వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి జయంతి 8 July | YS Rajasekhara Reddy Jayanthi
వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి జయంతి | YS Rajasekhara Reddy Jayanthi - 8th July
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి, ప్రజా హృదయ విజేత డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి (YSR) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం జూలై 8వ తేదీన ఘనంగా జరుపుకుంటారు. నిరుపేదలు, రైతులు, విద్యార్థుల సంక్షేమమే ధ్యేయంగా పనిచేసి, తెలుగు వారి గుండెల్లో 'మహానేత'గా నిలిచిన ఆయన జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ రోజును 'రైతు దినోత్సవం' (Farmers Day) గా కూడా నిర్వహిస్తారు.
భారతదేశ రాజకీయాల్లో, ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల చరిత్రలో వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారి ప్రస్థానం ఒక సువర్ణ అధ్యాయం. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన విప్లవాత్మకమైన సంక్షేమ పథకాలు లక్షలాది కుటుంబాల జీవితాలలో వెలుగులు నింపాయి. ఆయన భౌతికంగా మనకు దూరమైనప్పటికీ, ఆయన అందించిన పాలన, చూపిన ప్రజాదరణ నేటికీ సజీవంగా ఉన్నాయి. ప్రతి ఏటా జూలై 8న ఆయనను స్మరించుకుంటూ సేవా కార్యక్రమాలు విస్తృతంగా చేపడతారు.
వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి ఎవరు? (Who was YS Rajasekhara Reddy?)
డాక్టర్ యెడుగురి సందింటి రాజశేఖర రెడ్డి, జనబాహుళ్యంలో 'వైఎస్సార్' (YSR) గా సుపరిచితులు. ఆయన ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి 14వ ముఖ్యమంత్రిగా సేవా కార్యక్రమాలు అందించారు. 2004 నుండి 2009 వరకు పూర్తి ఐదేళ్ల పదవీ కాలాన్ని ముగించుకుని, 2009 ఎన్నికల్లో వరుసగా రెండవసారి కాంగ్రెస్ పార్టీని భారీ విజయంతో అధికారంలోకి తెచ్చి మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని అధిరోహించారు.
వైఎస్సార్ కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడు మాత్రమే కాదు, ఆయన ఒక అర్హత కలిగిన వైద్యుడు కూడా. ప్రజల నాడి తెలిసిన నాయకుడిగా, వారి కష్టాలను ప్రత్యక్షంగా చూసిన ప్రజాబంధువుగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు. తన సుదీర్ఘ రాజకీయ ప్రస్థానంలో పోటీ చేసిన ఏ ఒక్క ఎన్నికల్లోనూ (అటు అసెంబ్లీ కావచ్చు, ఇటు పార్లమెంట్ కావచ్చు) ఓటమి ఎరుగని అజేయ నాయకుడిగా నిలిచిపోవడం ఆయన ప్రత్యేకత.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం మరియు వైద్య సేవలు (Early Life and Medical Career)
వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారు 1949 జూలై 8వ తేదీన వైఎస్సార్ కడప జిల్లాలోని జమ్మలమడుగులో జన్మించారు. వారిది పులివెందుల ప్రాంతానికి చెందిన వైఎస్ రాజా రెడ్డి, జయమ్మ దంపతుల వ్యవసాయ మరియు వ్యాపార కుటుంబం. చిన్నతనం నుంచే నాయకత్వ లక్షణాలు కలిగిన రాజశేఖర రెడ్డి గారు తన ప్రాథమిక విద్యను బెల్గాంలో పూర్తి చేశారు.
ఆ తర్వాత గుల్బర్గాలోని మహాదేవప్ప రాంపూరే మెడికల్ కాలేజీ నుండి ఎంబీబీఎస్ (M.B.B.S.) పట్టా పొందారు. వైద్య విద్య పూర్తి చేసిన తర్వాత, తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర రామ్ నారాయణ్ రూయా హాస్పిటల్లో హౌస్ సర్జన్ చేశారు. పులివెందులలో తన తండ్రి పేరిట నిర్మించిన 'రాజారెడ్డి హాస్పిటల్' ద్వారా నిరుపేదలకు కేవలం రూ. 1 లేదా రూ. 2 లకే వైద్య సేవలు అందించి 'రూపాయి డాక్టర్' గా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. ఈ సేవా నిరతే ఆయనను ప్రజా జీవితం వైపు నడిపించింది.
