ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం 20 August | World Mosquito Day
ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం విశిష్టత | World Mosquito Day 20 August Telugu
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవాళి ఆరోగ్యాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్న ప్రాణాంతక వ్యాధులైన మలేరియా, డెంగ్యూ, చికెన్గున్యా, ఫైలేరియా, మరియు జికా వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి, దోమల ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధుల నివారణపై ప్రజల్లో విస్తృత చైతన్యాన్ని తీసుకురావడానికి మరియు వైద్య పరిశోధనల ప్రాముఖ్యతను గుర్తుచేయడానికి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 20న అంతర్జాతీయ స్థాయిలో 'ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం' (World Mosquito Day) నిర్వహించబడుతుంది. ఈ దినోత్సవ మూలాలు భారతదేశంలోని హైదరాబాద్ నగరంతో మరియు ఒక చారిత్రక వైద్య ఆవిష్కరణతో ముడిపడి ఉన్నాయి. క్రీస్తుశకం 1897 ఆగస్టు 20న సికింద్రాబాద్లోని బేగంపేట మిలిటరీ ఆసుపత్రి ప్రయోగశాలలో బ్రిటిష్ సైనిక వైద్యుడు సర్ రొనాల్డ్ రాస్ (Sir Ronald Ross) ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ (Female Anopheles Mosquito) జీర్ణకోశంలో మలేరియా పరాన్నజీవి అయిన ప్లాస్మోడియంను (Plasmodium) కనుగొన్నారు. మలేరియా వ్యాధి కలుషిత గాలి లేదా నీటి ద్వారా కాకుండా, కేవలం ఆడ దోమ కాటు వల్లే వ్యాపిస్తుందని శాస్త్రీయంగా నిరూపించిన ఈ చారిత్రక ఘట్టానికి గుర్తుగా ఏటా ఆగస్టు 20న ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), వైద్య పరిశోధనా మండళ్ళు మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణ విభాగాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జీవులన్నింటిలోకీ మానవ ప్రాణాలకు అత్యంత ప్రమాదకరమైన జీవిగా దోమ గుర్తింపు పొందింది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం ఏటా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 7 లక్షల నుండి 10 లక్షల మంది ప్రజలు దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల (Vector-Borne Diseases) వల్లే మరణిస్తున్నారు. సర్ రొనాల్డ్ రాస్ చేసిన ఈ అద్భుత ఆవిష్కరణకు గాను ఆయనకు క్రీస్తుశకం 1902 లో వైద్య రంగంలో ప్రతిష్టాత్మక నోబెల్ బహుమతి (Nobel Prize in Physiology or Medicine) లభించింది. భారతదేశంలో జాతీయ వెక్టర్ బోర్న్ డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రోగ్రామ్ (NVBDCP), జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ (NHM), మరియు మున్సిపల్ పరిపాలనా విభాగాలు ప్రజారోగ్య రక్షణలో భాగంగా దోమల నియంత్రణకు నిరంతరం కృషి చేస్తున్నాయి. ఆగస్టు 20న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు, పరిశోధకులు మరియు విద్యాసంస్థలు డ్రై డే (Dry Day) నిర్వహణ, ఫాగింగ్, లార్వా నిర్మూలన మరియు పరిశుభ్రతా అవగాహన సదస్సులను నిర్వహిస్తాయి. ఈ సమగ్ర వ్యాసంలో ప్రపంచ దోమల దినోత్సవ ఆవిర్భావ చారిత్రక నేపథ్యం, సర్ రొనాల్డ్ రాస్ పరిశోధనల విశేషాలు, దోమల రకాలు మరియు వ్యాపించే వ్యాధులు, నియంత్రణ పద్ధతులు, సామాజిక విద్యా విలువలు మరియు సుస్థిర ఆరోగ్య నిబంధనలకు సంబంధించిన సంపూర్ణ వాస్తవాల సమాచారాన్ని 1500 కంటే ఎక్కువ పదాలలో అత్యంత సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
ప్రపంచ దోమల దినోత్సవ ఆవిర్భావం మరియు సర్ రొనాల్డ్ రాస్ ఆవిష్కరణ (Origin & Ronald Ross Discovery: 1897)
ప్రపంచ దోమల దినోత్సవ స్థాపన వెనుక మానవ వైద్య చరిత్రను మలుపు తిప్పిన అపూర్వ పరిశోధనా నేపథ్యం ఉంది.
