రేలంగి జయంతి 13 August | Relangi Venkatramaiah
హాస్య చక్రవర్తి పద్మశ్రీ రేలంగి జయంతి విశిష్టత | Relangi Jayanthi 13 August Telugu
తెలుగు చలనచిత్ర స్వర్ణయుగంలో (Golden Era of Telugu Cinema) తనదైన ప్రత్యేక శైలి హాస్యాభినయంతో, నిరుపమానమైన శారీరక భాషతో మరియు నిర్దోషమైన వాచికంతో 'హాస్య చక్రవర్తి' (King of Comedy) గా సుస్థిర కీర్తిని పొంది, భారత ప్రభుత్వం నుండి **పద్మశ్రీ** (Padma Shri) పురస్కారాన్ని అందుకున్న తొలి తెలుగు హాస్య నటుడు రేలంగి వెంకట్రామయ్య (Relangi Venkatramaiah) జయంతి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 13న తెలుగు చలనచిత్ర వర్గాల నడుమ మరియు చలనచిత్రాభిమానుల మధ్య ఎంతో ఆదరణతో, గౌరవంగా జరుపుకోబడుతుంది. ఉమ్మడి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాకినాడ (Kakinada, Andhra Pradesh) సమీపంలో ఉన్న రావికంపాడు గ్రామంలో క్రీస్తుశకం 1910 ఆగస్టు 13న జన్మించిన ఆయన, ప్రారంభంలో హరికథలు, నాటకాల ద్వారా తన కళా ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించి, క్రీస్తుశకం 1935 లో వచ్చిన 'శ్రీకృష్ణ తులాభారం' (Srikrishna Tulabharam) చిత్రం ద్వారా వెండితెరకు పరిచయమయ్యారు. క్రీస్తుశకం 1950ల నుండి 1970ల వరకు దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల పాటు 300 కి పైగా చిత్రాలలో నటించి, 'మాయాబజార్' (Mayabazar), 'మిస్సమ్మ' (Missamma), 'నర్తనశాల' (Nartanasala), 'అప్పుచేసి పప్పుకూడు' (Appu Chesi Pappu Koodu), మరియు 'గుండమ్మ కథ' (Gundamma Katha) వంటి మహోన్నత చిత్రాలలో హాస్య నటుడిగా, గాయకుడిగా, మరియు ఉత్సాహవంతమైన నృత్యకారుడిగా అద్భుతమైన సేవలు అందించారు. క్రీస్తుశకం 1970 లో పద్మశ్రీ పొందిన ఈ దిగ్గజ నటుడు క్రీస్తుశకం 1975 నవంబర్ 27న తాడేపల్లిగూడెంలో పరమపదించారు.
భారతీయ చలనచిత్ర పరిణామ క్రమంలో, తెలుగు చలనచిత్ర హాస్య రంగాన రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి నటనకు, వ్యక్తిత్వానికి అత్యున్నత చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉంది. కథానాయకుడు, కథానాయికలతో సమానంగా స్టార్ ఇమేజ్ ను, పారితోషికాన్ని పొందిన అరుదైన హాస్య నటుడు ఆయన. ప్రసిద్ధ నటి గిరిజ (Girija) మరియు సూర్యకాంతం (Suryakantham) లతో కలిసి ఆయన పండించిన హాస్య సన్నివేశాలు, ప్రసిద్ధ గాయకుడు పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు (Pithapuram Nageswara Rao) నేపథ్య గానంతో పాడిన "సుందరాంగి వంటకము చేయగలవా", "వినవయ్యా రామయ్యా", "ధర్మం చేయండి బాబు" వంటి పాటలు నేటికీ తెలుగు వారి ఇళ్లలో మార్మోగుతూనే ఉంటాయి. కాకినాడ నాటకరంగం నుండి చెన్నై విజయా వాహిని స్టూడియోస్ వరకు ఆయన సాగించిన సినీ ప్రస్థానం స్వయంకృషికి నిలువుటద్దం. స్వయంగా గొప్ప దాత అయిన రేలంగి గారు తాడేపల్లిగూడెంలో తన సొంత ఖర్చుతో 'రేలంగి థియేటర్' నిర్మించడమే కాకుండా ఉచిత కళాశాలలకు, కళా రంగానికి విపరీతమైన భూ విరాళాలు ఇచ్చారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లోని సినీ వాణిజ్య మండళ్లు (Film Chambers), సాంస్కృతిక సంఘాలు మరియు నాటక అకాడమీలు ఆగస్టు 13న ప్రత్యేక స్మారక సభలు, రేలంగి హాస్య చిత్రాల ప్రదర్శనలు మరియు నాటకోత్సవాలను నిర్వహిస్తాయి. ఈ సుదీర్ఘ వ్యాసంలో రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి ప్రాథమిక జీవితం, రావికంపాడు నేపథ్యం, నాటకరంగ ప్రవేశం, శంకరంబాడి సుందరాచారితో మైత్రి, విజయా పిక్చర్స్ ఆస్థాన నటుడిగా సాగించిన ప్రయాణం, పద్మశ్రీ పురస్కారం, సాంస్కృతిక సేవలు మరియు సినీ నిబంధనలకు సంబంధించిన సంపూర్ణ చారిత్రక వాస్తవాల సమాచారాన్ని 1500 కంటే ఎక్కువ పదాలలో అత్యంత సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి బాల్యం, కుటుంబ నేపథ్యం మరియు నాటకరంగ ప్రవేశం (Early Life & Stage Career)
రేలంగి వెంకట్రామయ్య క్రీస్తుశకం 1910 ఆగస్టు 13న ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాకినాడ సమీపంలో ఉన్న రావికంపాడు గ్రామంలో ఒక సాంప్రదాయ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి రామస్వామి హరికథా భాగవతార్.