రాజకీయ ప్రస్థానం మరియు తిరుగులేని నాయకత్వం
వైద్య వృత్తి నుండి 1978లో వైఎస్సార్ ప్రత్యక్ష రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించారు. కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పులివెందుల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి భారీ మెజారిటీతో విజయం సాధించారు. ఆ తర్వాత అతి చిన్న వయసులోనే అంటే 1980 నుండి 1983 వరకు రాష్ట్ర గ్రామీణాభివృద్ధి, సినిమాటోగ్రఫీ, విద్యాశాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.
ఆయన రాజకీయ జీవితంలో ఎంపీగా కూడా సేవలు అందించారు. కడప లోక్సభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగు సార్లు (9వ, 10వ, 11వ, 12వ లోక్సభ) పార్లమెంటుకు ఎన్నికయ్యారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (APCC) అధ్యక్షుడిగా రెండు పర్యాయాలు పనిచేసి, పార్టీని క్షేత్రస్థాయి బలోపేతం చేశారు. 1999 నుండి 2004 వరకు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా (Leader of the Opposition) ఉంటూ అప్పటి ప్రభుత్వ విధానాలపై గట్టిగా పోరాడారు.
చారిత్రాత్మక పాదయాత్ర - ప్రజా ప్రస్థానం (The Historic Padayatra)
వైఎస్సార్ రాజకీయ జీవితాన్ని మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ రూపురేఖలను మార్చివేసిన చారిత్రాత్మక ఘట్టం ఆయన చేపట్టిన 'ప్రజా ప్రస్థానం' పాదయాత్ర (YS Rajasekhara Reddy Padayatra). 2003వ సంవత్సరంలో వేసవి కాలంలో తీవ్రమైన ఎండలను సైతం లెక్కచేయకుండా ఆయన ఈ యాత్రను నిర్వహించారు.
- ప్రారంభం: 2003 ఏప్రిల్ 9వ తేదీన రంగారెడ్డి జిల్లాలోని చేవెళ్ల గ్రామం నుండి యాత్ర ప్రారంభమైంది.
- ముగింపు: 2003 జూన్ 15న శ్రీకాకుళం జిల్లా ఇచ్ఛాపురంలో యాత్ర విజయవంతంగా ముగిసింది.
- వ్యవధి మరియు దూరం: సుమారు 68 రోజుల పాటు సాగిన ఈ పాదయాత్రలో ఆయన 1470 కిలోమీటర్లకు పైగా కాలినడకన ప్రయాణించారు.
ఈ యాత్ర ద్వారా వైఎస్సార్ పల్లె పల్లెకూ తిరిగారు. రైతుల ఆత్మహత్యలు, చేనేత కార్మికుల కష్టాలు, తాగునీటి ఎద్దడి, విద్యార్థుల ఫీజుల ఇబ్బందులు కళ్ళారా చూశారు. అధికారంలోకి వస్తే తానూ ఏం చేస్తానో ప్రజలకు వివరిస్తూ భరోసా ఇచ్చారు. ఈ పాదయాత్రే 2004 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీని ప్రభంజన విజయం వైపు నడిపించి, ఆయనను ముఖ్యమంత్రిని చేసింది.
ముఖ్యమంత్రిగా విప్లవాత్మక సంక్షేమ పథకాలు (Rajasekhara Reddy Schemes)
2004 మే 14న ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన వెంటనే వైఎస్సార్ మొట్టమొదటి సంతకం రైతుల ఉచిత విద్యుత్ (Free Power for Farmers) ఫైలుపైనే చేశారు. ఆ తర్వాత ఆయన ఐదేళ్ల పాలన అంతా సంక్షేమ పథకాలతో దేశానికే రోల్ మోడల్ గా నిలిచింది. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన కొన్ని ముఖ్యమైన పథకాలు:
1. ఆరోగ్యశ్రీ (Arogyasri): నిరుపేద కుటుంబాలకు కార్పొరేట్ హాస్పిటల్స్ లో ఉచితంగా రూ. 2 లక్షల వరకు అధునాతన వైద్య చికిత్సలు అందించే విప్లవాత్మక హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ పథకం ఇది. ఈ పథకం ద్వారా లక్షలాది మంది ప్రాణాలు నిలిచాయి.
2. ఫీజు రీఇంబర్స్మెంట్ (Fee Reimbursement): పేద విద్యార్థులు కూడా ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్ వంటి ఉన్నత చదువులు చదువుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఫీజు మొత్తాన్ని ప్రభుత్వమే భరించేలా ఈ పథకాన్ని తెచ్చారు. ఇది ఎంతో మంది దళిత, గిరిజన, వెనుకబడిన తరగతుల జీవితాలను మార్చేసింది.
