ప్రణబ్ ముఖర్జీ వర్ధంతి 31 August | Pranab Mukherjee Vardhanthi
భారతరత్న మరియు మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ వర్ధంతి విశిష్టత | Pranab Mukherjee Vardhanthi 31 August Telugu
స్వతంత్ర భారత రాజకీయ, ఆర్థిక మరియు రాజ్యాంగ పరిపాలనా చరిత్రలో ఐదు దశాబ్దాల పాటు అత్యున్నత పార్లమెంటరీ విలువల సంరక్షకుడిగా, సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల రాజకీయ సంక్షోభ పరిష్కర్తగా (Crisis Manager / Trouble Shooter), కేంద్ర ఆర్థిక, రక్షణ, విదేశాంగ మరియు వాణిజ్య శాఖల మంత్రిగా అద్వితీయ సేవలందించి, దేశ ప్రథమ పౌరుడిగా భారతదేశ 13వ రాష్ట్రపతిగా (13th President of India) రాజ్యాంగ హుందాతనాన్ని నిలబెట్టిన మహోన్నత రాజనీతిజ్ఞుడు, దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం 'భారతరత్న' గ్రహీత ప్రణబ్ ముఖర్జీ (Pranab Mukherjee - ప్రణబ్ దా) వర్ధంతి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 31న దేశవ్యాప్తంగా అత్యంత గౌరవప్రదంగా స్మరించుకోబడుతుంది. పశ్చిమ బెంగాల్లోని బీర్భూమ్ జిల్లా మిరాటీ గ్రామంలో క్రీస్తుశకం 1935 డిసెంబర్ 11న జన్మించిన ఆయన, సాధారణ కళాశాల అధ్యాపకుడిగా మరియు పాత్రికేయుడిగా జీవితాన్ని ప్రారంభించి, ఇందిరా గాంధీ ప్రోత్సాహంతో 1969 లో రాజ్యసభ ద్వారా పార్లమెంటరీ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. 1982 లో దేశంలోనే అత్యంత పిన్న వయస్కుడైన కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిగా బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టి యురోమనీ మ్యాగజైన్ చేత ప్రపంచ ఉత్తమ ఆర్థిక మంత్రిగా ప్రశంసలు అందుకున్నారు. క్రీస్తుశకం 2020 ఆగస్టు 31న న్యూఢిల్లీలోని ఆర్మీ ఆసుపత్రిలో ఆయన పరమపదించారు.
భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా అన్ని పార్టీల నాయకుల అభిమానాన్ని, గౌరవాన్ని పొందిన అరుదైన స్టేట్స్మన్గా ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారి జీవితానికి అత్యున్నత ప్రాధాన్యత ఉంది. 2004 నుండి 2012 వరకు యూపీఏ (UPA) ప్రభుత్వంలో దాదాపు 95 కి పైగా మంత్రుల సాధికార బృందాలకు (GoMs / EGoMs) ఛైర్మన్గా వ్యవహరిస్తూ క్లిష్టమైన జాతీయ సమస్యలను సునాయాసంగా పరిష్కరించారు. 2012 నుండి 2017 వరకు భారత 13వ రాష్ట్రపతిగా సేవలు అందిస్తూ, రాష్ట్రపతి భవన్ను సామాన్య ప్రజల సందర్శనార్థం మరింత చేరువ చేశారు. క్రీస్తుశకం 2019 లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న' (Bharat Ratna) ను ప్రదానం చేసింది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, విద్యాసంస్థలు మరియు రాజనీతి అధ్యయన కేంద్రాలు ఆగస్టు 31న ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా ప్రత్యేక నివాళి సభలు, స్మారక ఉపన్యాసాలు మరియు రాజ్యాంగ అధ్యయన సదస్సులను నిర్వహిస్తాయి. ఈ సమగ్ర వ్యాసంలో ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారి బాల్యం, విద్యాభ్యాసం, పార్లమెంటరీ ప్రస్థానం, బడ్జెట్ సంస్కరణలు, సంక్షోభ పరిష్కార శైలి, 13వ రాష్ట్రపతిగా పాలన, భారతరత్న పురస్కారం, సామాజిక విద్యా విలువలు మరియు సుస్థిర ప్రజాస్వామ్య నిబంధనలకు సంబంధించిన సంపూర్ణ వాస్తవాల సమాచారాన్ని సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
ప్రణబ్ ముఖర్జీ బాల్యం, కుటుంబ నేపథ్యం మరియు ప్రారంభ జీవితం (Early Life & Background: 1935)
ప్రణబ్ ముఖర్జీ క్రీస్తుశకం 1935 డిసెంబర్ 11న బ్రిటిష్ ఇండియాలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం బీర్భూమ్ జిల్లా మిరాటీ గ్రామంలో ఒక సాంప్రదాయ బెంగాలీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు.