ఆయన పెరుగుదల మరియు ప్రారంభ కళారంగ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- హరికథలు మరియు సంగీత అభ్యాసం: తండ్రి హరికథలు చెప్పేవారు కావడంతో చిన్నతనం నుండే రేలంగికి సంగీతం, తాళం మరియు వాచిక అభినయంపై మక్కువ ఏర్పడింది. హర్మోనియం వాయించడం అభ్యసించారు.
- కాకినాడ నాటకరంగం: పాఠశాల చదువును మధ్యలోనే నిలిపివేసి, నాటకాలపై దృష్టి సారించారు. కాకినాడ లోని 'యంగ్ మెన్స్ హ్యాపీ క్లబ్' (Young Men's Happy Club) లో చేరి అనేక సాంఘిక మరియు పౌరాణిక నాటకాలలో స్త్రీ పాత్రలు, హాస్య పాత్రలు పోషించి గుర్తింపు పొందారు. ఇదే క్లబ్ నుండి ప్రసిద్ధ నటులు అంజలీదేవి, ఎస్.వి. రంగారావు కూడా రావడం విశేషం.
- సినిమా అవకాశాల కోసం మద్రాస్ ప్రయాణం: నాటకాలలో పొందిన ప్రజాదరణతో చలనచిత్ర అవకాశాల కోసం క్రీస్తుశకం 1930ల ప్రారంభంలో మద్రాస్ (ప్రస్తుతం చెన్నై) నగరానికి పయనమయ్యారు.
సినీ ప్రవేశం మరియు ప్రారంభ కష్టాలు (Film Entry & Initial Struggle)
మద్రాస్ చేరుకున్న కొత్తలో రేలంగి గారికి చలనచిత్ర రంగంలో అవకాశాలు సులువుగా లభించలేదు.
ఆయన ప్రారంభ చిత్రాల వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- 'శ్రీకృష్ణ తులాభారం' తో ఆరంగేట్రం (1935): క్రీస్తుశకం 1935 లో సి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'శ్రీకృష్ణ తులాభారం' సినిమాలో విదూషకుడి (హాస్య పాత్ర) గా చిన్న పాత్ర ద్వారా వెండితెరకు పరిచయమయ్యారు.
- ఉత్పత్తి సహాయకుడిగా సేవలు: నటుడిగా సరైన అవకాశాలు లేని సమయంలో ప్రసిద్ధ దర్శకుడు కె. సుబ్రహ్మణ్యం, సి. పుల్లయ్య ల వద్ద ప్రోడక్షన్ అసిస్టెంట్ గా, హర్మోనిస్ట్ గా మరియు సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేస్తూ సినీ నిర్మాణ సూత్రాలను నేర్చుకున్నారు.
- 'గొల్లభామ' (1947) మలుపు: క్రీస్తుశకం 1947 లో సి. పుల్లయ్య తీసిన 'గొల్లభామ' చిత్రంలో వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడి పాత్రలో ప్రదర్శించిన అభినయం ఆయన సినీ జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. ఈ చిత్రం బాక్సాఫీస్ వద్ద భారీ విజయం సాధించి ఆయనకు వరుస అవకాశాలు తెచ్చిపెట్టింది.