ఆవిర్భావ వివరాలు మరియు చారిత్రక అంశాలు ఇక్కడ పరిశీలిద్దాం:
- ప్రాచీన అపోహలు: 19వ శతాబ్దం ముగింపు వరకు మలేరియా వ్యాధి చిత్తడి నేలల నుండి వెలువడే చెడు గాలి (Mal-aria అనగా ఇటాలియన్ లో Bad Air) వల్ల వస్తుందని ప్రపంచం భావించేది.
- సికింద్రాబాద్ లో రొనాల్డ్ రాస్ పరిశోధనలు: ఇండియన్ మెడికల్ సర్వీస్ (IMS) లో పనిచేస్తున్న సర్ రొనాల్డ్ రాస్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ పరిధిలోని నేటి రోనాల్డ్ రాస్ భవనంలో (బేగంపేట) సూక్ష్మదర్శిని (Microscope) తో వందలాది దోమలను నిశితంగా పరిశోధించారు.
- ఆగస్టు 20, 1897 మహోన్నత విజయం: మలేరియా సోకిన రోగి రక్తాన్ని తాగిన ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ కడుపు గోడలలో వర్ణద్రవ్యం కలిగిన ప్లాస్మోడియం తిత్తులను (Oocysts) రాస్ గుర్తించారు. ఆ రోజును ఆయన 'మలేరియా డే' గా తన డైరీలో నమోదు చేసుకున్నారు.
- నోబెల్ బహుమతి గుర్తింపు (1902): ఈ చారిత్రక ఆవిష్కరణ వైద్య శాస్త్రంలో విప్లవం సృష్టించింది. దోమల నియంత్రణ ద్వారా మలేరియాను అరికట్టవచ్చని నిరూపించినందుకు రాస్ కు 1902 లో నోబెల్ పురస్కారం లభించింది.
- లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ ట్రాపికల్ మెడిసిన్ చొరవ: క్రీస్తుశకం 1930లలో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ ట్రాపికల్ మెడిసిన్ ఆధ్వర్యంలో ఆగస్టు 20వ తేదీని అధికారికంగా 'ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం' గా ప్రకటించి వార్షిక సంస్మరణను ప్రారంభించారు.
ప్రధాన దోమల జాతులు మరియు అవి వ్యాప్తి చేసే ప్రాణాంతక వ్యాధులు (Mosquito Species & Diseases)
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 3,500 కంటే ఎక్కువ దోమల జాతులు ఉన్నప్పటికీ, ప్రధానంగా మూడు జాతుల దోమలు మాత్రమే ప్రమాదకరమైన వ్యాధులను వ్యాపింపజేస్తాయి.
ఆ దోమల జాతుల సమగ్ర వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- 1. అనాఫిలిస్ దోమ (Anopheles Mosquito):
- వ్యాప్తి చేసే వ్యాధి: మలేరియా (Malaria). ప్లాస్మోడియం వైవాక్స్ (P. vivax), ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారమ్ (P. falciparum) వంటి పరాన్నజీవులను వ్యాపిస్తుంది.
- లక్షణాలు: చలితో కూడిన తీవ్ర జ్వరం, చెమటలు పట్టడం, తలనొప్పి, రక్తహీనత (Anemia).
- కాటు వేసే సమయం: సాధారణంగా రాత్రి సమయాల్లో, సంధ్యా వేళల్లో ఎక్కువగా కుడతాయి. ఇవి నిల్వ ఉన్న స్వచ్ఛమైన నీటిలో మరియు కాలువలలో గుడ్లు పెడతాయి.
