కాకుండా 'చదరంగం', 'బాంధవ్యాలు' వంటి అవార్డు విన్నింగ్ చిత్రాలకు దర్శకుడిగా మరియు నిర్మాతగా వ్యవహరించి సామాజిక విలువలతో కూడిన సినిమాలను సమాజానికి అందించారు.
సినీ విద్యార్థులకు ఎస్.వి. రంగారావు కెరీర్ ఇచ్చే విద్యా విలువ (Educational Impact)
ఫిల్మ్ స్టడీస్, డ్రామా మరియు థియేటర్ ఆర్ట్స్ (Film Studies & Dramatic Arts) అభ్యసించే నూతన తరం విద్యార్థులకు ఎస్.వి. రంగారావు గారి జీవిత చరిత్ర ఒక అద్భుతమైన గైడ్ లాంటిది. ఒక నటుడికి డైలాగ్ డెలివరీలో వాయిస్ మోడ్యులేషన్ (Voice Modulation) ఎంత ముఖ్యమో, కేవలం కనుబొమ్మల కదలికలతోనే నవరసాలను ఎలా పండించవచ్చో నేర్చుకోవడానికి ఆయన నటన ఒక పెద్ద కేస్ స్టడీగా ఉపయోగపడుతుంది.
చిత్ర పరిశ్రమలోకి వచ్చే కొత్త తరం నటులకు ఆయన ప్రయాణం ఇచ్చే సందేశం ఒక్కటే: "పాత్ర ఏదైనా, దాని అంతరార్థాన్ని క్షుణ్ణంగా అవగాహన చేసుకుని జీవించాలి." షూటింగ్ స్పాట్ లో ఆయన చూపించే క్రమశిక్షణ, సమయ పాలన మరియు సీనియర్, జూనియర్ నటీనటులతో కలిసి పనిచేసే 'కో-ఆర్డినేషన్' నైపుణ్యాన్ని విద్యార్థులు దీని ద్వారా గ్రహిస్తారు. ఈ విద్యా విలువ చలనచిత్ర రంగానికి ఎంతో అవసరం.
ముగింపు (Conclusion)
విశ్వనటచక్రవర్తి ఎస్.వి. రంగారావు గారు జూలై 18, 1974న మద్రాసులో గుండెపోటు కారణంగా కన్నుమూశారు. ఆయన భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన నిర్మించిన అద్భుతమైన పౌరాణిక పాత్రలు, వెండితెరపై వదిలివెళ్లిన అమర జ్ఞాపకాల ద్వారా ఆయన పేరు తెలుగు వారి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. జూలై 3న జరుపుకునే ఆయన జయంతి సందర్భంగా, ఆ మహానటుడి సేవలను స్మరిస్తూ.. కళలను గౌరవించే సుసంపన్నమైన సమాజ నిర్మాణానికి మనమందరం కృషి చేద్దాం.
Q1: ఎస్.వి. రంగారావు (S. V. Ranga Rao) జయంతి ఎప్పుడు?
మహానటుడు ఎస్.వి. రంగారావు ప్రతి సంవత్సరం జూలై 3న తన జయంతిని జరుపుకుంటారు. ఆయన జూలై 3, 1918న కృష్ణా జిల్లాలోని నూజివీడులో జన్మించారు.
Q2: ఆయనకు ఉన్న ప్రసిద్ధ సినీ బిరుదు ఏమిటి?
సకల నటనల సామర్థ్యం మరియు అన్ని రకాల జోనర్ల పాత్రలలో అద్భుతమైన నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించినందుకు గాను ఆయనను అంతర్జాతీయంగా 'విశ్వనటచక్రవర్తి' అని పిలుస్తారు.
Q3: అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఉత్తమ నటుడు అవార్డు అందుకున్న ఏకైక పాతకాలపు నటుడు ఎవరు?
ఎస్.వి. రంగారావు గారే ఆ ఘనత సాధించారు. 1963 లో వచ్చిన 'నర్తనశాల' చిత్రంలోని కీచక పాత్రకు గాను జకార్తాలో జరిగిన ఆఫ్రో-ఆసియన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ఆయనకు ఉత్తమ నటుడి అవార్డు లభించింది.
Q4: 'మాయాబజార్' సినిమాలో ఆయన పోషించిన అమర పాత్ర ఏది?
ఆయన 1957 లో వచ్చిన క్లాసిక్ చిత్రం 'మాయాబజార్' లో లూయిస్ మరియు విజువల్ హంగులతో కూడిన భీముడి కుమారుడైన 'ఘటోత్కచుడు' పాత్ర పోషించి రికార్డు సృష్టించారు.
Q5: ఎస్.వి. రంగారావు గారు దర్శకత్వం వహించిన కొన్ని ప్రసిద్ధ సినిమాలు ఏవి?
ఆయన కేవలం నటుడిగానే కాకుండా సామాజిక విలువలున్న 'చదరంగం' మరియు 'బాంధవ్యాలు' వంటి చిత్రాలకు అద్భుతంగా దర్శకత్వం వహించి నంది అవార్డులను అందుకున్నారు.
Q6: 'బంగారు పాప' సినిమాలో ఆయన పోషించిన పాత్ర ప్రత్యేకత ఏమిటి?
ఇందులో ఆయన 'కోటయ్య' అనే అమాయకపు రౌడీ పాత్రను పోషించారు. ఈ సినిమాలో ఆయన నటనను చూసి దేశ ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ గారే స్వయంగా అభినందించారు.