విజయా పిక్చర్స్ ఆస్థాన హాస్య నటుడిగా స్వర్ణయుగం (Golden Era with Vijaya Pictures)
క్రీస్తుశకం 1950 లో చక్రపాణి, నాగిరెడ్డి ల ప్రసిద్ధ నిర్మాణ సంస్థ 'విజయా పిక్చర్స్' (Vijaya Vauhini Studios) ప్రారంభం కావడంతో రేలంగి గారి సినీ జీవితం స్వర్ణయుగంలోకి అడుగుపెట్టింది.
ఆ మహోన్నత చిత్రాల వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- పాతాళభైరవి (1951) మరియు గుణసుందరి కథ (1949): 'గుణసుందరి కథ' లో హరిశర్మగా, 'పాతాళభైరవి' లో ఆంజనేయులు (కథానాయకుడి మిత్రుడు) గా ఎన్టీఆర్ తో కలసి ఆయన పండించిన హాస్యం ప్రేక్షకుల చేత కడుపుబ్బ నవ్వించింది.
- మిస్సమ్మ (1955) - దేవయ్య పాత్ర: 'మిస్సమ్మ' చిత్రంలో ఆంక్షలు పెట్టే తండ్రి కింద అమాయక జమీందారు కుమారుడు 'దేవయ్య' గా రేలంగి చేసిన నటన కాలాతీతమైనది. "ధర్మం చేయండి బాబు" పాట ఆయన నటనా వైభవానికి ప్రతీక.
- మాయాబజార్ (1957) - లక్ష్మణ కుమారుడు: కే.వి. రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన అల్టిమేట్ క్లాసిక్ 'మాయాబజార్' లో దుర్యోధనుడి కుమారుడు 'లక్ష్మణ కుమారుడి' గా ఆయన ప్రదర్శించిన హావభావాలు తెలుగు సినీ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి. "సుందరాంగి వంటకము చేయగలవా" పాట సార్వజనీన ప్రజాదరణ పొందింది.
- అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1959) & గుండమ్మ కథ (1962): 'అప్పుచేసి పప్పుకూడు' లో భజగోవిందం గా, 'గుండమ్మ కథ' లో సూర్యకాంతం భర్తగా రేలంగి అద్భుతమైన హాస్యాన్ని పండించారు.
నర్తనశాల ఉత్తర కుమారుడు మరియు నటుడిగా వైవిధ్యం (Nartanasala & Multi-Faceted Roles)
కేవలం సాధారణ హాస్య పాత్రలకే పరిమితం కాకుండా పౌరాణిక, జానపద చిత్రాలలో విలక్షణమైన పాత్రలు పోషించారు.
ఆ పాత్రల విశేషాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- నర్తనశాల (1963) - ఉత్తర కుమారుడు: కమలాకర కామేశ్వరరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'నర్తనశాల' చిత్రంలో విరాటరాజు కుమారుడు 'ఉత్తర కుమారుడిగా' రేలంగి జీవించారు. పిరికిపంద అయిన ఉత్తర కుమారుడు యుద్ధరంగానికి వెళ్లి ప్రదర్శించే గొరవ ప్రదర్శన, ఎన్టీఆర్ (బృహన్నల) తో కూడిన దృశ్యాలు తెలుగు సినిమాకే తలమానికంగా నిలిచాయి.
- కథానాయకుడిగా 'చిత్రాంగద' మరియు 'పరంజ్యోతి': కొన్ని చిత్రాలలో కథానాయకుడిగా కూడా నటించి తన బహుముఖ ప్రజ్ఞను చాటుకున్నారు.
- పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు తో కాంబినేషన్: రేలంగి గారికి ప్రసిద్ధ నేపథ్య గాయకుడు పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు పాడిన పాటలు సింహభాగం విజయం సాధించాయి. వీరిద్దరి కాంబినేషన్ పాటలు శ్రోతలను ఊరూరా అలరించాయి.
పద్మశ్రీ పురస్కారం మరియు సాంస్కృతిక దాతృత్వం (Padma Shri & Philanthropy)
హాస్య నటుడిగా తెలుగు చలనచిత్ర రంగానికి చేసిన నిరుపమాన సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం ఆయనను అత్యున్నతంగా గౌరవించింది.
ఆ పురస్కారాలు మరియు దాతృత్వ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- పద్మశ్రీ పురస్కారం (1970): క్రీస్తుశకం 1970 లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు దేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన **'పద్మశ్రీ'** (Padma Shri) ఇచ్చి సత్కరించింది. పద్మశ్రీ పొందిన తొలి తెలుగు హాస్య నటుడు ఆయనే.