- 2. ఈడిస్ దోమ (Aedes Aegypti & Aedes Albopictus):
- వ్యాప్తి చేసే వ్యాధులు: డెంగ్యూ (Dengue), చికెన్గున్యా (Chikungunya), జికా వైరస్ (Zika Virus), మరియు ఎల్లో ఫీవర్ (Yellow Fever).
- లక్షణాలు: తీవ్ర కండరాలు మరియు కీళ్ల నొప్పులు (Breakbone fever), రక్తంలో ప్లేట్లెట్ల సంఖ్య పడిపోవడం (Thrombocytopenia), చర్మంపై దద్దుర్లు.
- కాటు వేసే సమయం: పగటి పూట (ముఖ్యంగా ఉదయం మరియు సాయంత్రం వేళల్లో) అత్యంత చురుకుగా కుడతాయి. వీటిని 'టైగర్ మస్కిటో' (నలుపు తెలుపు చారలు) అని పిలుస్తారు. ఇళ్లలోని పూలకుండీలు, కూలర్లు, పాత టైర్లలో నిల్వ ఉండే మంచినీటిలో గుడ్లు పెడతాయి.
- 3. క్యూలెక్స్ దోమ (Culex Mosquito):
- వ్యాప్తి చేసే వ్యాధులు: ఫైలేరియా / బోదకాలు (Lymphatic Filariasis / Elephantiasis), జపనీస్ ఎన్సెఫాలిటిస్ (మెదడువాపు వ్యాధి - Japanese Encephalitis), మరియు వెస్ట్ నైల్ వైరస్.
- లక్షణాలు: కాళ్లు, చేతులు తీవ్రంగా వాచిపోవడం, నాడీ మండల సమస్యలు, తీవ్ర జ్వరం.
- కాటు వేసే సమయం: రాత్రి సమయాల్లో మురుగునీరు, డ్రైనేజీలు, మురుగు గుంటలలో విపరీతంగా వృద్ధి చెందుతాయి.
దోమ జీవిత చక్రం మరియు పునరుత్పత్తి దశలు (Life Cycle of Mosquito)
దోమల నియంత్రణను సమర్థవంతంగా చేపట్టడానికి వాటి జీవిత చక్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడం అత్యంత అవసరం.
ఆ నాలుగు దశల శాస్త్రీయ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- 1. గుడ్డు దశ (Egg): ఆడ దోమ నిల్వ ఉన్న నీటి ఉపరితలంపై ఒకేసారి 100 నుండి 300 వరకు గుడ్లను పెడుతుంది. ఇవి 24 నుండి 48 గంటల్లో లార్వాలుగా మారుతాయి.
- 2. లార్వా దశ (Larva - గొంగళి పురుగు రూపం): నీటిలోనే ఉంటూ సూక్ష్మజీవులను ఆహారంగా తీసుకుంటూ ఉపరితలం నుండి శ్వాస నాళం (Siphon) ద్వారా గాలి పీల్చుకుంటుంది. ఈ దశ 5 నుండి 14 రోజులు ఉంటుంది.
- 3. ప్యూపా దశ (Pupa - కోశస్థ దశ): కామా ఆకారంలో ఉంటూ నీటిలో ఈదులాడుతుంది. ఇది ఆహారం తీసుకోదు. 2 నుండి 4 రోజుల్లో పరిపూర్ణ దోమగా మారుతుంది.
- 4. వయోజన దోమ (Adult Mosquito): ప్యూపా చర్మాన్ని చీల్చుకుని రెక్కలతో బయటకు వస్తుంది. మగ దోమలు కేవలం మొక్కల రసాలు, పూల మకరందాన్ని మాత్రమే తాగుతాయి. ఆడ దోమలు మాత్రమే గుడ్ల పరిపక్వత కోసం ప్రోటీన్ అవసరమై మానవ, జంతు రక్తాన్ని పీలుస్తాయి.
దోమల నివారణ మరియు వ్యక్తిగత రక్షణ పద్ధతులు (Prevention & Control Measures)
దోమల వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి శాస్త్రీయమైన సమగ్ర వెక్టర్ నిర్వహణ (Integrated Vector Management) పద్ధతులు అమలు చేయాలి.