ఆయన పెరుగుదల మరియు విద్యాభ్యాస వివరాలు ఇక్కడ పరిశీలిద్దాం:
- కుటుంబ నేపథ్యం: ఆయన తండ్రి కామాదా కింకర్ ముఖర్జీ భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు ఏఐసీసీ (AICC) సభ్యుడు, పశ్చిమ బెంగాల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశారు. తల్లి రాజలక్ష్మి ముఖర్జీ.
- కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత విద్య: సూరి విద్యాసాగర్ కాలేజీ నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసి, కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి హిస్టరీ (చరిత్ర) మరియు పొలిటికల్ సైన్స్ (రాజనీతి శాస్త్రం) లలో డబుల్ ఎం.ఏ. (M.A.) డిగ్రీలను పొందారు. అనంతరం న్యాయశాస్త్రంలో ఎల్.ఎల్.బి. (LL.B.) పట్టా సాధించారు.
- ప్రారంభ వృత్తి జీవితం: రాజకీయాల్లోకి రాకముందు డిప్యూటీ అకౌంటెంట్ జనరల్ కార్యాలయంలో క్లర్క్గా, దక్షిణ 24 పరగణాలలోని విద్యానగర్ కాలేజీలో పొలిటికల్ సైన్స్ లెక్చరర్గా, మరియు 'దేశేర్ డాక్' బెంగాలీ పత్రికలో జర్నలిస్టుగా పనిచేశారు.
పార్లమెంటరీ ప్రస్థానం మరియు ఇందిరా గాంధీ క్యాబినెట్ సేవలు (Parliamentary Career: 1969-1984)
క్రీస్తుశకం 1969 లో మిడ్నాపూర్ ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో ప్రణబ్ నిర్వహణ ప్రతిభను గుర్తించిన ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ఆయనను రాజ్యసభకు నామినేట్ చేయించారు.
ఆ ప్రారంభ రాజకీయ సేవల వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- రాజ్యసభ ప్రవేశం (1969): 1969 లో తొలిసారిగా రాజ్యసభలో అడుగుపెట్టిన ప్రణబ్, మొత్తం ఐదు పర్యాయాలు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా మరియు రెండు పర్యాయాలు లోక్సభ సభ్యుడిగా (జంగీపూర్ నియోజకవర్గం) సేవలు అందించారు.
- అత్యంత పిన్న వయస్కుడైన ఆర్థిక మంత్రి (1982-1984): తన 47వ ఏటనే ఇందిరా గాంధీ మంత్రివర్గంలో దేశ ఆర్థిక మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) చివరి విడత రుణాన్ని తీసుకోకుండా దేశ ఆర్థిక స్వావలంబనను కాపాడి 'యురోమనీ' చేత ప్రపంచ టాప్ ఫైనాన్స్ మినిస్టర్గా గుర్తింపు పొందారు.
- మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్బీఐ గవర్నర్గా నియామకం: ప్రణబ్ ఆర్థిక మంత్రిగా ఉన్న సమయంలోనే ప్రముఖ ఆర్థికవేత్త డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) గవర్నర్గా నియమించారు.
కీలక మంత్రిత్వ శాఖల నిర్వహణ - రక్షణ, విదేశాంగ మరియు ఆర్థిక రంగాలు (Key Portfolios: 1995-2012)
భారత ప్రభుత్వంలో అత్యంత కీలకమైన నాలుగు మంత్రిత్వ శాఖలను (ఫైనాన్స్, డిఫెన్స్, ఎక్స్టర్నల్ అఫైర్స్, కామర్స్) సమర్థవంతంగా నిర్వహించిన అరుదైన రికార్డు ప్రణబ్ ముఖర్జీ సొంతం.
ఆయన మంత్రిత్వ సేవల వివరాలు ఇక్కడ పరిశీలిద్దాం:
- ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షుడు (1991-1996): పి.వి. నరసింహారావు ప్రధానిగా ఉన్న సమయంలో ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాల అమలుకు ప్లానింగ్ కమిషన్ డిప్యూటీ ఛైర్మన్గా ప్రణాళికలు రచించారు.
- రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (2004-2006): భారత సైనిక దళాల ఆధునీకరణ, అమెరికాతో రక్షణ సహకార ఒప్పందాల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
- విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (1995, 2006-2009): భారత్-అమెరికా చారిత్రక పౌర అణు ఒప్పందం (Indo-US Civil Nuclear Agreement) పై సంతకం చేయడంలో మరియు లుక్ ఈస్ట్ పాలసీని ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో దౌత్య విజయం సాధించారు.
- ఆర్థిక మంత్రిగా పునరాగమనం (2009-2012): 2008 నాటి ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యం (Global Financial Crisis) తర్వాత భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరీకరించడానికి ఉద్దీపన చర్యలు చేపట్టారు. ఆధార్ ప్రాజెక్ట్ (UIDAI) కు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చారు.
సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల సంక్షోభ పరిష్కర్త - 'మిస్టర్ ట్రబుల్ షూటర్' (The Ultimate Crisis Manager)
యూపీఏ సంకీర్ణ ప్రభుత్వంలో మిత్రపక్షాల విభేదాలను, పార్లమెంటరీ ప్రతిష్టంభనలను పరిష్కరించడంలో ప్రణబ్ దా అసాధారణ చాతుర్యాన్ని కనబరిచారు.
ఆ వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- 95 సాధికార మంత్రుల బృందాల సారథ్యం: పెట్రోల్ ధరల నియంత్రణ, లోక్పాల్ బిల్లు, ఆహార భద్రతా చట్టం, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ప్రక్రియకు సంబంధించిన కీలక కేబినెట్ కమిటీలకు ఆయనే ఛైర్మన్గా వ్యవహరించారు.
- పార్లమెంటరీ విజ్ఞాన భాండాగారం: రాజ్యాంగ నిబంధనలు, పార్లమెంటరీ సాంప్రదాయాలు ఆయనకు కొట్టినపిండి. విపక్ష నాయకులు సైతం సభా సంక్షోభ సమయాల్లో ఆయన రాజ్యాంగ సలహాలను ఆమోదించేవారు.
భారత 13వ రాష్ట్రపతిగా రాజ్యాంగ వైభవం (13th President of India: 2012-2017)
క్రీస్తుశకం 2012 జూలై 25న ప్రణబ్ ముఖర్జీ భారతదేశ 13వ రాష్ట్రపతిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసి రాష్ట్రపతి పదవికి వన్నె తెచ్చారు.
ఆయన రాష్ట్రపతి పాలన విశేషాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- ప్రజా రాష్ట్రపతి భవన్: రాష్ట్రపతి భవన్ను పర్యాటకులకు విస్తృతంగా అందుబాటులోకి తెచ్చారు; అందులోని మ్యూజియం, గ్రంథాలయం, అమృత ఉద్యాన్ (మొఘల్ గార్డెన్స్) లలో ఆధునిక సాంకేతిక వసతులను సమకూర్చారు.
- కారుణ్య పిటిషన్లపై కఠిన నిర్ణయాలు: తీవ్రవాద కేసుల్లో దోషులైన అజ్మల్ కసబ్, అఫ్జల్ గురు, యాకూబ్ మీమన్ వంటి ఉగ్రవాదుల క్షమాభిక్ష పిటిషన్లను రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం తిరస్కరించి న్యాయవ్యవస్థ తీర్పులను సమర్థించారు.
- 'హిస్ ఎక్సలెన్సీ' సంబోధన రద్దు: బ్రిటిష్ కాలం నాటి రాచరిక సంబోధన అయిన 'హిస్ ఎక్సలెన్సీ' (His Excellency) కి బదులుగా గౌరవనీయ రాష్ట్రపతి అని మాత్రమే సంబోధించాలని సరికొత్త ప్రొటోకాల్ను అమల్లోకి తెచ్చారు.
- 'ప్రణబ్ సర్ కీ క్లాస్': ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం నాడు రాష్ట్రపతి భవన్ పాఠశాలలో స్వయంగా నిలబడి విద్యార్థులకు రాజనీతి శాస్త్ర పాఠాలు బోధించారు.
పురస్కారాలు మరియు 'భారతరత్న' అత్యున్నత గౌరవం (Awards & Bharat Ratna: 2019)
దేశానికి ఆయన అందించిన అసమాన సేవలను గుర్తించి భారత ప్రభుత్వం మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు అత్యున్నత పురస్కారాలతో సత్కరించాయి.
ఆ ఘనతల వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- భారతరత్న పురస్కారం (2019): భారత రాష్ట్రపతి రామ్నాథ్ కోవింద్ చేతుల మీదుగా దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న'ను స్వీకరించారు.
- పద్మవిభూషణ్ (2008): భారత ప్రభుత్వం అందించిన రెండవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం.