- తాడేపల్లిగూడెంలో 'రేలంగి థియేటర్': పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా తాడేపల్లిగూడెం పట్టణంలో తన సొంత నిధులతో అత్యాధునిక 'రేలంగి సినిమా థియేటర్' ను నిర్మించారు.
- విద్యా సంస్థలకు భూ విరాళాలు: తాడేపల్లిగూడెంలోని ప్రసిద్ధ శ్రీ వాసవి కన్యకా పరమేశ్వరి కాలేజీ నిర్మించడానికి తన సొంత స్థలాన్ని ఉచితంగా విరాళంగా ఇచ్చి విద్యా వికాసానికి తోడ్పడ్డారు.
- పరమపదం (1975): క్రీస్తుశకం 1975 నవంబర్ 27న తన 65వ ఏట తాడేపల్లిగూడెంలో అనారోగ్యంతో కన్నుమూశారు.
జయంతి సందర్భంగా నిర్వహించే సంస్మరణ కార్యక్రమాలు (Observation of Relangi Jayanthi)
ఆగస్టు 13న వచ్చే రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి జయంతిని తెలుగు చలనచిత్ర వర్గాలు, నాటక అకాడమీలు మరియు అభిమానులు ఎంతో గౌరవంతో నిర్వహిస్తారు. ఈ రోజున నిర్వహించే ప్రధాన కార్యక్రమాలను ఇక్కడ తెలుసుకుందాం:
- చిత్రపురి మరియు కాకినాడలలో నివాళులు: హైదరాబాద్ ఫిల్మ్నగర్ లోని ఫిల్మ్ చాంబర్ లో, కాకినాడ మరియు తాడేపల్లిగూడెంలలో ఉన్న రేలంగి విగ్రహాలకు, చిత్రపటాలకు పూలమాలలు వేసి శ్రద్ధాంజలి అర్పిస్తారు.
- హాస్య నటులకు రేలంగి పురస్కారాలు: రంగానికి చెందిన ప్రసిద్ధ నాటక, సినిమా హాస్య నటులకు 'పద్మశ్రీ రేలంగి స్మారక హాస్య పురస్కారాలను' వివిధ సాంస్కృతిక సంస్థలు అందజేస్తాయి.
- డిజిటల్ ప్రచారం: సోషల్ میڈیا వేదికలలో #Relangi, #RelangiJayanthi, మరియు #PadmaShriRelangi hyaష్ట్యాగ్ల ద్వారా ఆయన సినిమాల కామెడీ క్లిప్లు, పాటలను నెటిజన్లు విస్తృతంగా షేర్ చేస్తారు.
విద్యార్థులకు మరియు సమాజానికి అందే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Impact)
హాస్య చక్రవర్తి రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి జీవిత ప్రస్థానానికి పాఠశాలల విద్యా వ్యవస్థలో, ముఖ్యంగా ఫిల్మ్ యాక్టింగ్, థియేటర్ ఆర్ట్స్, కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్, మరియు తెలుగు సాహిత్యం అభ్యసించే నవతరం విద్యార్థులకు ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Value) ఉంది. విద్యార్థులకు కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల మార్కులకే పరిమితం కాకుండా, కష్టపడే తత్వం, నిష్కల్మషమైన హాస్యం, దాతృత్వం, సమాజ సేవ, మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను (Professional Discipline) ఎలా కాపాడుకోవాలో ఈ చరిత్ర ద్వారా ప్రాక్టికల్ గా బోధించవచ్చు.