ఆ నివారణ చర్యల వివరాలు ఇక్కడ విశ్లేషిద్దాం:
- మూలాల నిర్మూలన (Source Reduction): వారానికి ఒకరోజు 'డ్రై డే' (Dry Day) పాటించి ఎయిర్ కూలర్లు, పూలకుండీల ట్రేలు, పాత టైర్లు, కొబ్బరి చిప్పలలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా శుభ్రం చేసి ఎండబెట్టాలి.
- జీవ నియంత్రణ పద్ధతులు (Biological Control): నీటి తొట్టెలు, బావులు, చెరువులలో దోమల లార్వాలను తినే గంబూసియా (Gambusia affinis), గప్పీ చేపలను (Guppy Fish) పెంచడం.
- రసాయన నియంత్రణ: నిల్వ మురుగునీటిపై బయో-లార్విసైడ్స్ (Bti - Bacillus thuringiensis israelensis), టెమిఫాస్ ద్రావణాన్ని పిచికారీ చేయడం మరియు ఇండోర్ రెసిడ్యువల్ స్ప్రేయింగ్ (IRS), ఫాగింగ్ చేపట్టడం.
- వ్యక్తిగత రక్షణ పరికరాలు: పడుకునేటప్పుడు పురుగుమందు పూసిన దోమతెరలను (LLIN - Long-Lasting Insecticidal Nets) ఉపయోగించడం, శరీర భాగాలు కప్పి ఉండేలా పొడవాటి దుస్తులు ధరించడం, డీఈఈటీ (DEET), ఒడోమాస్ వంటి మస్కిటో రిపెల్లెంట్లను వాడటం.
- కిటికీలకు మెష్ ల అమరిక: ఇళ్ల తలుపులు, కిటికీలకు దోమలు లోపలికి రాకుండా తగిన వైర్ మెష్ (Insect Screens) అమర్చుకోవడం.
భారతదేశంలో మలేరియా నిర్మూలన లక్ష్యాలు మరియు ఆధునిక పరిశోధనలు (Malaria Elimination in India)
భారతదేశం మలేరియా రహిత దేశంగా ఆవిర్భవించడానికి స్పష్టమైన జాతీయ రోడ్మ్యాప్ను అమలు చేస్తోంది.
ఆ జాతీయ కార్యాచరణ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
- జాతీయ వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక (National Strategic Plan for Malaria Elimination): క్రీస్తుశకం 2030 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా మలేరియాను సంపూర్ణంగా నిర్మూలించాలని (Zero Indigenous Cases) భారత ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- ఆధునిక మలేరియా వ్యాక్సిన్లు: డబ్ల్యూహెచ్ఓ ఆమోదించిన ఆర్టీఎస్,ఎస్ (RTS,S/AS01) మరియు ఆక్స్ఫర్డ్ అభివృద్ధి చేసిన ఆర్21/మ్యాట్రిక్స్-ఎం (R21/Matrix-M) మలేరియా టీకాలు పరిశోధనారంగంలో పెను విజయాలుగా నిలిచాయి. వీటిని సీరం ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా భారీ స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేస్తోంది.
- జెనెటిక్ ఇంజనీరింగ్ మరియు వోల్బాకియా టెక్నాలజీ: డెంగ్యూ వ్యాప్తిని నిరోధించడానికి దోమలలో వోల్బాకియా (Wolbachia) బ్యాక్టీరియాను ప్రవేశపెట్టే సాంకేతికత మరియు జన్యు మార్పిడి దోమల (Genetically Modified Mosquitoes) పరిశోధనలు వేగంగా జరుగుతున్నాయి.
ఆగస్టు 20న ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిర్వహించే అవగాహన కార్యక్రమాలు (Observation Activities)
ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం సందర్భంగా అంతర్జాతీయంగా పలు ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ రోజున నిర్వహించే ప్రధాన కార్యక్రమాలను ఇక్కడ తెలుసుకుందాం:
- హైదరాబాద్ రొనాల్డ్ రాస్ భవనంలో నివాళులు: బేగంపేటలోని సర్ రొనాల్డ్ రాస్ స్మారక ప్రయోగశాల వద్ద వైద్య నిపుణులు, శాస్త్రవేత్తలు పుష్పాంజలి ఘటించి ప్రత్యేక సదస్సులు నిర్వహిస్తారు.