- ఉత్తమ పార్లమెంటేరియన్ అవార్డు (1997): సభా హక్కులు, పార్లమెంటరీ చర్చలలో అసాధారణ ప్రతిభకు గుర్తింపు.
- రచనలు: 'ది డ్రమాటిక్ డికేడ్', 'ది టర్బులెంట్ ఇయర్స్', 'ది కొయలిషన్ ఇయర్స్' మరియు 'ది ప్రెసిడెన్షియల్ ఇయర్స్' వంటి ప్రామాణిక రాజకీయ గ్రంథాలను రచించారు.
ఆగస్టు 31న నిర్వహించే వర్ధంతి సంస్మరణ కార్యక్రమాలు (Observation Activities)
ఆగస్టు 31న ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారి వర్ధంతిని పురస్కరించుకుని దేశవ్యాప్తంగా పలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ రోజున నిర్వహించే ప్రధాన కార్యక్రమాలను ఇక్కడ తెలుసుకుందాం:
- రాష్ట్రపతి భవన్ మరియు రాజ్ఘాట్ స్మారక నివాళులు: రాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రి మరియు కేంద్ర మంత్రులు ఆయన స్మారక చిహ్నానికి పుష్పాంజలి ఘటిస్తారు.
- ప్రణబ్ ముఖర్జీ ఫౌండేషన్ స్మారక ఉపన్యాసాలు: ప్రజాస్వామ్యం, ఆర్థిక సంస్కరణలు, మరియు పార్లమెంటరీ విలువలపై రాజనీతి శాస్త్రవేత్తలతో ప్రత్యేక సదస్సులు జరుగుతాయి.
- మిరాటీ గ్రామంలో సంస్మరణ: ఆయన స్వగ్రామమైన పశ్చిమ బెంగాల్లోని మిరాటీలో గ్రామస్తులు నివాళులు అర్పించి అన్నదాన కార్యక్రమాలు చేపడతారు.
- విద్యాసంస్థలలో క్విజ్ మరియు వ్యాసరచన పోటీలు: విద్యార్థులకు భారత రాజ్యాంగ నిర్మాణం, ప్రణబ్ ముఖర్జీ జీవన ప్రస్థానంపై పోటీలు నిర్వహిస్తారు.
- డిజిటల్ ప్రచారం: సోషల్ మీడియా వేదికలలో #PranabMukherjee, #PranabMukherjeeVardhanthi, #PranabDa, #BharatRatna, #13thPresidentOfIndia, మరియు #StatesmanOfIndia హ్యాష్ట్యాగ్ల ద్వారా ప్రజలు ఆయన సందేశాలను పంచుకుంటారు.
విద్యార్థులకు మరియు సమాజానికి అందే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Impact)
భారతరత్న ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారి జీవిత ప్రస్థానానికి పాఠశాలలు మరియు విశ్వవిద్యాలయాల విద్యా వ్యవస్థలో, ముఖ్యంగా పొలిటికల్ సైన్స్, కాన్స్టిట్యూషనల్ లా, పబ్లిక్ పాలసీ, ఎకనామిక్స్, మరియు డిప్లొమసీ అభ్యసించే నవతరం విద్యార్థులకు ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Value) ఉంది. విద్యార్థులకు కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల థియరీలకే పరిమితం కాకుండా, రోజువారీ డైరీ రాయడం మరియు విస్తృతంగా పుస్తకాలు చదివే జ్ఞాన తృష్ణ (Lifelong Learning & Reading Habit), భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నవారితోనూ చర్చల ద్వారా ఏకాభిప్రాయం సాధించే దౌత్య నైపుణ్యం (Consensus Building), పదవులకు అతీతంగా రాజ్యాంగాన్ని గౌరవించే నిబద్ధత, మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను (Professional Discipline) ఎలా అలవర్చుకోవాలో ఈ అధ్యయనం ద్వారా ప్రాక్టికల్ గా బోధించవచ్చు.