సాధారణ నాటక నటుడి నుండి పద్మశ్రీ స్థాయికి ఎదిగిన ఆయన జీవితం ద్వారా స్వయంకృషి ఎంత ముఖ్యమో, సంపాదించిన దాంట్లో సమాజానికి తిరిగి ఇవ్వడం ఎంత అవసరమో నవతరం విద్యార్థులు నిశితంగా గ్రహిస్తారు. పాఠశాలలు మరియు కాలేజీలలో ఆగస్టు 13న రేలంగి జయంతి సందర్భంగా నాటక పోటీలు, హాస్య వక్తృత్వ పోటీలు నిర్వహించడం పిల్లలలో సృజనాత్మక విశ్లేషణాత్మక నైపుణ్యాలను మరియు కళా స్పృహను పెంపొందిస్తుంది. ఈ విద్యా విలువ నవభారత యువతను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన బాధ్యతాయుతమైన సంస్కారవంతమైన ఉత్తమ గ్లోబల్ ప్రొఫెషనల్స్ గా తీర్చిదిద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు (Conclusion)
తెలుగు చలనచిత్ర రంగాన నిర్దోషమైన హాస్యానికి, నటనకు, దాతృత్వానికి మరియు అంకితభావానికి ఒక దివ్య ఐకాన్ గా నిలిచిన మహోన్నత నటుడు పద్మశ్రీ రేలంగి వెంకట్రామయ్య. పాతాళభైరవి, మిస్సమ్మ, మాయాబజార్, నర్తనశాల, గుండమ్మ కథ చిత్రాల ద్వారా ఆయన ప్రదర్శించిన విశ్వరూపం తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది. కథానాయకుడితో సమానంగా హాస్య నటుడికి గుర్తింపు తెచ్చిన ఆయన ప్రస్థానం అసమానమైనది. క్రీస్తుశకం 1975 నవంబర్ 27న ఆయన భౌతికంగా మనలను విడిచివెళ్లినప్పటికీ, ఆయన నటించిన హాస్య దృశ్యాలు, పాడిన అమర గీతాలు తెలుగు వారి ఇళ్లలో నిరంతరం నవ్వులను పూయిస్తూనే ఉంటాయి. ఆగస్టు 13న జరుపుకునే ఆయన జయంతి సంస్మరణ, దేశంలోని నవతరం యువతలో కళల పట్ల ఆసక్తిని, దాతృత్వాన్ని మరియు నైతిక విలువలను కాపాడుకుంటూ సుస్థిర నవభారత నిర్మాణానికి ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతు కృషి చేయాలనే ఉన్నతమైన గ్లోబల్ సందేశాన్ని అందిస్తుంది. చలనచిత్ర కళా సూత్రాలను గౌరవిస్తూ చట్టబద్ధమైన సమర్థ భారత ప్రగతికి భాగస్వామ్యులవుదాం. పద్మశ్రీ రేలంగి వెంకట్రామయ్య గారి అమర స్మృతికి హృదయపూర్వక నివాళులు.
Q1: తెలుగు చలనచిత్ర రంగాన 'హాస్య చక్రవర్తి' రేలంగి వెంకట్రామయ్య (Relangi Venkatramaiah) జయంతి ఎప్పుడు? ఆయన ఎక్కడ జన్మించారు?
రేలంగి వెంకట్రామయ్య ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 13వ తేదీన తన జయంతిని జరుపుకుంటారు. ఆయన క్రీస్తుశకం 1910 ఆగస్టు 13న తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాకినాడ సమీపంలోని రావికంపాడు (Ravikampadu) గ్రామంలో జన్మించారు.
Q2: రేలంగి వెంకట్రామయ్య భారత ప్రభుత్వం నుండి 'పద్మశ్రీ' (Padma Shri) పురస్కారాన్ని ఏ సంవత్సరంలో అందుకున్నారు?
ఆయన క్రీస్తుశకం 1970 లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు (పద్మశ్రీ పొందిన తొలి తెలుగు హాస్య నటుడు).
Q3: రేలంగి వెంకట్రామయ్య నటుడిగా పరిచయమైన మొదటి తెలుగు సినిమా ఏది?
సి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'శ్రీకృష్ణ తులాభారం' (Srikrishna Tulabharam - 1935).
Q4: 'మాయాబజార్' (1957) మరియు 'నర్తనశాల' (1963) చిత్రాలలో రేలంగి పోషించిన ప్రసిద్ధ పాత్రలు ఏవి?
మాయాబజార్ లో 'లక్ష్మణ కుమారుడు' గా, నర్తనశాలలో 'ఉత్తర కుమారుడు' గా నటించారు.
Q5: రేలంగి వెంకట్రామయ్య తన సొంత నిధులతో 'రేలంగి థియేటర్' ను ఏ పట్టణంలో నిర్మించారు?
పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని తాడేపల్లిగూడెం (Tadepalligudem) పట్టణంలో నిర్మించారు.
Q6: థియేటర్ ఆర్ట్స్ మరియు సినిమా విద్యార్థులకు రేలంగి గారి జీవిత ప్రస్థానం నేర్పే ప్రధాన విద్యా విలువ ఏది?
పాఠ్యపుస్తకాల సిద్ధాంతాలను దాటి ప్రాక్టికల్ గా స్వయంకృషి, నిర్దోషమైన హాస్యం, దాతృత్వం మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను ఇది బోధిస్తుంది.