- మున్సిపల్ పారిశుధ్య ప్రత్యేక డ్రైవ్లు: గ్రామ పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల ఆధ్వర్యంలో వార్డుల వారీగా ఫాగింగ్, మురుగు కాలువల పూడికతీత మరియు బ్లీచింగ్ పౌడర్ చల్లే డ్రైవ్లు జరుగుతాయి.
- పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల ర్యాలీలు: విద్యార్థులు "దోమలను తరిమికొడదాం - ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకుందాం" అనే నినాదాలతో కూడిన ప్లకార్డులతో కాలనీలలో చైతన్య ర్యాలీలు నిర్వహిస్తారు.
- ఉచిత రక్త పరీక్షా శిబిరాలు: ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలలో (PHC) జ్వర బాధితులకు ఉచిత మలేరియా రాపిడ్ డయాగ్నస్టిక్ టెస్టులు (RDT) నిర్వహిస్తారు.
- డిజిటల్ ప్రచారం: సోషల్ మీడియా వేదికలలో #WorldMosquitoDay, #BeatTheBite, #MosquitoControl, #MalariaFree, #DenguePrevention, మరియు #RonaldRoss హ్యాష్ట్యాగ్ల ద్వారా దోమల నివారణ చిట్కాలను ప్రజారోగ్య విభాగాలు విస్తృతంగా షేర్ చేస్తాయి.
విద్యార్థులకు మరియు సమాజానికి అందే ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Impact)
ప్రపంచ దోమల దినోత్సవానికి పాఠశాలలు మరియు కళాశాలల విద్యా వ్యవస్థలో, ముఖ్యంగా జువాలజీ, ఎంటమాలజీ (కీటక శాస్త్రం), మైక్రోబయాలజీ, పబ్లిక్ హెల్త్, ఎపిడెమియాలజీ, మరియు ప్రివెంటివ్ మెడిసిన్ అభ్యసించే నవతరం విద్యార్థులకు ఎంతో ఉన్నతమైన విద్యా విలువ (Educational Value) ఉంది. విద్యార్థులకు కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల మార్కులకే పరిమితం కాకుండా, పరిశోధనా శాస్త్రీయ దృక్పథం, వ్యక్తిగత మరియు పరిసరాల పరిశుభ్రత, సమాజంలో వ్యాధుల నివారణ పట్ల బాధ్యత, మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను (Professional Discipline) ఎలా అలవర్చుకోవాలో ఈ అధ్యయనం ద్వారా ప్రాక్టికల్ గా బోధించవచ్చు.