ప్రజాస్వామ్యంలో చర్చలు, సంప్రదింపులు మాత్రమే దేశాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయని ప్రణబ్ జీవితం ద్వారా నవతరం విద్యార్థులు నిశితంగా గ్రహిస్తారు. పాఠశాలలు మరియు కాలేజీలలో ఆగస్టు 31న యూత్ పార్లమెంట్ (Youth Parliament) పోటీలు, రాజ్యాంగ చర్చాగోష్టులు నిర్వహించడం పిల్లలలో సృజనాత్మక విశ్లేషణాత్మక నైపుణ్యాలను మరియు దేశభక్తిని పెంపొందిస్తుంది. ఈ విద్యా విలువ నవభారత యువతను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన బాధ్యతాయుతమైన సంస్కారవంతమైన ఉత్తమ గ్లోబల్ లీడర్స్గా తీర్చిదిద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు (Conclusion)
భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో అత్యున్నత పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలకు, రాజ్యాంగ నిబద్ధతకు, ఆర్థిక పరిపాలనా సంస్కరణలకు, రాజకీయ సంక్షోభ పరిష్కార చాతుర్యానికి మరియు నిస్వార్థ దేశ సేవకు ఒక పరమోన్నత శిఖర సమాన జాతీయ దివ్య ప్రతీక భారతరత్న ప్రణబ్ ముఖర్జీ. గ్రామీణ బెంగాల్ నుండి రాష్ట్రపతి భవన్ దాకా సాగిన ఆయన ప్రయాణం ప్రతి భారతీయుడికి గర్వకారణం. రాజకీయ విభేదాలను పక్కనబెట్టి జాతి హితం కోసమే తుదిశ్వాస వరకు శ్రమించిన ఆయన జీవన విధానం సమస్త దేశ రాజకీయ నాయకులకు నిత్య మార్గదర్శకం. ఆగస్టు 31న జరుపుకునే ఆయన వర్ధంతి సంస్మరణ వేడుకలు, దేశంలోని నవతరం యువతలో ప్రజాస్వామ్య విలువలను, రాజ్యాంగ స్పృహను మరియు నైతిక విలువలను కాపాడుకుంటూ సుస్థిర శక్తివంతమైన నవభారత నిర్మాణానికి ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతు కృషి చేయాలనే ఉన్నతమైన గ్లోబల్ సందేశాన్ని అందిస్తుంది. రాజ్యాంగ నైతిక సూత్రాలను గౌరవిస్తూ చట్టబద్ధమైన సమర్థ ప్రజాస్వామ్య ప్రగతికి భాగస్వామ్యులవుదాం. భారత 13వ రాష్ట్రపతి భారతరత్న ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారి పవిత్ర స్మృతికి శతకోటి వర్ధంతి ప్రణామాలు.
Q1: మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ (Pranab Mukherjee) వర్ధంతి ఎప్పుడు? ఆయన ఏ సంవత్సరంలో పరమపదించారు?
ప్రణబ్ ముఖర్జీ వర్ధంతి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 31వ తేదీన జరుపుకోబడుతుంది. ఆయన క్రీస్తుశకం 2020 ఆగస్టు 31న న్యూఢిల్లీలో పరమపదించారు.
Q2: ప్రణబ్ ముఖర్జీ భారతదేశానికి ఎన్నవ రాష్ట్రపతిగా సేవలు అందించారు?
ఆయన భారతదేశ 13వ రాష్ట్రపతిగా (13th President of India: 2012-2017) సేవలు అందించారు.
Q3: ప్రణబ్ ముఖర్జీకి దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న' (Bharat Ratna) ఏ సంవత్సరంలో లభించింది?
క్రీస్తుశకం 2019 లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు భారతరత్న పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.
Q4: భారత రాజకీయాలలో సంక్షోభాలను పరిష్కరించడంలో ప్రణబ్ ముఖర్జీకి ఉన్న ప్రసిద్ధ మారుపేరు ఏమిటి?
ఆయనను 'ట్రబుల్ షూటర్' (Trouble Shooter / Crisis Manager) మరియు ఆప్యాయంగా 'ప్రణబ్ దా' (Pranab Da) అని పిలిచేవారు.
Q5: ప్రణబ్ ముఖర్జీ రచించిన ప్రసిద్ధ రాజకీయ జ్ఞాపకాల గ్రంథాలు ఏవి?
'ది డ్రమాటిక్ డికేడ్', 'ది టర్బులెంట్ ఇయర్స్', 'ది కొయలిషన్ ఇయర్స్', మరియు 'ది ప్రెసిడెన్షియల్ ఇయర్స్'.
Q6: పొలిటికల్ సైన్స్ మరియు లా విద్యార్థులకు ప్రణబ్ ముఖర్జీ ప్రస్థానం నేర్పే ప్రధాన విద్యా విలువ ఏది?
పాఠ్యపుస్తకాల సిద్ధాంతాలను దాటి ప్రాక్టికల్ గా రాజ్యాంగ సూత్రాల పరిరక్షణ (Constitutional Morality), సంప్రదింపుల ద్వారా పరిష్కారాలు (Consensus Building), విస్తృత పఠనాసక్తి, మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను ఇది బోధిస్తుంది.