3. జలయజ్ఞం (Jalayagnam): రాష్ట్రంలో సాగునీటి కొరతను తీర్చడానికి, కోటి ఎకరాలకు నీరు అందించాలనే సంకల్పంతో పోలవరం, ప్రాణహిత-చేవెళ్ల, దేవాదుల వంటి దాదాపు 80కి పైగా భారీ మరియు మధ్యతరహా నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులను ఒకేసారి చేపట్టారు.
4. ఉచిత విద్యుత్ మరియు రుణమాఫీ: వ్యవసాయానికి 7 గంటల ఉచిత నాణ్యమైన విద్యుత్ అందించడంతో పాటు, రైతుల పాత విద్యుత్ బకాయిలను రూ. 1200 కోట్లను పూర్తిగా రద్దు చేశారు.
5. ఇందిరమ్మ ఇళ్లు మరియు రూ. 2 కిలో బియ్యం: నిరుపేదలకు పక్కా గృహాల నిర్మాణం మరియు పేద ప్రజల ఆకలి తీర్చడానికి కేవలం రెండు రూపాయలకే కిలో నాణ్యమైన బియ్యం పథకాన్ని విస్తృతంగా అమలు చేశారు.
వైఎస్సార్ జయంతి - రైతు దినోత్సవం (Farmers Day)
రైతాంగ క్షేమం కోరి, వ్యవసాయాన్ని పండుగలా మార్చిన వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారి సేవలకు గుర్తింపుగా ఆయన జన్మదినమైన జూలై 8వ తేదీని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా 'రైతు దినోత్సవం' (Rythu Dinotsavam / Farmers Day) గా ప్రకటించింది.
ఈ రోజున వ్యవసాయ రంగంలో విశేష ప్రతిభ కనబరిచిన ఉత్తమ రైతులకు పురస్కారాలు అందజేస్తారు. రైతులకు కొత్త సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, విత్తనాలు మరియు యాంత్రీకరణపై అవగాహన సదస్సులు నిర్వహిస్తారు. రైతు సంక్షేమమే దేశ సంక్షేమమని నమ్మిన వైఎస్సార్ గారి ఆశయాలకు ఇది నిజమైన ప్రతిరూపం.
సమాజంపై వైఎస్సార్ పాలన యొక్క ప్రభావం (Impact on Society)
వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారి పాలన సామాజిక న్యాయానికి, సంక్షేమానికి పెద్ద పీట వేసింది. ఆరోగ్యశ్రీ, ఫీజు రీఇంబర్స్మెంట్ వంటి పథకాలు సమాజంలో పేద మరియు ధనిక వర్గాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించాయి. కార్పొరేట్ వైద్యం, ఉన్నత చదువులు కేవలం ధనికులకే సొంతం కాదు, పేదవాడికి కూడా హక్కుగా మారాయని ఆయన నిరూపించారు.
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ద్వారా రైతులు, చేతివృత్తుల వారి ఆత్మహత్యలను గణనీయంగా తగ్గించారు. 108, 104 ఉచిత అంబులెన్స్ సేవలను ప్రవేశపెట్టి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అత్యవసర వైద్య సేవలను అందుబాటులోకి తెచ్చారు. ఈ విప్లవాత్మక నిర్ణయాలు నేటికీ దేశంలోని ఎన్నో ఇతర రాష్ట్రాలకు సంక్షేమ పథకాల రూపకల్పనలో మార్గదర్శకంగా నిలుస్తున్నాయి.
జయంతి సందర్భంగా నిర్వహించే కార్యక్రమాలు (How it is Observed)
ప్రతి సంవత్సరం జూలై 8న వైఎస్సార్ జయంతి వేడుకలను రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని అభిమానులు, నాయకులు మరియు కుటుంబ సభ్యులు ఒక పండుగలా జరుపుకుంటారు.
- ఘాట్ వద్ద నివాళులు: ఇడుపులపాయలోని వైఎస్సార్ స్మృతి వనం (YSR Ghat) వద్ద కుటుంబ సభ్యులు, ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులు ప్రత్యేక ప్రార్థనలు నిర్వహించి ఘనంగా నివాళులర్పిస్తారు.
- సేవా కార్యక్రమాలు: నియోజకవర్గాల వారీగా వైఎస్సార్ విగ్రహాలకు పూలమాలలు వేసి, పేదలకు అన్నదానం, వస్త్రదానం మరియు ఆసుపత్రులలో పండ్ల పంపిణీ చేస్తారు.