ఒక చిన్న కీటకం సమాజాన్ని ఎలా అతలాకుతలం చేయగలదో, శాస్త్రీయ పరిశోధనలు లక్షలాది ప్రాణాలను ఎలా కాపాడగలవో సర్ రొనాల్డ్ రాస్ ప్రస్థానం ద్వారా నవతరం విద్యార్థులు నిశితంగా గ్రహిస్తారు. పాఠశాలలు మరియు కాలేజీలలో ఆగస్టు 20న ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం సందర్భంగా మైక్రోస్కోప్ లార్వా పరిశీలన డెమోలు, సైన్స్ క్విజ్ పోటీలు నిర్వహించడం పిల్లలలో సృజనాత్మక విశ్లేషణాత్మక నైపుణ్యాలను మరియు పరిశోధనా జిజ్ఞాసను పెంపొందిస్తుంది. ఈ విద్యా విలువ నవభారత యువతను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన బాధ్యతాయుతమైన సంస్కారవంతమైన ఉత్తమ గ్లోబల్ హెల్త్కేర్ లీడర్స్ గా తీర్చిదిద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
ముగింపు (Conclusion)
మానవాళి మనుగడకు మరియు ప్రజారోగ్య రక్షణకు దోమల ద్వారా సంక్రమించే ప్రాణాంతక వ్యాధుల నివారణ అత్యంత కీలకమైన సవాలు. పరిసరాల పరిశుభ్రతను కాపాడుకోవడం, నీటి నిల్వలను అరికట్టడం మరియు దోమల నియంత్రణ చర్యలను సమష్టిగా చేపట్టడం ద్వారా మాత్రమే సమాజాన్ని మలేరియా, డెంగ్యూ ముప్పుల నుండి కాపాడుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. హైదరాబాద్ గడ్డపై సర్ రొనాల్డ్ రాస్ కనుగొన్న చారిత్రక సత్యం వైద్య రంగానికి నిత్య మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది. ఆగస్టు 20న జరుపుకునే ఈ 'ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం' ప్రజలలో ఆరోగ్య చైతన్యాన్ని పెంచడానికి మరియు పరిశోధకులకు మద్దతుగా నిలవడానికి ఒక గొప్ప వేదిక. దేశంలోని నవతరం యువతలో ప్రజారోగ్య స్పృహను, పారిశుధ్య నిబద్ధతను మరియు సామాజిక బాధ్యతలను కాపాడుకుంటూ సుస్థిర ఆరోగ్యవంతమైన నవభారత మరియు ప్రపంచ నిర్మాణానికి ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతు కృషి చేయాలనే ఉన్నతమైన గ్లోబల్ సందేశాన్ని ఈ దినోత్సవం అందిస్తుంది. ప్రజారోగ్య పరిరక్షణ సూత్రాలను గౌరవిస్తూ చట్టబద్ధమైన సమర్థ ఆరోగ్య ప్రగతికి భాగస్వామ్యులవుదాం. దోమ రహిత స్వచ్ఛ సమాజ నిర్మాణానికి ప్రతిజ్ఞ చేద్దాం.
Q1: ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం (World Mosquito Day) ఏ తేదీన జరుపుకుంటారు?
ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 20వ తేదీన అంతర్జాతీయంగా జరుపుకుంటారు.
Q2: ప్రపంచ దోమల దినోత్సవానికి కారణమైన చారిత్రక ఆవిష్కరణ ఎక్కడ, ఎవరిచేత జరిగింది?
క్రీస్తుశకం 1897 ఆగస్టు 20న హైదరాబాద్ (సికింద్రాబాద్) లో బ్రిటిష్ వైద్యుడు సర్ రొనాల్డ్ రాస్ (Sir Ronald Ross) ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ ద్వారా మలేరియా పరాన్నజీవి వ్యాప్తి చెందుతుందని కనుగొన్నారు.
Q3: మలేరియా వ్యాధిని వ్యాప్తి చేసే దోమ ఏది మరియు దాని పరాన్నజీవి పేరు ఏమిటి?
ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ (Female Anopheles Mosquito); పరాన్నజీవి పేరు ప్లాస్మోడియం (Plasmodium).
Q4: పగటిపూట కుట్టి డెంగ్యూ, చికెన్గున్యా మరియు జికా వైరస్లను వ్యాప్తి చేసే దోమ ఏది?
ఈడిస్ దోమ (Aedes Aegypti - Tiger Mosquito).
Q5: దోమల లార్వాలను సహజంగా తినే జీవ నియంత్రణ చేపల పేర్లు ఏమిటి?
గంబూసియా (Gambusia affinis) మరియు గప్పీ (Guppy) చేపలు.
Q6: మెడికల్ ఎంటమాలజీ మరియు జువాలజీ విద్యార్థులకు ఈ దినోత్సవం నేర్పే ప్రధాన విద్యా విలువ ఏది?
పాఠ్యపుస్తకాల సిద్ధాంతాలను దాటి ప్రాక్టికల్ గా వెక్టర్ లైఫ్ సైకిల్ విశ్లేషణ, ఎపిడెమియాలజికల్ సర్వేలు, నివారణా ఔషధాల ప్రయోగాలు, మరియు వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను ఇది బోధిస్తుంది.