- రక్తదాన శిబిరాలు: యువత మరియు అభిమానుల ఆధ్వర్యంలో భారీగా ఉచిత రక్తదాన శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసి సేకరించిన రక్తాన్ని బ్లడ్ బ్యాంక్లకు అందజేస్తారు.
- రైతు సదస్సులు: ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ ఆధ్వర్యంలో రైతు సంక్షేమ సభలు నిర్వహించి వ్యవసాయ ప్రగతిని చర్చిస్తారు.
దురదృష్టకర ముగింపు (The Untimely Demise)
2009 సెప్టెంబర్ 2వ తేదీన దేశాన్ని దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసిన విమాన ప్రమాదంలో వైఎస్సార్ కన్నుమూశారు. రచ్చబండ (Rachabanda) కార్యక్రమానికి హాజరయ్యేందుకు చిత్తూరు జిల్లాకు హెలికాప్టర్లో బయలుదేరిన ఆయన, నల్లమల అడవులలోని పావురాల గుట్ట వద్ద జరిగిన ప్రమాదంలో దుర్మరణం పాలయ్యారు. ఆయన మరణవార్త విని తట్టుకోలేక వందలాది మంది అభిమానులు గుండె ఆగి మరణించడం ఆయనపై ప్రజలకు ఉన్న అపారమైన ప్రేమాభిమానాలకు నిదర్శనం.
ముగింపు (Conclusion)
డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారు భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన ప్రవేశపెట్టిన ప్రతి సంక్షేమ పథకంలోనూ, లబ్ధి పొందిన ప్రతి పేదవాడి చిరునవ్వులోనూ ఆయన చిరంజీవిగా జీవించే ఉంటారు. ఇచ్చిన మాట తప్పని, నమ్మిన సిద్ధాంతం కోసం వెనకడుగు వేయని నైజం ఆయనది. ప్రజా సేవలో అంకితభావం, దృఢ సంకల్పం ఉంటే ప్రజల గుండెల్లో శాశ్వత స్థానం సంపాదించుకోవచ్చని నిరూపించిన రాజనీతిజ్ఞుడు వైఎస్సార్. ఆయన జయంతి సందర్భంగా ఆ మహానేత ఆశయాలను స్మరిస్తూ, సామాజిక అభ్యున్నతికి తోడ్పడదాం.
మహానేత వైఎస్సార్ ఆశయాలు అమరహే!
వైఎస్సార్ జయంతి మరియు రైతు దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు!
Q1: వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి జయంతి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం జూలై 8వ తేదీన వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారి జయంతిని అధికారికంగా జరుపుకుంటారు.
Q2: వైఎస్సార్ జయంతిని ఏ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు?
ఆయన రైతులకు చేసిన అసమాన సేవలకు గుర్తింపుగా వైఎస్సార్ జయంతిని 'రైతు దినోత్సవం' (Farmers Day) గా జరుపుకుంటారు.
Q3: వైఎస్సార్ చేపట్టిన చారిత్రాత్మక పాదయాత్ర పేరేమిటి?
ఆయన 2003లో చేవెళ్ల నుండి ఇచ్ఛాపురం వరకు చేపట్టిన పాదయాత్రను 'ప్రజా ప్రస్థానం' అని పిలుస్తారు.
Q4: ముఖ్యమంత్రిగా వైఎస్సార్ చేసిన మొదటి సంతకం దేనిపై?
2004లో ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన వెంటనే వైఎస్సార్ రైతుల 'ఉచిత విద్యుత్' ఫైలుపై మొదటి సంతకం చేశారు.
Q5: వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి గారి సమాధి ఎక్కడ ఉంది?
వైఎస్సార్ గారి సమాధి స్థలం వైఎస్సార్ కడప జిల్లాలోని ఇడుపులపాయ (YSR Ghat - Idupulapaya) లో ఉంది.
Q6: వైఎస్సార్ ప్రవేశపెట్టిన ప్రముఖ ఉచిత వైద్య పథకం ఏది?
పేదలకు కార్పొరేట్ ఉచిత వైద్యం అందించడం కోసం ఆయన 'రాజీవ్ ఆరోగ్యశ్రీ' (Arogyasri) పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
Q7: వైఎస్సార్ ఎప్పుడు మరణించారు?
ఆయన 2009 సెప్టెంబర్ 2వ తేదీన నల్లమల అడవులలో జరిగిన హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో ప్రాణాలు కోల్పోయారు.